Chương 5: Mớn Nước Đêm Trăng Khuyết

Bàn tay thô bạo của tên cai đoan vừa vươn ra, chỉ còn cách mép túi vải gai một tấc, thì một giọng nói trầm đục, đanh gọn từ ngoài cổng gạch vọng vào:

— Thầy đội! Có lệnh nào của Tòa Sứ cho phép lục soát người của bậc cao niên tuổi ngót trăm giữa chốn thanh thiên bạch nhật thế này không?

Tên cai đoan giật nảy mình, vội rụt tay lại. Qua cặp kính lão trễ xuống mũi, cụ Lương Thế Vinh nhận ra người con trai duy nhất của mình—thầy giáo Lương Thế Đạt, sáu mươi hai tuổi, vận chiếc áo the đen chỉnh tề, tay xách chiếc làn mây đựng ấm thuốc bổ còn bốc khói ấm. Ông Đạt là bậc túc nho từng dạy chữ Pháp lẫn chữ Quốc ngữ cho bao lớp con em quan lại, thân hào đất thành Vinh, tiếng tăm thanh bạch chẳng ai là không kính nể.

Thấy ông Đạt bước nhanh tới đứng chắn bên cạnh cụ thân sinh, tên cai đoan thoáng chột dạ, nét mặt hung hãn dịu bớt đôi phần:

— Thưa thầy giáo… Chẳng qua quan Chánh thanh tra dặn chúng tôi phải kiểm tra nghiêm ngặt phòng khi thất thoát giấy tờ công văn…

— Cha tôi phụng sự nhà đoan từ thuở bến này còn chưa xây kè đá, trên người chỉ có manh áo the và mấy thang thuốc hãm bồi dưỡng tuổi già — ông Đạt từ tốn ngắt lời, rồi đỡ lấy chiếc quai túi vải gai trên vai cụ Vinh, chuyển sang tay mình — Giờ tôi xin phép đón cụ về dùng bữa tối kẻo trễ con nước ròng. Thầy có muốn đích thân ghé mắt xem qua túi thuốc của cụ không?

Trước ánh mắt nghiêm nghị của người thầy giáo hưu trí cùng sự điềm nhiên của cụ già chín mươi tám tuổi, tên cai đoan ngập ngừng rồi lúng túng nghiêng mình:

— Dạ… thôi ạ. Mời thầy giáo đưa Cụ Cố về nghỉ.

Rời khỏi cổng sở Đoan, hai cha con rảo bước trên con đường rải đá dăm hướng về xóm bến. Từng cơn gió lạnh từ phía biển Cửa Lò thổi thốc vào tà áo, nhưng trong lồng ngực cụ Vinh, nhịp đập đã dần bình ổn. Cuốn “Nhật ký bến bãi” vẫn nằm an toàn dưới đáy túi.

Đêm ấy, vầng trăng khuyết đầu tháng mờ ảo treo lơ lửng trên rặng tre già ven sông Lam. Không khí tĩnh mịch bị xé rách bởi tiếng côn trùng rả rích và tiếng sóng vỗ ì oạp vào mạn thuyền. Để tránh tai mắt lính đoan lẫn tay chân của Bạch Thái Hưng đang rình rập quanh xóm thợ, cụ Vinh không chong đèn ở nhà riêng. Cụ cùng cháu nội Lương Thế An lặng lẽ men theo bờ đất ẩm ướt, bước xuống chiếc thuyền nan của Trần Thị Lan đang neo kín đáo dưới lùm cây ven bờ.

Trong khoang thuyền chật hẹp, ngọn đèn chai tù mù tỏa ra mùi dầu hỏa ngai ngái. Lan kéo chặt tấm mành che kín lối thông gió, rồi móc từ đáy chiếc giỏ mây ra một bọc vải chàm đã sờn rách, cung kính đặt lên chiếc phản gỗ trước mặt cụ Vinh:

— Thưa Cụ Cố, mấy hôm nay cháu nhờ anh em phu thuyền vạn chài lén thu gom cuống biên lai của cai bến than và vựa muối. Bọn họ bốc vác xong thì vứt lung tung quanh điếm canh, cháu nhặt nhạnh chắp vá lại được ngần này.

Cụ Vinh mở bọc vải, lần giở từng mảnh giấy bản màu ngà lem luốc vệt than đen và mồ hôi khô cứng. Đôi mắt tinh anh của cụ quét qua các con số ghi số lượng nhân công:

— Đêm rằm tháng Bảy… Một trăm hai mươi phu bốc than? Bình thường một sà lan than đá chỉ cần bốn mươi người làm trong ba khắc là xong. Cớ sao chuyến này lại đông gấp ba lần?

Lan khẽ gật đầu, ghé sát tai cụ nói nhỏ: