Chương 3: Va Chạm Giữa Hai Thế Hệ

Dải bọt tăm trắng xóa vừa cuộn tròn loang ra mép nước ghềnh Khoan Bộ thì một quả đạn đại bác bốn mươi ly từ chiếc tuần duyên hạm Pháp ngoài xa xé gió lao tới, cày tung rặng nứa cách mỏm đá chừng năm mươi thước. Đất đá rào rào trút xuống như mưa. Không gian sực nức mùi khói thuốc súng khét lẹt quyện cùng hơi tanh nồng của đất đỏ phù sa.

Trong hầm chỉ huy tiền phương, Trung úy Trần Lực đứng chôn chân bên chiếc máy vô tuyến dã chiến đã cháy đen thui. Ruột gan anh nóng như lửa đốt. Tiếng súng lớn ngoài sông gầm rống từng chặp, dội qua vách đất khiến chiếc đèn dầu hỏa leo lét rung bần bật. Tuyến dây ghềnh Khoan Bộ đứt ba trăm thước vẫn chưa thể nối lại, hai chiến sĩ vừa hy sinh, các khẩu đội sơn pháo bảy mươi lăm ly trên sườn cao hoàn toàn mất phương vị đón đánh.

Đúng lúc ấy, cửa hầm dã chiến phủ lá ngụy trang bị gạt phăng sang một bên. Binh nhì Ma Văn Pao thở dốc từng cơn, cõng trên lưng cụ Hách Đình Tuân nặng nhọc bước vào. Đôi chân trần của chàng trai người Tày lấm lem bùn đỏ, trầy xước vì đá tai mèo nhọn hoắt. Trên tay cụ già bách niên, một vật kim loại dài đúng hai thước bốn tấc bọc hờ trong mảnh vải điều sậm màu thời gian ánh lên sắc đồng xỉn cũ kỹ.

“Báo cáo đồng chí chỉ huy!” — Pao hổn hển đặt cụ Tuân ngồi xuống chiếc hòm đạn gỗ lim kê sát vách đá — “Tôi vừa đưa cụ Tuân từ mép ghềnh vào. Cụ… cụ bảo có cách nối lại tín hiệu cho pháo binh ta!”

Trần Lực cau mày, đưa mu bàn tay quẹt vệt bồ hóng trên trán. Vết sẹo mờ nơi thái dương giật giật từng cơn đau nhức quen thuộc. Anh nhìn chiếc máy vô tuyến vỡ toác mạch đèn, rồi dời ánh mắt sang thân hình gầy guộc, lưng còng rạp của cụ già một trăm lẻ sáu tuổi. Trên tay cụ, chiếc ống kim loại hoen gỉ lộ ra những nút ngọc thạch cáu bẩn cùng phần miệng chuông loe rộng kì dị.

“Đồng chí Pao, cậu làm trò gì thế này?” — Lực đanh giọng, nét mặt nghiêm nghị lạnh băng — “Ngoài kia đạn pháo rải như trút nước, nhiệm vụ của cậu là đưa đồng bào tản cư vào sâu trong hẻm núi đá vôi. Sao lại đưa một cụ già hơn trăm tuổi vào hầm chỉ huy lúc dầu sôi lửa bỏng?”

Cụ Tuân chậm rãi ngước nhìn người cán bộ trẻ. Đôi mắt cụ tuy đã phủ một lớp màng đục mờ của năm tháng, nhưng bên trong vẫn lấp lánh ánh nhìn quắc thước, trầm tĩnh lạ thường. Bàn tay khô khốc nổi đầy vết đồi mồi của cụ khẽ vuốt dọc thân ống tiêu, giọng khàn trầm nhưng rành rọt từng tiếng:

“Chú Lực đừng trách chú em Pao. Là lão nằng nặc bắt nó cõng vào đây. Nghe tiếng súng nổ rát mặt sông từ ban nãy, lão biết đống dây đồng bọc cao su lẫn mấy cái hộp điện biết nói của các chú đã bị giặc Pháp bóp nghẹt cả rồi.”

Lực mím chặt môi. Lòng tự ái của một sĩ quan thông tin từng được đào tạo bài bản qua trường lớp kháng chiến bốc lên ngùn ngụt. Anh bước lại gần cụ già, giọng dứt khoát:

“Thưa cụ! Cháu rất kính trọng tuổi tác và tấm lòng của cụ với kháng chiến. Nhưng đây là chiến trường đánh nhau bằng sắt thép, đại bác và kỹ thuật quân sự tối tân. Tàu chiến giặc mang thiết bị phá sóng vô tuyến hiện đại bậc nhất, bom đạn dội nát cả bờ đá. Ngay cả khí tài tân tiến của ta còn bị đánh quỵ, thì một chiếc ống tiêu cổ truyền này làm sao thay thế được đường dây chỉ huy?”

Cụ Tuân khẽ mỉm cười, chòm râu bạc phơ khẽ rung rinh. Cụ không hề tỏ vẻ phật ý trước lời nói thẳng thừng của người chỉ huy trẻ. Cụ nghiêng đầu, áp sát đôi tai nhăn nheo vào vách đá gốc của căn hầm sâu, nơi chân đá cắm sâu vào lòng ghềnh ngầm sông Lô.

Căn hầm bỗng chốc im ắng lạ thường giữa những khoảng lặng ngắn ngủi của tiếng pháo. Cụ Tuân nhắm nghiền mắt, lắng nghe từng đợt rung cơ học li ti truyền qua tầng đá tảng ẩm ướt.

“Một… hai… ba…” — Cụ Tuân lẩm bẩm, ngón tay khẳng khiu gõ nhẹ theo nhịp trên thân ống tiêu đồng — “Ba chiếc pháo hạm bọc thép. Chiếc đi đầu là tàu chỉ huy to lớn nhất, đáy phẳng, đang khựng lại do chân vịt mắc phải bãi sỏi ngầm cách cửa hầm này đúng sáu trăm thước về phía hạ lưu. Hai chiếc hộ tống nhỏ hơn đang lùi máy, giữ khoảng cách một trăm năm mươi thước phía sau để yểm hộ. Chúng chưa dám vượt ghềnh Khoan Bộ vì sợ nước cạn.”

Trần Lực sững sờ. Anh lập tức giật phắt ống nhòm treo trước ngực, lao vội ra lỗ châu mai ngụy trang nhìn thẳng xuống mặt nước cuộn sóng.

Qua hai tròng kính quang học mờ đục khói súng, cảnh tượng hiện ra khiến sống lưng Lực ớn lạnh: Đúng ba chiếc tàu chiến Pháp lừng lững giữa làn khói mù mịt. Chiếc tàu chỉ huy LCT dẫn đầu quả nhiên đang phụt khói đen kịt ở đuôi lái, chững lại ngay dải nước xoáy cạn đáy, trong khi hai tàu bọc thép nhỏ hơn kèm chặt hai bên sườn ở cự ly y hệt lời cụ già vừa phán đoán.