Chương 2: Cơn sốt đỏ đầu mùa sương

Tiếng gào thất thanh vọng qua rào tre khiến cụ Bồ Văn Khiêm khựng lại. Qua làn mưa phùn giăng mờ lối ngõ, cụ nhận ra bóng dáng lực lưỡng của anh Thào — một hộ nuôi trâu ở xóm dưới — đang vừa chạy vừa trượt ngã trên lớp bùn nhão, hai ống quần vấy đỏ quạch đất đồi.

— Bình tĩnh lại, anh Thào! Có chuyện gì ngoài bãi? — Cụ Khiêm sải bước ra bậc thềm chuồng trại, giọng nói dõng dạc át đi tiếng gió rít.

— Bác Khiêm ơi, trâu nhà tôi với mấy nhà bên khe suối… tự nhiên lăn đùng ra thở dốc! — Người đàn ông thở không ra hơi, hai bàn tay run bần bật bấu chặt lấy then cổng gỗ. — Mũi sùi bọt mép, mắt đỏ như hòn than, đứng không vững nữa rồi!

Cụ Khiêm không chần chừ nửa giây. Cụ quay sang hai học trò, bàn tay gân guốc chỉ thẳng vào góc phòng trực:

— Dũng, vác ngay túi đồ nghề cấp cứu, mang thêm bông băng và cồn đỏ! Mai, cầm theo nhiệt kế thú y với xô dung dịch sát trùng! Chúng ta xuống xóm dưới ngay!

Mưa phùn đầu vụ buốt như kim châm vào da thịt. Cụ Khiêm kéo cao cổ chiếc áo bông chần màu cỏ úa đã sờn mép, đôi chân mang ủng cao su đen bước thoăn thoắt trên lối mòn trơn tuột dẫn xuống thung lũng. Ở tuổi tám mươi tư, những cơn đau khớp vì sương giá thi thoảng vẫn nhói lên nơi đầu gối, nhưng trước hiểm họa đe dọa sinh mệnh đàn gia súc, từng bước chân của cụ vẫn vững chãi và dứt khoát lạ thường.

Vừa bước qua rặng vầu đầu xóm dưới, một mùi tanh nồng ngai ngái lẫn mùi phân trâu lỏng đã sực lên nồng nặc trong không khí ẩm ướt. Dưới gầm sàn nhà anh Thào và mấy hộ liền kề, tiếng trâu thở khò khè, rên rỉ nghẹt cứng rộ lên từng chặp. Khắp ngõ bản xao xác tiếng người gọi nhau hoảng hốt.

Cụ Khiêm cúi đầu bước vào gian chuồng ẩm thấp của nhà anh Thào. Dưới ánh sáng lờ mờ hắt qua khe nứa, con trâu mộng năm tuổi — trụ cột cày bừa của cả gia đình — đang nằm nghiêng trên nền đất lạnh, bốn chân duỗi đơ, toàn thân run bắn lên từng cơn dữ dội. Hai mắt nó đỏ ngầu, kết mạc sưng phồng ứa ra dòng dỉ nhờ nhờ. Vùng hầu dưới cuống họng sưng to tướng, chèn ép khiến con vật phải dướn cao đầu hớp từng ngụm khí, mỗi nhịp thở phát ra âm thanh rin rít như tiếng bễ lò rèn thủng đáy.

— Mai, đo thân nhiệt trực tràng cho nó. Thao tác nhẹ nhàng, cẩn thận trâu co giật.

— Vâng ạ! — Mai nhanh nhẹn lách qua máng cỏ, thành thục tra chiếc nhiệt kế thủy tinh dài vào hậu môn con vật. Chưa đầy hai phút sau, cô gái khẽ thốt lên nghẹn ngào: — Bốn mốt độ bảy rồi thầy ơi! Nóng bỏng rát cả tay!

Cụ Khiêm bước sang hai chuồng bên cạnh. Cảnh tượng cũng bi đát chẳng kém: bốn con trâu khác đều bỏ ăn hoàn toàn, bụng chướng hơi nhẹ, sống mũi khô khốc nứt nẻ, dãi nhớt lẫn bọt máu trào ra bết chặt quanh kẽ răng.

Cụ luồn tay vào túi áo bông chần, rút ra cuốn sổ tay nhỏ bọc da dê đã ngả màu nâu bóng theo năm tháng. Lần giở từng trang giấy ố vàng chi chít những dòng mực tím ghi chép dịch tễ suốt nửa thế kỷ lội rừng, ánh mắt cụ dừng lại ở một trang nhật ký mùa đông năm 1978. Những dòng chữ ghi lại trận dịch tụ huyết trùng càn quét qua rẻo cao năm nào hiện lên rành rọt: sốt cao kịch phát trên bốn mươi mốt độ, cuống họng nghẽn tắc, niêm mạc xung huyết đỏ rực, chết do ngạt thở và nhiễm trùng máu trong bốn mươi tám giờ.

Gấp cuốn sổ lại, ngón tay trỏ có vết sẹo lõm dài của cụ Khiêm khẽ siết chặt mép bìa da. Sự ngờ vực ban đầu giờ đã biến thành nỗi âu lo trĩu nặng trong lồng ngực người thầy già.

— Đúng là tụ huyết trùng thể cấp tính rồi, — cụ Khiêm trầm ngâm, giọng đanh lại giữa tiếng gió rít qua vách sàn. — Thời tiết rét đậm kèm sương muối kéo dài làm sức đề kháng của đàn gia súc tụt dốc, tạo cơ hội cho vi khuẩn biến chủng bùng phát dữ dội. Đây là cơn sốt đỏ nghẽn họng, mầm bệnh đang lan cực nhanh theo nguồn nước và bãi chăn thả chung.