Chương 2: Thính Giác Bách Niên

Tiếng gầm rú xé rách màn sương từ ba cỗ pháo hạm bọc thép dội thẳng vào vách đá vôi dựng đứng bên bờ sông Lô, biến không gian thành một lò lửa cuộn trào sấm sét. Dư chấn của đợt đạn đại bác bốn mươi ly vừa cày xới triền đồi làm căn lều nứa nép sát hốc đá chao đảo dữ dội, một góc mái rơm rạ sụp nghiêng xuống nền đất ẩm. Đất đá vụn rào rào rơi trên manh chiếu cói, nhưng cụ Hách Đình Tuân vẫn ngồi xếp bằng bất động như một pho tượng tạc giữa lòng chiến địa.

Ở tuổi một trăm linh sáu, lưng cụ đã còng xuống theo năm tháng phong trần, mái tóc bạc phơ buông xõa như cước phủ qua đôi vai gầy guộc chằng chịt vết đồi mồi. Đôi mắt cụ đã mờ đục, chẳng còn nhìn rõ cảnh khói lửa ngùn ngụt ngoài bến sông, song đôi tai của bậc bách niên lại tinh tường đến kỳ diệu. Từng luồng gió bấc rít qua khe nứa, từng đợt sóng xô bờ cát và cả những rung chấn âm ỉ sâu hàng trượng dưới đáy ghềnh ngầm đều được thính giác phi thường của cụ thâu tóm trọn vẹn.

Bàn tay gân guốc của cụ khẽ tì chặt lên mặt phiến đá tảng làm nền lều. Đá rung lên từng nhịp gấp gáp. Không phải nhịp cuộn của dòng nước lũ, mà là sự đè nén nặng trịch của sắt thép ngoại bang.

Ký ức xa xăm hơn tám mươi năm trước bỗng ùa về trong tâm tưởng lão trượng. Thuở trai trẻ làm phu trạm dịch nơi biên cương thời vua Tự Đức, cụ từng theo cha ông rong ruổi khắp các ngọn đèo hiểm trở phía bắc. Ngày ấy, để giữ yên bờ cõi trước những toán phỉ và giặc ngoại xâm lén lút vượt biên ải, các bậc tiền bối trong đội dịch trạm đã truyền dạy cho cụ bí thuật truyền tin bằng thủy âm. Đáy sông ngầm nối liền các dải đá vôi chính là huyết mạch âm thanh kỳ diệu; nước truyền tiếng gõ kim khí nhanh hơn gió ngàn, giúp trạm dịch biên phòng cấp báo hỏa tốc trước khi bóng giặc kịp lộ diện. Cụ Tuân từng chứng kiến bao đồn lũy sụp đổ, chịu nỗi đau mất nước đau đáu suốt cả đời người. Giờ đây, khi giặc Pháp đem đại bác tàu sắt giày xéo núi rừng quê hương, dòng máu giữ nước thuở nào lại sục sôi trong lồng ngực đã cạn kiệt sinh lực.

Một tràng liên thanh từ mặt sông bắn thốc lên triền vách, mảnh đạn găm phầm phập vào thân nứa ken dày. Cửa lều bật tung, một bóng người vạm vỡ lao vào che chắn.

“Cụ Tuân! Nguy hiểm quá, tàu giặc đang bắn rát lắm, để cháu dìu cụ xuống hầm đá khoét sâu bên sườn núi!”

Binh nhì Ma Văn Pao thở dốc, hai tay run rẩy nhưng rắn rỏi đỡ lấy cánh tay khô khốc của cụ. Chàng trai người Tày đầm đìa mồ hôi quyện đất đỏ phù sa, ánh mắt lo âu nhìn cụ già trăm tuổi.

Cụ Tuân chậm rãi lắc đầu, bàn tay xương xẩu đặt lên mu bàn tay Pao, giọng khàn trầm nhưng đanh thép lạ thường:

“Khoan đã, cháu Pao! Đừng vội hoảng loạn. Chú em lắng tai nghe cho kỹ xem nào.”

Pao ngơ ngác chớp mắt, dỏng tai chỉ nghe thấy tiếng bom đạn đinh tai nhức óc cùng tiếng nước sôi sùng sục ngoài ghềnh Khoan Bộ.

Cụ Tuân khẽ chỉ ngón tay khẳng khiu xuống phiến đá ngầm đang run rẩy dưới chân:

“Tiếng súng đạn chỉ là cái vỏ ngoài thôi. Hãy nghe dưới chân mình đây này. Ba cỗ máy hơi nước bọc thép, chân vịt gang khổng lồ chém nước thành từng luồng xoáy sâu. Nhịp rung nặng trịch, rền rĩ, cứ bảy nhịp chậm lại có một nhịp va vào đá sỏi. Đoàn tàu chiến của giặc đã tiến sâu vào luồng lạch hiểm, sắt thép đang đè nghiến lên mạch đá ngầm của dòng sông ta đấy!”