Chương 5: Tờ cam kết bằng danh dự

Lời quát tháo trơn tru mà lạnh băng của Phó Hiệu trưởng Trần Quốc Toản như một gáo nước buốt tạt thẳng vào khoảng sân đang sực mùi cồn sát trùng và tanh nồng bọt dãi. Dũng sững người, bàn tay hãy còn dính vệt bọt nhớt của con trâu mộng run lên từng cơn vì phẫn nộ. Cậu nhìn thẳng vào đôi giày da đen bóng không vương một hạt bụi của ông Toản, rồi nhìn sang con trâu mộng đang nằm thở dốc bên rãnh đá, lồng ngực chàng trai trẻ nghẹn ứ một khối uất ức.

Ông Toản không thèm bước vào trong sân, mũi giày bóng lộn dừng lại ngay mép hố vôi bột khử trùng. Ông ta rút chiếc khăn tay trắng muốt từ túi áo măng tô ra bịt mũi, cặp kính trắng gọng kim loại lóe lên tia nhìn sắc lạnh:

— Quyết định của Ban giám hiệu đã rõ ràng. Đợt rét hại này diễn biến phức tạp, dịch tụ huyết trùng biến chủng ngoài dân sự đang lan rộng khó kiểm soát. Để bảo toàn chỉ tiêu thi đua an toàn trường học và không để xảy ra rủi ro lây nhiễm chéo, tôi chính thức ký lệnh đình chỉ toàn bộ hoạt động thực hành chăn nuôi thú y tại phân hiệu từ mười hai giờ trưa nay. Đóng cửa toàn bộ chuồng trại! Xe đón của trường chính trên tỉnh sẽ lên dốc Cổng Trời trước bốn giờ chiều, tất cả học sinh phải thu dọn tư trang sơ tán về thị trấn ngay lập tức!

— Không được đâu thầy Toản ơi! — Trưởng bản Lương Văn Sài hớt hải bước tới, hai bàn tay thô ráp run rẩy chắp trước ngực van vỉ. — Đàn trâu làng Khảo đang sốt đỏ cả xóm trên xóm dưới rồi. Trâu là mạng sống của sáu mươi nóc nhà chúng tôi. Nếu phân hiệu đóng cửa, các thầy cô bỏ về xuôi thì làng này coi như trắng tay, lấy gì mà cày cấy vụ xuân tới?

Ông Toản nhíu mày, lùi lại một bước tránh bãi bọt dãi trên nền đất, giọng trơn tuột không một chút dao động:

— Bác Sài thông cảm, phân hiệu là cơ sở đào tạo thực nghiệm, không phải trạm xá thú y từ thiện để ôm rơm rặm bụng. Nếu đàn súc vật bệnh tật này chết hàng loạt trong khuôn viên trường, ai sẽ chịu trách nhiệm báo cáo với Sở? Ai gánh vác việc trừ điểm thi đua của toàn trường? Quy định là quy định, trâu của bản thì bản tự liên hệ với phòng nông nghiệp huyện mà giải quyết!

Từng lời nói ráo hoảnh của vị hiệu phó như những nhát dao cứa vào tai Dũng. Hình ảnh bố mình thẫn thờ trước mặt tên gian thương Mã Văn Thắng lúc sáng, rồi ánh mắt tuyệt vọng của anh Thào bên con trâu sốt hơn bốn mươi mốt độ ùa về cuồn cuộn trong tâm trí cậu. Cậu là đứa con của núi rừng làng Khảo, ăn hạt cơm ruộng bậc thang lớn lên, từng đi sau đuôi trâu từ thuở lên mười. Bỏ chạy về thị trấn êm ấm lúc này chẳng khác nào quay lưng phản bội lại mồ hôi nước mắt của cha mẹ và bà con chòm xóm.

Không chần chừ thêm một giây, Dũng bước tới, đầu gối dập mạnh xuống lớp sỏi đá lạnh ngắt trước mặt cụ Khiêm và ông Toản.

— Thầy ơi, con xin thầy! — Giọng Dũng vang lên nghẹn ngào nhưng đanh thép. — Con học nghề thú y là để chữa bệnh cho đàn gia súc quê mình, không phải học để lúc dịch giã đến thì ôm ba lô chạy trốn! Bố mẹ con, bà con làng Khảo dành dụm từng bao thóc mới nuôi nổi một con trâu cày. Giờ dịch ập xuống, chúng con mà bỏ đi thì tám mươi lăm con trâu của bản cầm chắc cái chết. Thầy cho chúng con ở lại, con xin đem tính mạng và tư cách học viên ra thề sẽ làm đúng mọi quy trình cách ly!

Bên cạnh Dũng, một tiếng vạt áo chàm khẽ sột soạt. Mai cũng quỳ xuống cạnh cậu từ lúc nào, hai bàn tay cô gái người Nùng nhỏ nhắn áp chặt vào đầu gối, khóe mắt hoe đỏ nhưng ánh nhìn kiên định lạ thường:

— Thầy Toản, thầy Khiêm! Con xin hai thầy cho chúng con ở lại. Con đã phân loại xong các khay kháng sinh và theo dõi sát sao biểu đồ thân nhiệt. Chúng con không sợ khổ, không sợ rét, chỉ xin các thầy đừng đóng cửa trạm thực nghiệm lúc này!

Nhìn hai đứa học trò quỳ gối giữa màn mưa phùn buốt giá, áo quần lấm lem vôi bột và bùn đất, cụ Bồ Văn Khiêm khẽ thở dài một tiếng. Nhưng trong đôi mắt sáng như ngọn lửa của ông lão tám mươi tư tuổi, Dũng không hề thấy một chút chùn bước hay e sợ.

Cụ Khiêm từ từ đứng thẳng lưng. Dáng người gầy gò của cụ như một cây thông già cắm rễ sâu vào sườn đá Thung Cáp, sừng sững chắn giữa hai học trò và vị hiệu phó đạo mạo. Bàn tay phải gân guốc với vết sẹo lõm dài khẽ vỗ lên vai Dũng, ra hiệu cho hai đứa đứng dậy, rồi cụ nhìn thẳng vào mắt Toản. Giọng cụ Khiêm trầm vang, từng chữ đanh gọn rơi xuống không gian giá buốt:

— Thầy Toản! Anh ngồi trong phòng làm việc ấm áp trên tỉnh, mở miệng ra là nói đến chỉ tiêu thi đua và bảng điểm an toàn. Nhưng anh có biết một con trâu cày ở cái thung lũng này có ý nghĩa thế nào với một gia đình người Tày, người Nùng không? Nó là tiền thuốc men cho người già, là học phí cho con trẻ, là hạt thóc trên nương rẫy vụ sau! Đôi bàn tay người làm nghề thú y sinh ra là để cứu súc vật, cứu lấy sinh kế của nông dân. Bỏ mặc dân bản trong lúc hoạn nạn để giữ cái ghế an toàn, cái thứ danh dự bàn giấy ấy tôi không cần!