Chương 7: Thùng lạnh mùn cưa

Dũng bưng ngọn đèn bão bước vội vào phòng thí nghiệm, vừa khéo bắt gặp bóng lưng còng của cụ Bồ Văn Khiêm đang đứng sững trước chiếc tủ bảo quản cũ kỹ. Ánh lửa chập chờn hắt lên gương mặt già nua đầy nếp nhăn của người thầy tám mươi tư tuổi, soi rõ đôi mày bạc đang nhíu chặt lại thành một rãnh sâu.

Linh tính mách bảo chuyện chẳng lành, Dũng rảo bước lại gần, ánh mắt chạm ngay vào mặt kính chiếc nhiệt kế chuyên dụng cắm giữa ngăn lạnh. Mũi kim chỉ thị màu đen đã chạm sát vạch tám độ C.

— Thầy ơi! — Giọng Dũng run lên, lồng ngực thắt nghẹn — Nhiệt độ lên cao quá rồi! Cứ đà mất điện thế này, năm trăm liều vắc xin vô hoạt keo phèn phòng tụ huyết trùng… hỏng mất thôi thầy!

Sự hoảng loạn bùng lên trong đáy mắt chàng trai mười chín tuổi. Đối với Dũng và sáu mươi hộ dân làng Khảo, năm trăm liều vắc xin ấy không đơn thuần là thuốc thú y dự trữ, mà chính là sinh mạng của tám mươi lăm con trâu cày đang đứng trước bờ vực diệt vong. Nếu sinh phẩm hỏng, đàn trâu nghẽn họng ngoài kia sẽ biến thành mớ thịt ế cho gian thương Mã Văn Thắng mặc sức ép giá.

Trái ngược với sự nôn nóng của học trò, cụ Khiêm chỉ khẽ thở dài một tiếng, đôi bàn tay gân guốc nhẹ nhàng khép cánh cửa tủ lạnh lại để ngăn hơi ấm mùa đông ùa vào thêm. Cụ quay sang nhìn Dũng, ánh mắt sáng quắc vẻ trầm tĩnh thường thấy:

— Bình tĩnh lại nào anh Dũng. Người làm nghề thú y trước cảnh nguy cấp mà loạn tâm thì súc vật chỉ còn đường chết. Mất điện thì tủ máy không chạy, nhưng con người vẫn còn đôi bàn tay và kinh nghiệm thực nghiệm. Mau theo tôi sang gian kho đồ nghề.

Dũng vội vàng cầm đèn soi đường cho thầy. Gian kho cũ ẩm mốc mùi vôi bột và rơm rạ khô. Cụ Khiêm chỉ tay vào hai chiếc thùng xốp lớn màu trắng nằm ở góc tường, cất giọng rành rọt:

— Hồi kháng chiến chống Mỹ lội suối làm dịch tễ ở vùng cao, điện lưới chưa về tới bản, chúng tôi vẫn bảo quản sinh phẩm bằng thùng lạnh hai lớp. Anh lấy chiếc thùng xốp lớn này làm vỏ ngoài, rải một lớp mùn cưa khô dày chừng mười phân xuống đáy, nén thật chặt rồi trộn thêm muối hạt. Đặt chiếc thùng xốp nhỏ hơn vào giữa, tiếp tục nhồi mùn cưa và muối ken kín các khe hở chung quanh. Mùn cưa gỗ xốp chứa các khoang khí tĩnh giúp cách nhiệt cực tốt với môi trường bên ngoài, còn muối hạt sẽ giữ cho nhiệt độ tan chảy của đá lạnh xuống sâu hơn mức bình thường.

Nghe lời giải thích thấu đáo của thầy, nỗi lo sợ trong lòng Dũng như được tháo gỡ một nửa. Cậu gật đầu quả quyết:

— Con hiểu rồi! Bác Slấn ở xưởng cưa xóm trên chiều nay vừa pha gỗ ngọc am và pơ mu, dăm bào gỗ vụn nhiều lắm, mùn cưa lại khô cong vì vừa cưa xong. Để con chạy lên xin hai bao tải lớn mang về ngay!

— Đi cẩn thận, đường dốc đá trơn lắm đấy. — Cụ Khiêm dặn với theo — Chị Mai đâu, vào đây phụ tôi một tay!

Vi Thị Mai vừa từ gian chuồng cách ly bước vào, chiếc tạp dề vải chàm còn vương chút bụi vôi bột. Nghe cụ Khiêm truyền đạt phương án, cô gái người Nùng nhanh nhẹn thưa:

— Thầy cứ để con lo việc muối hạt và chuẩn bị các túi đựng sinh phẩm. Con sẽ bọc kín từng hộp vắc xin bằng túi ni lông dán băng keo chống thấm nước, kẻo hơi ẩm ngấm vào làm nhòe nhãn mác và hỏng nút cao su vô trùng.

Dũng không chần chừ thêm một giây nào. Cậu khoác chiếc áo mưa rách, chụp vội chiếc đèn pin đội đầu rồi lao vút ra màn đêm buốt giá. Sương muối tháng Mười giăng kín thung lũng Thung Cáp, gió bấc quất rát rạt vào hai gò má ngăm đen buốt nhói. Con đường mòn dẫn lên xưởng xẻ của bác Slấn lởm chởm đá tai mèo sắc nhọn, trơn nhẫy sau đợt mưa phùn. Dũng cắm đầu chạy, đôi ủng cao su bập bõm lội qua những vũng bùn lầy buốt thấu xương.

Tại xưởng cưa, bác Slấn nghe tin đàn trâu làng Khảo đang chờ cứu liền sốt sắng mở cửa kho. Bác cùng Dũng xúc từng xẻng mùn cưa vàng óng, khô ráo nhét căng hai bao tải gai. Vác bao tải nặng trĩu trên vai, Dũng bặm môi cắn răng bước từng bước vững chãi vượt dốc quay về phân hiệu. Hạt mùn cưa len lỏi qua cổ áo cọ xát ngứa ngáy, mồ hôi túa ra ướt đầm sống lưng rồi nhanh chóng bị gió lạnh thổi cóng buốt, nhưng đôi chân cậu vẫn không hề chậm lại.

Về đến phòng thí nghiệm, Dũng trút bao mùn cưa thơm nồng mùi nhựa thông xuống sàn. Dưới sự hướng dẫn của cụ Khiêm, Dũng dùng thanh gỗ vuông nén từng lớp mùn cưa chặt ních vào đáy và thành vách thùng xốp lớn. Mai thoăn thoắt rắc từng vốc muối hạt trắng muốt lên các tầng mùn, tạo thành một lớp đệm cách nhiệt dày dặn và vững chắc tựa như một bức tường bảo ôn dã chiến.

Khi cấu trúc hai lớp thùng lạnh hoàn tất, cụ Khiêm dẫn Dũng ra chiếc lán trữ lạnh ở phía sau chuồng trại. Nơi đây thường ngày lưu giữ đá cây phục vụ cho các buổi mổ khám bệnh phẩm của học viên. Thế nhưng, khi Dũng nâng nắp hầm chứa bằng gỗ mục lên, tim cậu bỗng chốc rơi thõng xuống.