Chương 18: Đổi mới lòng máng

Tiếng gậy song của Cụ Cố gõ cộc xuống thềm gỗ làm tan đi sự ngơ ngác trong tâm trí Châu Vĩnh Đạt. Anh cúi nhìn chiếc nêm đực bằng gỗ kền kền nằm gọn lỏn trong lòng bàn tay mình. Thớ gỗ đen nhánh, bóng loáng mồ hôi của mấy đời thợ cả, mát rượi mà trĩu nặng như cả cơ nghiệp trăm năm. Đạt ngẩng lên, bắt gặp ánh mắt Phú đang nhìn chiếc nêm với vẻ kính cẩn pha lẫn chút e dè, bối rối. Trong đôi mắt sắc sảo của người em họ từng toan tính trăm đường, nay chỉ còn lại sự chân thành và nỗi ân hận khôn nguôi.

Đạt hít một hơi thật sâu, bao nhiêu tự ái, cố chấp của nhánh trưởng bấy lâu dường như tan biến theo khói trấu bến sông. Anh bước tới trước mặt Phú, hai tay nâng chiếc nêm ngang ngực rồi chìa thẳng ra:

— Chú Phú, Cụ Cố đã dạy thì tôi vâng lời. Chiếc nêm đực này, từ nay chú giữ lấy một nửa linh hồn lò dầu.

Phú run rẩy đưa hai tay đón lấy vật báu gia truyền. Ngón tay gã khẽ miết lên đầu nêm nhẵn thín, nghẹn ngào thưa:

— Anh Đạt... Cụ Cố... ơn sâu này, thằng Phú này xin tạc dạ. Em thề trước bàn thờ Tổ, chiếc nêm này chỉ gõ xuống vì danh dự họ Châu, tuyệt không bao giờ lệch sang lòng tham tà vạy nữa.

Cụ Cố Thuận mỉm cười, đôi môi móm mém run rẩy gật đầu rồi chậm rãi tựa lưng vào cột hiên, lắng nghe tiếng gió sông Trà Bồng thổi rười rượi qua rặng tre ngà.

Trưa hôm ấy, sau khi tiễn bà con xóm giềng ra về, Đạt kéo Phú ngồi xuống mép cối máng bằng gỗ mít rừng ở gian giữa xưởng. Đạt nhìn vết bầm tím nơi khóe miệng em họ – dấu tích của trận đòn hôm trước – rồi cất giọng trầm tĩnh:

— Chú Phú, nợ nần coi như tạm xong, nhưng hợp đồng một trăm vò dầu giao cho hiệu buôn Vạn Hưng trong một tháng tới mới là ải lớn. Lò mình xưa nay chỉ quen ép túc tắc dăm ba vò một mẻ. Giờ muốn kịp hạn mà dầu vẫn giữ được sắc vàng hổ phách, vị bùi ngọt không khét, anh em mình phải định lại lề lối.

Phú ngước mắt nhìn anh, chăm chú lắng nghe. Đạt vỗ nhẹ lên vai em, rành rọt phân bua:

— Tôi là thợ, tánh tình thô kệch, chỉ biết mỗi việc bưng thúng chọn đậu, canh lửa chõ trấu với quăng chày đập nêm. Từ rày, việc trong xưởng từ khâu phơi hạt, sàng sẩy, rang ủ cho tới cối ép, tôi với bác Ba Quỳ cùng con Lan gánh vác. Nhất quyết không để một hạt lép, hạt mốc lọt vào chõ hấp. Còn chuyện mối lái ngoài tỉnh, khế ước sổ sách, thuyền bè chở dầu xuôi ngược bến Sa Cần hay ra tận Đà Nẵng, tôi giao trọn quyền cho chú định đoạt. Chú tính toán nhanh nhạy, biết cách ăn nói với giới thương gia, lò mình cần cái tài ấy của chú để đứng vững trước dầu đóng thùng của người Tây.

Nghe những lời ruột gan của anh họ, Phú xúc động đỏ hoe mắt. Gã siết chặt vạt áo dài, gật đầu lia lịa: