Chương 17: Vệt Phấn Trắng Dưới Ánh Đèn Bão

Lời xin phép của cụ Lương Thế Vinh vang lên giữa gian đại sảnh khiến bầu không khí vốn dĩ ngột ngạt bỗng chùng xuống một nhịp. Ngài Chánh sứ khẽ nghiêng đầu trao đổi đôi câu với viên Chánh án Tòa Bảo hộ. Nhận thấy thái độ đĩnh đạc và phong thái mực thước của người cựu lại viên lão thành đã phục vụ ngót nửa thế kỷ, viên Chánh án gật đầu, cất giọng dõng dạc:

— Tòa chuẩn thuận. Mời Cố vấn đối soát độc lập bước lên bục.

Cụ Vinh chậm rãi gõ từng nhịp gậy trúc, bước từng bước khoan thai tiến về phía khoảng trống trước bàn chủ tọa. Cụ không mở tập hồ sơ ngay mà hướng mắt về phía hàng ghế lại viên dự thính, từ tốn cất lời:

— Trước khi trình bày, già này kính xin hội đồng cho phép dựng một tấm bảng đen lớn tại giữa phòng xử, cùng một cây thước gỗ và vài viên phấn trắng. Mọi con số dối trá hay ngay thẳng, ắt phải bày ra thanh thiên bạch nhật để mắt trần ai nấy đều trông tỏ.

Chỉ ít phút sau, hai người lính lệ đã khiêng một tấm bảng gỗ sơn đen thường dùng trong các buổi huấn thị công tài đặt ngay ngắn dưới ánh sáng của chùm đèn bão treo trên trần cao. Cụ Vinh đón lấy viên phấn trắng từ tay người coi việc. Ngón tay trỏ và ngón giữa chai sần qua hơn nửa đời cầm bút ghì chặt viên phấn. Bằng nét chữ rành rọt, rắn rỏi, cụ đưa tay vạch một đường thẳng tắp chia đôi mặt bảng, tạo thành hai cột “Nợ” và “Có” theo đúng khuôn phép của phương pháp kế toán kép.

Cả sảnh đường nín thở theo từng nét phấn sột soạt. Charpentier đứng bên bục nhân chứng bắt đầu bồn chồn, hai bàn tay mập mạp bấu chặt mép bàn, còn Bạch Thái Hưng dưới hàng ghế thương gia thì ngừng hẳn động tác châm tẩu thuốc, ánh mắt sắc lẹm găm chặt vào bóng lưng còng của cụ già.

Quay người lại đối diện với hội đồng giám sát, cụ Vinh nâng chỏm kính lão, giọng trầm ấm nhưng đanh thép:

— Thưa hai ngài, quan Chánh thanh tra vừa khẳng định kho số mười hai bị hụt mười hai ngàn bao muối mỏ và kho số ba thiếu bốn trăm tấn lúa gạo dự trữ, quy toàn bộ tội lỗi cho thầy ký Thức dựa vào tờ biên bản kiểm kê khống. Nhưng giấy mực của kẻ gian thì bỏ qua quy luật của đất trời và dung tích kho bãi. Về mặt thể tích bến bãi của cả hai kho lương và muối, già này xin hỏi ngài Chánh thanh tra: diện tích thực tế của kho số mười hai là bao nhiêu?

Charpentier chớp mắt liên hồi, mặt đỏ gay, ấp úng định xua tay gạt đi thì cụ Vinh đã gõ mạnh đầu phấn lên mặt bảng, để lại một dấu chấm trắng tròn trịa:

— Kho mười hai xây từ năm 1912, chiều dài hai mươi thước tây, rộng mười lăm thước, nền lát đá tảng chống ẩm. Chiếu theo quy chuẩn xếp dỡ của Ty Thương chánh mà già này từng cùng các viên công chính đo đạc, mỗi mét khối chỉ có thể chứa tối đa mười hai bao muối mỏ tiêu chuẩn để bảo đảm khoảng cách thông gió và an toàn chịu tải của sàn vôi. Nếu muốn chứa trọn mười hai ngàn bao muối như số liệu trong biên bản của quan Chánh thanh tra, chiều cao của khối hàng phải vượt quá trần kho hơn hai thước tây! Một khối lượng hàng hóa khổng lồ đến mức phi lý như thế, làm sao có thể cùng lúc chui lọt vào kho số mười hai mà không làm sập vòm mái ngói?

Một tiếng ồ kinh ngạc rộ lên từ phía đám đông phu phen và các thầy ký ngồi phía sau. Viên Chánh án nhíu mày, chăm chú nhìn những con số diện tích và thể tích mà cụ Vinh vừa thoăn thoắt tính toán trên bảng đen.

Không để đối phương kịp hoàn hồn, cụ Vinh bước sang nửa bảng bên phải, viên phấn lại rít lên những âm thanh dứt khoát: