Chương 6: Hơi ấm bễ trấu ngút ngàn

Đầu gậy song của cụ cố Châu Vĩnh Thuận vẫn điểm sững trước mặt Vĩnh Phú. Trong khoảng sân gạch mờ hơi sương sớm, cụ nghe rõ từng đợt run rẩy chuyền qua gấu áo dài vải tây thâm của đứa chắt nhánh thứ. Hắn cắn môi, hai đầu gối dính chặt lấy nền gạch ướt, không dám chớp mắt trước mệnh lệnh thép.

— Dạ... con... con đi ngay...

Tiếng Phú nghẹn ứ nơi cuống họng. Hắn lồm cồm bò dậy, hai tay run lẩy bẩy bưng lấy thúng đậu lép và mè vụn mốc meo vương vãi cạnh cối máng, lê từng bước nặng nề ra phía bến sông Trà Bồng. Đôi tai mẫn tiệp của cụ cố bắt trọn từng tiếng lạo xạo khi bàn tay Phú thọc vào thúng hạt hư, tiếng nước sông bì bõm dội vào mạn thuyền, rồi đến tiếng nghẹn sặc, nôn ọe đắng ngắt khi hắn run rẩy nhai nuốt những hạt mốc thối đầu tiên để tự thấu cái giá của thói gian lận.

Cụ cố thở dài một hơi nhẹ bẫng, thu gậy song về chống xuống đất, chậm rãi quay bước vào gian xưởng ép.

Tờ mờ sáng, cụ ngồi trên chiếc chõng tre đặt sát bễ trấu. Đôi mắt phủ mây trắng đục của người thợ già trăm tuổi chẳng còn thấy được hình bóng sự vật, nhưng mọi chuyển động trong xưởng dầu đều hiện lên rành rẽ trong tâm trí cụ qua từng thanh âm và luồng hơi ấm. Gió ngoài sông thốc qua khe liếp mát rượi, quyện với mùi tro trấu ủ ấm nồng. Cụ chống hai tay lên đầu gối, lắng nghe tiếng chân thoăn thoắt của Mai Lan bên miệng chõ đất nung.

— Lan, con dằn tay bễ xuống một tấc. Tiếng lửa reo khè khè thế kia là ngọn trấu ăn gió bốc ngọn rồi. Kéo nhẹ tay then, ém bớt cửa gió dưới đáy chõ, để khói thơm tỏa đều chứ không được cho tàn lửa bén vào vỉ lót.

Mai Lan dạ khẽ một tiếng trong trẻo. Cụ nghe tiếng thanh gỗ bễ trượt êm ru trên rãnh đất, tiếng trấu cháy “xèo xèo” đều đặn chuyển thành tiếng ấm ỉ đượm nồng. Hơi nóng từ chõ đất nung tỏa ra râm ran, mang theo luồng sinh khí ấm áp phả vào đôi gò má nhăn nheo của cụ.

Bên ngoài cửa liếp, tiếng bước chân nặng nhọc của hai người đàn ông bước vào. Đạt đi trước, vai mang hai bao đậu cúc đỏ loại một vừa mượn tạm từ bãi bồi của bà con họ hàng; theo sau là Phú, quần áo ướt sũng nước sông, mặt mày nhợt nhạt, khóe miệng còn tanh nồng vị chát đắng của hạt thối. Hai anh em đứng chết lặng bên bậu cửa, không ai nhìn ai, hơi thở dồn nén ngượng ngùng và hậm hực.

Cụ cố không ngoảnh mặt lại, chỉ gõ nhẹ cán gậy xuống chân chõng tre:

— Hai đứa bây lột hết áo dài với áo cộc ra. Vác cái nia tre lớn ra giữa lòng xưởng, chung một nia mà sàng sẩy cho tao.

Đạt ngập ngừng giây lát rồi dứt khoát cởi phăng tấm áo bà ba nâu, để lộ bờ vai vạm vỡ gồ ghề vết chai sần vì năm tháng đu chày. Phú đứng chôn chân giây lát trong tiếng nước nhỏ tong tòng từ vạt áo, rồi trước bóng lưng uy nghiêm của cụ tổ, hắn đành cắn răng cởi bỏ lớp vải tây thâm ướt rượt vắt lên sào nứa. Lần đầu tiên sau bao năm chia rẽ nhánh trưởng nhánh thứ, hai anh em họ Châu cởi trần đứng đối diện nhau bên một vành nia tre đan dày.

— Thằng Đạt nắm mép nia bên phải, thằng Phú giữ vành bên trái. Lắc cổ tay, không được dùng sức bả vai! — Cụ cố cất giọng trầm khàn, đôi tai hơi nghiêng về phía tiếng hạt va đập. — Hạt đậu cúc đỏ bãi bồi sông Trà vỏ mỏng mình dày. Nhịp lắc phải tròn như trăng rằm, hạt mẩy tự khắc chìm xuống đáy, vỏ trấu với hạt sâu mới nhẹ mà bay lên miệng nia.

Tiếng đậu phộng rào rào chuyển động trên mặt tre. Ban đầu, nhịp lắc xộc xệch, giật cục. Đạt bực dọc gồng mạnh cánh tay khiến nia đậu chao nghiêng về một phía, Phú loạng choạng suýt tuột tay, buông tiếng thở hắt đầy hậm hực.