Chương 22: Minh Oan Dưới Lớp Bụi Mờ

Cụ Lương Thế Vinh lần ngón tay gầy guộc chạm vào chiếc kính lúp gọng sừng đặt bên góc nghiên mực. Cụ nâng thấu kính lên sát trang giấy dó đã ngả màu vàng sáp, hướng về phía vệt nắng chiều rọi xiên qua song cửa chái tây Tòa Sứ. Dưới luồng sáng trong trẻo của buổi cuối thu, từng thớ giấy mỏng tang bị lưỡi dao cạo nham nhở hiện rõ mồn một.

— Thức, con kéo chiếc đèn bão lại gần đây một chút. — Cụ Vinh khẽ bảo, mắt không rời vết mực.

Nguyễn Duy Thức vội vã khêu bấc đèn cho ngọn lửa đượm thêm rồi cẩn thận đặt xuống mặt bàn gụ. Lan và An cũng tò mò bước sát lại mép bàn, ánh mắt dồn cả vào trang sổ mớn nước ghi ngày mười tám tháng Tám năm 1935.

Cụ Vinh nghiêng mặt giấy, chỉ đầu quản bút lông vào dòng số liệu:

— Các con nhìn kỹ chỗ này. Con số mớn nước ban đầu được viên phán sự trực bến ghi bằng mực tím nhạt là mười bốn tấc tây. Nhưng kẻ gian đã dùng lưỡi dao trổ thật mỏng cạo sạch lớp mặt, rồi đè lên con số mười tấc tây bằng mực đen pha cồn. Chữ ký tắt phía dưới mang nét móc cong sang phải, đúng là chữ ký kiểm định của Louis Charpentier. Biển hiệu thuyền buôn gỗ sông Lam này mang số hiệu SL-412.

Nghe đến số hiệu thuyền, Lan bỗng giật mình thảng thốt. Đôi vai mảnh khảnh của cô run bần bật, hai bàn tay siết chặt lấy vạt áo bà ba sẫm màu. Giọng cô nghẹn lại:

— Cụ Cố… SL-412 chính là chiếc thuyền chở gỗ của cha cháu! Năm ấy, người ta nói thuyền chìm ngoài khúc xoáy Vạn Rú vì cha cháu lái ẩu, không biết né luồng lạch mùa lũ… Cha cháu trầm mình vớt hàng rồi kiệt sức xuôi tay, mẹ cháu phải bán cả căn nhà lá để bồi thường món nợ làm mất gỗ cho Thương đoàn Vĩnh Tuyền…

Cụ Vinh ngước nhìn cô gái vạn chài, ánh mắt đong đầy nỗi xót xa của một người đã chứng kiến bao cảnh ngang trái bến sông suốt năm mươi sáu năm cầm bút. Cụ từ tốn lật tiếp hai trang phụ đính kèm theo sau tập lưu trữ. Đó là bản kê khai khoang chứa đáy kép do chính viên Chánh thanh tra sở đoan ký duyệt nội bộ, vốn bị giấu nhẹm vào kẹt tủ sắt.

— Cha cháu không hề có lỗi, Lan à. — Giọng cụ già chín mươi tám tuổi trầm ấm, vang lên rành rọt giữa gian phòng tĩnh mịch. — Nhìn vào biểu mớn nước này, một chiếc thuyền buôn gỗ thông thường chỉ chở tối đa hai mươi tấn gỗ nén, đáy thuyền chìm không quá chín tấc tây. Nhưng ngày hôm đó, thuyền SL-412 bị đè xuống tới mười bốn tấc tây. Bọn cai thầu của Bạch Thái Hưng cấu kết với Charpentier, nhồi nhét thêm bốn trăm bao muối mỏ độc quyền chui dưới khoang hầm để trốn thuế sang Lào. Khi gặp dòng nước xiết, trọng tải vượt quá mức chịu đựng gấp đôi khiến thuyền vỡ ván đáy.

Cụ thở dài một tiếng, khẽ gõ nhẹ đầu ngón tay chai sần lên mặt bàn:

— Bọn chúng sợ lộ đường dây buôn lậu muối nên đã cạo sửa sổ sách, biến chiếc thuyền quá tải thành thuyền đi đúng mớn nước mười tấc, rồi đổ riệt mọi tội vạ làm đắm thuyền cho người cầm lái đã khuất. Một mũi tên trúng hai đích: vừa nuốt trọn tiền bảo hiểm bến bãi, vừa bòn rút đến đồng xu cuối cùng của gia đình phu thuyền nghèo khó.

Những giọt nước mắt kìm nén bấy lâu nay bỗng trào ra lăn dài trên gò má sạm nắng của Lan. Cô cúi đầu, hai tay bưng lấy mặt, bờ vai rung lên từng cơn nghẹn ngào. Mối oan khuất đè nặng lên gia đình cô suốt hai năm ròng, khiến mẹ con cô phải chịu bao lời cay nghiệt của miệng đời, nay bỗng chốc được phơi bày rành rọt dưới ánh sáng của những con số kế toán.

Lương Thế An đứng bên cạnh, nét mặt lộ rõ vẻ xúc động sâu sắc. Chàng thợ cơ khí khẽ đặt bàn tay vững chãi, ấm áp lên bờ vai cô lái đò, giọng chân thành:

— Cô Lan, đừng khóc nữa. Sự thật đã rõ ràng rồi. Chú Hai Chài và bà con vạn chài sẽ biết cha cô là người trong sạch, không ai còn dám buông lời dèm pha nữa đâu.