Chương 9: Sắc Chàm Mây Ráng

Từ khoảng sân nện ven sông Lạc, Huyên vẫn dõi mắt nhìn lên rặng đa cổ thụ nơi đỉnh dốc đất đỏ. Chiếc kiệu gấm tía sặc sỡ sau một thoáng dừng lại bỗng buông rèm the, bốn tên phu kiệu lực lưỡng vội vã cất bước quay đầu, khuất dần sau làn sương lam mờ mịt của phố huyện. Dù đứng cách xa cả thôi đường, ánh nhìn sắc lạnh đầy toan tính từ con người ngồi trong kiệu vẫn như một lời cảnh báo vô hình dội thẳng vào tâm can thiếu niên. Hắn hiểu rõ, sự yên bình lúc này chỉ là khúc dạo đầu trước cơn giông tố mà phường buôn họ Tiền đang âm thầm tích tụ.

Huyên thu lại ánh nhìn, khẽ vuốt phẳng tao len cừu thô trên giá phơi. Giao ước chín mươi ngày như một chiếc thòng lọng siết chặt từng canh giờ, nhưng nếu để nỗi sợ chi phối đường kim mũi chỉ thì chỉ chuốc lấy bại vong. Lúc này, điều xóm Lạc Khâu cần nhất không phải sự hoang mang, mà là những thước thảm đanh chắc đủ sức thuyết phục khách thương hồ ở phiên chợ huyện sắp tới.

— Anh Huyên! Mẻ sợi kinh đôi của ba nhà bên xóm Thượng se xong cả rồi, bác Thao vừa cho gánh sang đây!

Tiếng gọi giòn giã của Mộc Miên kéo Huyên về với thực tại. Dưới hiên gian chái, cô bé đang thoăn thoắt xếp từng cuộn sợi kinh đôi và sợi vĩ vào đôi bồ tre. Mọi tao len cừu thô sau khi được xử lý qua nước tro ấm và hãm màng mỡ bằng nước củ nâu đều ngả màu vàng sáp ong óng ả, thớ sợi xoắn đều, dẻo dai như dây cung. Ba mươi hai nóc nhà đồng lòng góp sức, ai nấy đều dồn hết tâm huyết vào đôi tay chai sạn để kịp chuẩn bị nguyên liệu dệt đồng loạt hai mươi tấm thảm đệm đầu tiên. Nhưng muốn những tấm đệm lót ấy nổi bật giữa chốn chợ huyện xô bồ, sắc nâu đơn điệu của vỏ ổi là chưa đủ; xóm thợ cần một sắc màu sâu thẳm, cao quý và bền gan cùng năm tháng.

Huyên bước lại gần chum gốm lớn đặt cạnh máng gỗ ven bờ suối nhỏ sau nhà, mỉm cười nói với cô bé:

— Sợi đã chuẩn bị chu toàn, giờ là lúc đánh thức sắc chàm rừng. Cô Miên, em đã chọn được vạt chàm ưng ý trên triền non chưa?

— Em vâng lời anh dặn, sáng sớm nay đã cùng mấy chị leo lên tận vách đá Hổ Phục! — Đôi mắt Mộc Miên sáng lấp lánh, nàng chỉ tay về phía những gùi lá xanh mướt xếp gọn bên bờ rào tre. — Chàm lá nhỏ, dày bản, mọc chen giữa kẽ đá ngậm đủ sương núi. Toàn bộ đều là lá bánh tẻ, không non quá để khỏi nhạt màu, cũng không già quá để tránh cặn đục.

Huyên cúi người bốc một nắm lá chàm lên ngửi. Hương thơm thanh khiết, ngai ngái mùi đất rừng bốc lên nơi đầu mũi. Hắn gật đầu tán thưởng:

— Đúng là thứ chàm thượng hạng của dải biên cương. Thuật nhuộm chàm cổ truyền kỵ nhất là nóng vội. Ta không nấu sôi như vỏ ổi, mà phải ủ cho chất chàm tự tiết ra trong nước mát.

Dưới sự chỉ dẫn tường tận của Huyên, hai người bắt tay vào việc. Từng lớp lá chàm xanh tươi được rải đều vào lòng chiếc chum sành cổ cao ba thước, chèn chặt bằng những thanh tre bánh tẻ uốn cong. Huyên múc nước suối đầu nguồn trong vắt rưới ngập mặt lá, rồi hòa thêm một gáo nước vôi trong lắng cặn cùng nửa bát nước tro trấu ấm tay. Nước vôi trong đánh thức tinh chất của lá rừng, còn nước tro trấu giữ cho thớ sợi sau này ngậm màu êm dịu, không bị khô xơ.

Khi nắp chum được đậy kín bằng lớp lá chuối khô buộc lạt giang, bóng chiều cũng vừa sụp xuống mé sông. Cả xóm dệt chìm vào bóng tối đặc quánh của tiết sương giáng, chỉ còn gian lán bờ suối lập lòe ánh đèn dầu phụng.

Mộc Miên không chịu đi ngủ. Cô bé quấn manh áo chẽn cũ kỹ, ngồi bó gối bên máng gỗ, đôi mắt đen láy chong chong nhìn vào mặt nước nhuộm đang bắt đầu chuyển mình. Huyên ngồi cạnh mép sạp tre, vừa chuốt lại những chiếc thoi gỗ xoan đào vừa dõi theo từng cử chỉ của nàng thợ trẻ. Hắn không can thiệp, bởi hắn biết người thợ nhuộm muốn đạt đến đỉnh cao nghề nghiệp phải tự mình cảm nhận được hơi thở của máng nước thuốc.

Nửa đêm, hơi lạnh từ đáy khe đá phả lên buốt nhói. Mặt nước chàm trong chum sau nhiều canh giờ ủ kín đã ngả sang màu nước đậu xanh sánh đặc. Theo lời Huyên dặn từ chập tối, Mộc Miên mở nắp chum, khẽ khàng múc từng gáo nước cốt sóng sánh trút sang chiếc máng gỗ nghiến dài đặt sát mép nước chảy.

Đôi bàn tay nhỏ nhắn cầm chiếc gáo dừa có tra cán tre dài, bắt đầu khuấy đều. Không vội vã, không đập mạnh làm vỡ bọt, từng vòng khuấy của Mộc Miên uyển chuyển như múa, kéo dòng nước cuộn tròn từ ngoài vào tâm máng. Mỗi nhịp khuấy đưa khí trời của đêm thanh hòa tan vào lòng nước chàm.

— Thở đều tay, cô Miên. Đừng để nước sủi tăm to. Cứ nương theo chiều xoáy, khi nào bọt chàm tụ lại giữa máng và chuyển sang sắc tím biếc như cánh hoa cà thì mới đạt. — Huyên khẽ nhắc nhở bên tai.