Chương 11: Tọa Độ Tương Phản

Tia nắng ban mai rọi qua ô kính vỡ trên mái vòm Nhà kho số 4, dát một lớp viền vàng mỏng manh lên bờ vai đang thiếp ngủ của An Hạ.

Tạ Khắc Khang không rút tay về ngay. Đầu ngón tay anh vẫn vương lại độ mềm mại của những sợi tóc đen nhánh và hơi ấm dịu dàng nơi gò má cô. Bên dưới lớp tóc ấy, vành tai trái mang vết sẹo nhỏ cùng chiếc máy trợ thính bằng nhựa màu be nằm im lìm trong ánh sáng ngày mới. Đó là nơi lưu giữ bí mật mà cô từng gắng gượng che đậy trước cả thế giới, cũng là nơi anh vừa gửi gắm lời thì thầm chân thành nhất từ tận đáy lòng.

Anh khẽ hít một hơi sâu. Không khí đầu đông ngai ngái mùi phù sa sông Hồng, mùi gỗ vụn và hương giấy can mới vẽ. Cơn nhức buốt từ bả vai trái bị rách cơ vẫn âm ỉ nhắc nhở anh về cú sập giàn giáo vài ngày trước, nhưng kỳ lạ thay, sự nặng nề đè nghẹt lồng ngực suốt ba năm qua đã hoàn toàn tan biến. Khoảng lặng trong tâm trí anh lúc này không còn bị khuấy đảo bởi tiếng rít đơn âm 4.000 Hz quái ác.

Nó là một vùng lặng nguyên vẹn, thuần khiết.

“Ưm…”

An Hạ khẽ cựa mình. Hàng mi dài cong vút chớp nhẹ rồi mở ra, ánh mắt còn phủ một tầng sương mờ của giấc ngủ chập chờn. Nhận ra mình đang khoác chiếc áo măng tô xám quen thuộc của Khang và gục đầu ngay sát mép bản vẽ của anh, cô giật mình toan ngồi thẳng dậy. Vết khâu hai mũi trên cánh tay phải vô tình va vào cạnh bàn khiến cô khẽ xuýt xoa, đôi mày thanh tú hơi nhíu lại.

“Đừng cử động vội.” Giọng Khang trầm thấp, điềm tĩnh vang lên bên tai phải của cô. Anh đưa tay đỡ nhẹ lấy khuỷu tay cô, động tác cẩn trọng đến mức gần như nâng niu. “Em chỉ mới ngủ được chưa đầy hai tiếng. Tay còn đau không?”

An Hạ ngẩng lên, bắt gặp ánh mắt Khang sau cặp kính gọng titan đã được gia cố lại khớp nối bằng một chốt vít tạm thời. Đôi mắt sắc lạnh thường ngày giờ đây đọng lại những quầng thâm mệt mỏi vì thức trắng hai đêm, nhưng nơi đáy mắt lại lấp lánh thứ ánh sáng kiên định, ấm áp đến lạ lùng.

Ký ức mơ màng về một hơi thở ấm áp ghé sát bên vành tai khi trời chưa rạng thoáng lướt qua tâm trí cô. Có phải là mơ không? Hay chính người đàn ông kiêu hãnh này đã thực sự cúi mình xuống bên sự khiếm khuyết của cô để cất lên lời cảm ơn?

Gò má An Hạ ửng lên một vệt hồng nhạt. Cô vội cúi đầu, chỉnh lại lọn tóc mai che kín vành tai trái rồi mỉm cười: “Em không sao. Bản vẽ… chúng ta kịp rồi chứ anh?”

“Kịp.” Khang gật đầu, đưa mắt về phía bàn làm việc.

Trên mặt bàn gỗ thô, tập hồ sơ kỹ thuật dày cộm đã được đóng gáy cẩn thận. Bên cạnh đó là mô hình trích đoạn tỷ lệ 1:10 của hệ sàn gỗ cộng hưởng và mảng vách tán âm mây tre dập chữ Braille vừa được sấy khô lớp sơn phủ bảo vệ. Toàn bộ là thành quả của bốn mươi tám giờ chạy đua nghẹt thở, nơi ranh giới giữa những con số toán học khô khan và cảm xúc con người đã hòa làm một.

Ở góc phòng, tiếng ngáy của Lâm Quốc Toàn bỗng ngưng bặt. Gã kỹ sư kết cấu giật nảy mình ngồi dậy từ đống xốp cách nhiệt, mái tóc bù xù như tổ quạ, hai mắt đỏ hoe vì thiếu ngủ: “Mấy giờ rồi? Mấy giờ rồi Khang? Đừng bảo tao là lỡ giờ nộp hồ sơ đấy nhé!”

Khang liếc nhìn chiếc đồng hồ cơ trên cổ tay. Kim ngắn đã chỉ sang số bảy.

“Bảy giờ mười lăm. Chúng ta có đúng bốn mươi lăm phút để có mặt tại Hội đồng Kiến trúc thành phố.” Khang tháo kính ra, dùng vạt áo sơ mi cẩn thận lau sạch bụi than chì rồi đeo lại. Phong thái đĩnh đạc, lạnh lùng và chuẩn xác của vị kiến trúc sư trưởng lập tức trở lại, tựa như một tấm giáp sắt được khoác lên trước giờ ra trận. “Chuẩn bị đi. Hôm nay, chúng ta không đến đó để xin xỏ sự đồng thuận. Chúng ta đến để định nghĩa lại thế nào là một công trình vì con người.”

*

Tòa nhà Sở Quy hoạch và Kiến trúc nằm trên một tuyến phố trung tâm rợp bóng xà cừ cổ thụ. Không khí Hà Nội những ngày chớm đông mang theo cái se lạnh hanh hao, thổi tung những đám lá vàng khô xào xạc dưới bánh xe. Nhưng trái ngược với sự trầm mặc của phố phường ngoài kia, bầu không khí bên trong phòng họp số 1 ở tầng năm lại đặc quánh sự ngột ngạt và căng thẳng.

Căn phòng được thiết kế theo lối hành chính truyền thống: tường ốp gỗ công nghiệp bóng loáng, sàn lát đá hoa cương lạnh lẽo, những hàng ghế bọc da nâu xếp hình chữ U xoay quanh bục thuyết trình trung tâm. Ánh sáng từ những dải đèn huỳnh quang công suất lớn phản chiếu chan chát xuống mặt bàn kính.

Đó là một không gian có độ dội âm vô cùng tệ hại. Khang chỉ cần khẽ gõ đầu ngón tay xuống mặt bàn, âm thanh đanh thép dội ngược lại từ trần thạch cao phẳng lì cũng đủ để anh ước tính thời gian vang (RT60) ở đây vượt quá 1,8 giây — một chỉ số gây mỏi mệt thính giác và khiến mọi cuộc tranh luận dễ dàng biến thành một mớ tạp âm hỗn loạn.

Ngồi ở hàng ghế đối diện, Chu Vĩnh Hải xuất hiện trong bộ âu phục màu xám tro đắt tiền, mái tóc vuốt gel bóng lộn. Trên môi gã luôn thường trực nụ cười nửa miệng đầy vẻ trịch thượng của một kẻ nắm đằng chuôi. Bên cạnh gã là hai chuyên gia tư vấn kỹ thuật của Công ty Bắc Á, cùng một tập hồ sơ dày cộm mang dấu mộc đỏ của các viện kiểm định vật liệu.

Khi cánh cửa phòng họp mở ra, Khang bước vào với dáng người cao lớn đĩnh đạc, theo sau là Toàn đang khệ nệ bê chiếc hộp gỗ chứa mô hình thử nghiệm, và An Hạ trong chiếc áo sơ mi lụa trắng thanh lịch kết hợp cùng chân váy đen dài qua gối.

Ánh mắt Chu Vĩnh Hải lập tức quét qua ba người. Nụ cười của gã thoáng co giật khi nhìn thấy tập hồ sơ mới tinh trên tay Khang, nhưng rất nhanh sau đó, vẻ ngạo mạn lại phủ lên gương mặt bóng bẩy.

“KTS Tạ Khắc Khang, cô Doãn.” Hải cất giọng oang oang, cố tình để âm thanh khuếch đại khắp căn phòng. “Nghe nói đêm giông hai hôm trước, xưởng vẽ dã chiến ở Nhà kho số 4 bị tốc mái, hồ sơ bay tứ tán. Tôi cứ ngỡ hôm nay các vị sẽ phải làm đơn xin hoãn thẩm định chứ? Tinh thần trách nhiệm cao đấy, nhưng không biết chất lượng kỹ thuật làm vội trong hai ngày thì có đủ để vượt qua tiêu chuẩn cấp một của thành phố không?”

Khang không thèm liếc mắt nhìn Hải lấy một lần. Anh kéo chiếc ghế ở vị trí trung tâm bàn thuyết trình, đỡ lấy tập tài liệu từ tay An Hạ rồi đặt xuống một cách chuẩn xác, góc cạnh vuông vức tuyệt đối với mép bàn.

“Tiêu chuẩn của một công trình nằm ở độ chính xác của giải pháp và giá trị phục vụ cộng đồng, thưa ông Hải, chứ không nằm ở việc nộp trước bao nhiêu ngày để kịp luồn lách thủ tục.” Giọng Khang phẳng lặng như mặt nước hồ không một gợn sóng, nhưng từng từ thốt ra đều mang sức nặng khiến nụ cười của Chu Vĩnh Hải cứng đờ.

Đúng tám giờ, các thành viên Hội đồng Kiến trúc thành phố lần lượt bước vào. Chủ tọa phiên họp là Tiến sĩ Trần Nhật Uyển, Viện trưởng Viện Kiến trúc Đô thị, một chuyên gia lão thành nghiêm cẩn. Ngồi cạnh ông là sáu vị giáo sư, kỹ sư đầu ngành đại diện cho Sở Xây dựng, Sở Tài nguyên Môi trường và các hiệp hội chuyên môn. Trong số đó, Khang đặc biệt chú ý đến Kiến trúc sư Phan Đình Lập — một cây đại thụ trong ngành kiến trúc công cộng, năm nay đã ngoài bảy mươi tuổi. Ông ngồi trầm ngâm ở góc bàn, một bên tai có gắn máy trợ thính kỹ thuật số đời cũ, ánh mắt sắc sảo ẩn sau đôi lông mày bạc trắng.

“Chúng ta bắt đầu làm việc.” Tiến sĩ Uyển gõ nhẹ chiếc búa gỗ xuống bàn. “Hôm nay Hội đồng họp phiên bất thường để thẩm định lại phương án điều chỉnh âm học và vật liệu nội thất cho khu vực Thư viện trung tâm thuộc dự án cải tạo Nhà kho số 4 — The Resonance. Tôi xin nhắc lại, đây là dự án xã hội hóa mang tính chất bảo trợ văn hóa, ngân sách thành phố hỗ trợ một phần, phần còn lại từ các quỹ phi lợi nhuận. Yêu cầu tiên quyết là tính an toàn, độ bền vững và khả năng phục vụ đối tượng yếu thế. Bên phản biện kỹ thuật Bắc Á, các anh có ý kiến gì trước không?”

Được lời như cởi tấm lòng, một kỹ sư trưởng của Bắc Á lập tức đứng dậy, mở máy chiếu:

“Kính thưa Hội đồng! Chúng tôi giữ nguyên quan điểm phản biện: Phương án ban đầu sử dụng tấm sợi khoáng nhân tạo nhập khẩu kết hợp vách thạch cao tiêu chuẩn đã được Bộ Xây dựng chứng nhận về khả năng cách âm và chống cháy cấp độ A. Trong khi đó, báo cáo sửa đổi vừa gửi tới của KTS Tạ Khắc Khang lại đề xuất loại bỏ hoàn toàn hệ vách sợi khoáng, thay thế bằng vật liệu bần ép, mây tre đan thủ công và hệ sàn gỗ rung cộng hưởng.”

Gã kỹ sư đổi slide, trên màn hình hiện lên hình ảnh các làng nghề mây tre truyền thống và những phép tính cắt ghép mang tính quy chụp.

“Chúng tôi cho rằng đây là một bước lùi nghiêm trọng về mặt kỹ thuật! Mây tre là vật liệu hữu cơ, dễ ẩm mốc, dễ bắt lửa và không có bất kỳ hệ số tiêu âm chuẩn hóa nào trong quy chuẩn xây dựng Việt Nam. Việc đưa vật liệu thủ công mỹ nghệ vào một công trình công cộng quy mô lớn là sự lãng mạn hóa ngây thơ, thiếu cơ sở khoa học, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn nghiêm trọng cho trẻ em!”

Tiếng xì xào bắt đầu rộ lên giữa các thành viên hội đồng. Một vài vị chuyên gia lớn tuổi khẽ lắc đầu, lật giở xấp hồ sơ của Khang với vẻ e dè.

Chớp lấy thời cơ, Chu Vĩnh Hải thong thả đứng dậy, hắng giọng chỉnh lại cà vạt. Gã không vội nói về kỹ thuật, mà tung ra đòn hiểm độc nhất đã được chuẩn bị từ trước:

“Tôi rất tôn trọng tài năng của KTS Tạ Khắc Khang. Ai cũng biết anh Tạ từng tu nghiệp nhiều năm tại Đức. Nhưng… thưa các vị trong Hội đồng, chúng ta không thể không nhắc tới một bài học nhãn tiền. Ba năm trước, tại dự án mở rộng Phòng hòa nhạc Elbe Philharmonic ở Hamburg, chính KTS Tạ đã kiên quyết thử nghiệm một hệ thống tán âm vi mô chưa qua kiểm định, dẫn đến sự cố cộng hưởng âm học sai lệch hoàn toàn, gây thiệt hại hàng triệu Euro và khiến công trình bị đình chỉ suốt nửa năm. Sau bê bối đó, anh Tạ đã rời bỏ châu Âu về nước. Liệu ngày hôm nay, tại công trình The Resonance dành cho trẻ em khiếm thị của thủ đô, chúng ta có đang mạo hiểm trao số phận của các cháu cho một phép thử mang tính phiêu lưu cá nhân của một kiến trúc sư từng có tiền sử sai phạm nghiêm trọng hay không?”

Cả phòng họp rơi vào một khoảng lặng chết chóc.

Những ánh mắt nghi ngại, dò xét đồng loạt đổ dồn về phía Tạ Khắc Khang. Đó là một đòn đánh tàn nhẫn, đánh thẳng vào vết thương sâu kín nhất, vào danh dự và lòng tự trọng nghề nghiệp của anh.

Lâm Quốc Toàn ngồi bên cạnh nghiến răng kèn kẹt, hai bàn tay siết chặt thành nắm đấm, mặt đỏ bừng vì phẫn nộ: “Thằng khốn…”

Trong một tích tắc, Khang cảm thấy không khí xung quanh như bị rút cạn. Tiếng máu chảy rần rật nơi thái dương, và màng nhĩ bên tai trái bắt đầu co giật, chuẩn bị cho một đợt sóng âm 4.000 Hz quen thuộc bùng nổ để nhấn chìm anh vào cơn hoảng loạn. Bóng ma của Klaus Werner, những lời phỉ báng của truyền thông Đức ba năm trước như những bóng đen chực chờ ùa về xé toạc anh.

Nhưng ngay khoảnh khắc bờ vực ấy mở ra, một bàn tay nhỏ nhắn, mềm mại nhưng vững chãi đã lặng lẽ đặt lên mu bàn tay anh bên dưới gầm bàn.

Những ngón tay của An Hạ khẽ siết lại. Lớp băng gạc nơi cánh tay cô cọ nhẹ vào cổ tay anh, truyền sang một làn hơi ấm chân thực và bình yên.

Khang quay sang. An Hạ không nhìn anh bằng ánh mắt thương hại hay lo lắng. Đôi mắt trong veo của cô nhìn thẳng vào anh, rạng rỡ và kiên định như bầu trời đêm đầy sao mà cô từng vẽ cho anh thấy. Ánh mắt ấy như muốn nói: Anh không đơn độc. Em ở đây. Sự thật ở đây.

Tiếng rít trong đầu Khang vụt tắt. Trái tim anh đập chậm lại, nhịp nhàng và vững chãi.

Khang khẽ lật bàn tay, đan những ngón tay thon dài của mình vào tay cô trong một giây ngắn ngủi như để tiếp nhận trọn vẹn nguồn năng lượng ấy, rồi buông ra. Anh thong thả đứng dậy, chỉnh lại chiếc cúc áo vest, bước lên bục thuyết trình với phong thái của một bậc thầy hoàn toàn làm chủ không gian.

