Chương 11: Dòng dầu vàng hổ phách

Mũi gậy song già của Cụ cố Châu Vĩnh Thuận vẫn chĩa thẳng lên súc gỗ kền kền nguyên khối đang lơ lửng giữa trần rạ. Tiếng quát sang sảng của cụ dội vào vách gỗ mít, đánh bạt đi cả tiếng gió rít sau cơn bão rạng sáng. Đạt và Phú vội quệt nước mắt, lập tức lồm cồm bò dậy. Cụ cố tựa lưng vào thân cột cái xưởng ép, bàn tay gầy gầy vuốt chòm râu bạc, đôi mắt mờ đục hướng về bóng hai đứa chắt.

Cụ gõ nhẹ chuôi gậy xuống nền đất nện, giọng nghiêm cẩn:

— Còn đứng trơ ra đó à? Thằng Đạt, dỡ bó đai sắt rỉ sét máng ép ra lau chùi lại. Thằng Phú, đem cái cưa với búa giấu tiệt đi cho tao, đừng để mắt tổ tiên trông thấy đồ xẻ nhà phá cửa trong xưởng này nữa! Cởi trần hết ra, bước vào hai đầu máng nêm!

Đạt nuốt khan một tiếng, cúi nhặt bó đai sắt bọc máng gỗ, lấy giẻ khô chà mạnh từng vết hoen ố. Phú run rẩy gom chiếc cưa tay đem cất sâu vào hốc vách, đoạn cởi phăng chiếc áo dài vải tây rách mép, để lộ lồng ngực gầy guộc chằng chịt vết xước. Hai người đàn ông đứng vào hai đầu cối máng gỗ mít đen bóng, đón từng luồng gió sớm lạnh buốt lùa qua phên nứa.

Bên góc bễ trấu, tiếng rơm nếp xào xạc vang lên rộn rã. Đôi tai cực kỳ thính nhạy của cụ cố khẽ giật giật. Cụ nghe rành rẽ từng tiếng bóp rơm sột soạt, dẻo quánh dưới bàn tay thợ già dặn của bác Ba Quỳ, hòa cùng tiếng thở nhẹ nhàng, thoăn thoắt của con Lan bên nia đậu cúc đỏ bốc khói nghi ngút. Chõ hấp đất nung phả hơi trấu chín ngọt lịm vào không gian, xua tan mùi đất ải ẩm mốc sau đêm mưa lụt.

— Cụ Cả ơi, đậu chín tới rồi, rơm nếp vò mềm như the lụa, con bắt đầu gói bánh nghen cụ! — Tiếng bác Ba Quỳ bộc trực cất lên bên nia gỗ.

Cụ cố khẽ gật đầu, lần bước lại gần cối máng, chiếc gậy song gõ lốc cốc trên nền đất:

— Gói tròn vành, ém chặt mép rơm cho tao. Thằng Đạt, thằng Phú, bưng bánh đậu vào máng! Đặt bánh đầu tiên ngay tim cối, chớ có để lệch một tấc rơm nào mà dầu chảy ngược vào bã!

Từng bánh đậu nóng hôi hổi, bọc kín trong lớp rơm nếp vàng óng, được hai anh em chuyền tay nhau cẩn trọng đặt vào lòng máng mít. Cụ cố đứng sát bên thành gỗ, bàn tay sần sùi dày cộm rà dọc theo lưng các bánh đậu. Ngón tay cụ lướt qua lớp rơm nóng rẫy, cảm nhận độ đàn hồi căng tròn của từng khoanh bánh. Cụ dừng tay ở mép bánh thứ tư, đanh giọng răn:

— Thằng Phú, góc này còn thụt vào nửa đốt ngón tay. Kéo cái nêm cái bên thằng Đạt lui một phân, ép bánh vào cho thật khít. Lòng người tụi bây có ngay ngắn thì bánh đậu mới nằm yên phẳng lặng được.

Phú líu ríu dạ vâng, vội thò tay nắn lại bánh đậu nóng bỏng, chẳng màng đến da thịt rát đỏ. Đạt ghìm chắc đầu nêm, ánh mắt chăm chú nhìn từng cử động của em họ, không còn nét gắt gỏng nào sót lại, chỉ còn sự hòa hợp cẩn trọng của hai người thợ chung một con thuyền.

Mười sáu bánh đậu đã nằm gọn gàng trong lòng máng bọc đai sắt. Giá treo nêm được hạ xuống. Hai chiếc nêm gỗ kền kền bóng nhẫy dầu ba đời — một nêm đực, một nêm cái — được chêm khít vào giữa đầu cối và hàng bánh rơm.

Súc gỗ kền kền nặng sáu tạ treo bằng dây thừng bện vỏ cây de già khẽ đung đưa trên không trung. Gian xưởng bỗng chốc im phăng phắc, chỉ còn tiếng bễ trấu âm ỉ reo tí tách góc tường. Cụ cố Thuận đứng thẳng người, nhắm nghiền đôi mắt đục mờ, dỏng tai đón lấy từng luồng sinh khí đang chuyển động trong gian lò. Cụ nghe thấy tiếng tim đập thình thịch trong lồng ngực vạm vỡ của thằng Đạt, nghe thấy từng nhịp thở dồn dập, căng thẳng nhưng quyết tâm của thằng Phú.

— Thằng Đạt ghìm chắc cán nêm cái, giữ cho cốt không trượt! Thằng Phú hai tay ôm nêm đực, dồn sức vào gót chân! — Tiếng cụ cố vang lên sang sảng, sắc gọn như lệnh truyền giữa trận tiền. — Tao đập nhịp gậy thứ ba thì buông chày nện xuống! Nhớ lấy, chày rơi theo nhịp thở, không được giật cục, không được so đo sức nặng của nhau!

Đạt gồng cứng bắp tay cuồn cuộn, hai bàn chân bấu chặt xuống nền đất nện, ghìm chặt thân nêm cái bằng gỗ kền kền già. Phú hai tay bám chặt đầu nêm đực, mắt dán chặt vào súc gỗ kền kền khổng lồ đang lùi dần về phía sau để lấy đà.

— Một! — Cụ cố gõ mũi gậy song xuống ván cối.

— Hai!

— Ba! Buông!