“Cảm ơn ông Chu Vĩnh Hải đã nhắc lại biến cố Elbe Philharmonic.” Khang cất lời, thanh âm trầm tĩnh, rõ ràng, vang vọng khắp căn phòng mà không cần đến micro trợ lực. “Sự cố tại Hamburg ba năm trước quả thực là một vết thương trong sự nghiệp của tôi. Nhưng sự thật về việc hồ sơ âm học bị đánh tráo và ai là kẻ đứng sau trục lợi vật liệu cách âm phế thải tại dự án đó, cơ quan cảnh sát liên bang Đức hiện đã phục hồi điều tra theo đơn tố cáo của tôi, và kết luận cuối cùng sẽ sớm được công bố rộng rãi.”

Anh đưa mắt nhìn thẳng vào Chu Vĩnh Hải, ánh mắt sắc như lưỡi dao mổ khiến gã giám đốc giật thót, vô thức lùi lại nửa bước.

“Hôm nay, chúng ta không ngồi đây để phân bua chuyện quá khứ ở châu Âu. Chúng ta ngồi đây vì một câu hỏi cốt tử hơn: The Resonance được xây dựng cho ai?”

Khang quay sang phía Hội đồng, giọng anh hạ thấp xuống một tông, ấm áp và truyền cảm:

“Suốt nhiều thập kỷ qua, các tiêu chuẩn kiến trúc âm học hiện đại luôn bị thống trị bởi một tư duy xơ cứng: xem âm thanh là một đại lượng vật lý thuần túy chỉ có thể tiếp nhận qua màng nhĩ. Người ta cố gắng triệt tiêu mọi tạp âm, tạo ra những ‘căn phòng chết’ phẳng lì bằng sợi khoáng công nghiệp để đạt được các chỉ số decibel lý tưởng trên giấy tờ. Nhưng các vị có từng tự hỏi, đối với một đứa trẻ khiếm thị bẩm sinh, một không gian hoàn toàn không có âm vang tự nhiên sẽ đáng sợ đến mức nào không? Nó giống như một khoảng chân không mù mịt, tước đoạt mất khả năng định vị không gian bằng phản xạ âm của các em!”

Khang ra hiệu cho Toàn. Gã kỹ sư kết cấu lập tức mở nắp chiếc hộp gỗ, để lộ một bục sàn gỗ sồi dày năm phân, bên dưới tích hợp hệ thống lò xo giảm chấn và các củ loa siêu trầm (transducer) đặc biệt.

“Thay vì dùng các bảng số liệu khô khan, tôi xin phép được chứng minh bằng thực tế.” Khang nhìn về phía cuối bàn, hướng về người thầy lớn tuổi. “Kính thưa KTS Phan Đình Lập, cháu có thể mạn phép mời bác bước lên bục gỗ này trong ba phút được không ạ?”

Cả phòng họp ngơ ngác. Vị chuyên gia lão thành khẽ giật mình, chiếc máy trợ thính bên tai ông phát ra tiếng rít nhẹ do phản hồi âm. Ông nhìn Khang, thấy được sự thành kính và tự tin tuyệt đối trong mắt người hậu bối, liền gật đầu chống gậy đứng dậy: “Được. Để xem cậu định cho một ông già tai nghễnh ngãng này nghe cái gì.”

Ông Lập chậm rãi bước lên bục gỗ. Khang đỡ lấy tay ông, lịch thiệp nói: “Bác có thể tắt máy trợ thính đi ạ. Hãy cởi giày ra và cảm nhận mặt sàn bằng đôi chân trần của mình.”

Ông Lập thoáng ngần ngại, nhưng rồi cũng làm theo. Căn phòng im phăng phắc, chỉ còn tiếng thở hồi hộp của An Hạ và cái nhíu mày đầy cảnh giác của Chu Vĩnh Hải.

Khang bấm nút điều khiển trên chiếc máy tính bảng.

Không có bất kỳ thanh âm chói tai nào phát ra từ loa. Không gian vẫn hoàn toàn tĩnh lặng. Nhưng ngay dưới chân ông Lập, một chuỗi dao động cơ học ở dải tần cực thấp — từ 40Hz đến 120Hz — bắt đầu truyền qua thớ gỗ sồi. Đó là bản ghi nhịp đập trái tim hòa cùng tiếng sóng vỗ rì rào của sông Hồng trong buổi sớm.

Cơ thể vị kiến trúc sư già bỗng khựng lại. Đôi mắt đục mờ vì năm tháng của ông dần mở lớn.