Chương 3: Nhát Kéo Đo Lòng

Gió bấc rít qua khe liếp chòi lá mang theo hơi nước ròng ngai ngái, ngọn đèn mù u chao đảo rọi bóng ba cụ cháu lên vách nứa. Nghe tiếng gõ cửa và lời khẩn khoản của người láng giềng, cụ Lục Nguyệt Nga khẽ gật đầu, cất giọng trầm ấm:

— Chú Ba vô nhà đi, đừng ngại. Chuyện xóm giềng che chở cho nhau lúc hoạn nạn, qua chưa kịp cảm ơn chú, có chút việc mọn này sá gì.

Bác Ba Đờn bước vội qua bậu cửa liếp, bàn chân chai sần còn dính vài vệt sình non. Bác ngập ngừng chìa chiếc áo bà ba bằng vải ú đen đã sờn bạc màu sương gió, chỗ vai áo bạc phếch vì cọ xát đòn gánh suốt bao năm, còn đường lườn nách bên trái thì toạc một vệt dài hoắm, mép chỉ mục đứt tung tóe sau cú vung đòn gánh đuổi đám gia nhân họ Lục ban nãy.

— Đó Cụ Cố coi, cái áo này con bận mấy mùa gánh cá rồi, vải mục quá chừng. Nãy con ham sức quá nên nó bục chỉ tới tận nách. Sớm mai con nước lớn vừa lên là ngoài bến nổi đã họp chợ, hổng có manh áo lành lặn bận gánh cá thì gió sông thổi thấu xương chịu sao thấu.

Hai Thêu nghe vậy liền đỡ lấy chiếc áo, nhanh nhảu với tay lấy ống kim găm trên vách nứa:

— Dạ bác Ba đưa con, con có sẵn chỉ đen đây. Con chập đôi sợi chỉ, mạng đè lên mép rách rồi rút chặt lại, chừng tàn điếu thuốc là xong liền cho bác kịp mai đi chợ.

— Khoan đã Hai!

Tiếng cụ Nga cất lên, nhẹ hẫng nhưng đủ làm tay Hai Thêu khựng lại giữa chừng. Cụ Nga chậm rãi vịn mép chõng tre đứng dậy, lưng còng gập xuống nhưng đôi mắt sâu thẳm rực lên cái nhìn nghiêm cẩn của người cả đời gắn bó với đường kim mũi chỉ. Cụ bước từng bước chậm rãi đến trước mặt bác Ba Đờn, đưa ngón tay khẳng khiu rà nhẹ lên lớp vải sờn ráp nơi bả vai áo.

— Hai nè, con nhìn kỹ đi. Cái áo này rách toạc hổng phải tại vải mục hay tại chú Ba vung tay mạnh ban nãy đâu.

Hai Thêu ngơ ngác chớp mắt:

— Dạ… hổng phải rách do giằng co sao bà cố?

Cụ Nga khẽ mỉm cười, hướng ánh nhìn về phía người thợ đóng guốc già:

— Chú Ba đứng thẳng lưng lên một chút qua coi.

Bác Ba Đờn gãi đầu ngượng nghịu, cố ưỡn lưng, nhưng cái lưng gù vì mấy mươi năm gánh nặng tự nhiên trĩu xuống, vai bên trái thấp hơn vai bên mặt trọn nửa lóng tay, cả mảng cơ bả vai nổi lên những cục chai dày cộp đen đủi.

Cụ Nga chỉ tay vào vệt rách, chậm rãi bảo đứa chắt gái:

— Con thấy chưa? Người phu gánh cá bến sông, chân bước thấp bước cao trên cầu khỉ, vai nhún nhảy theo nhịp đòn gánh trĩu nặng. Cái lưng chú còng xuống, bả vai gồ lên, lườn nách cử động liên tục. Người thợ may trước kia cắt rập theo lối áo chợ cho người nhàn hạ, đường nách khoét thẳng đuột, vòng ngực cắt hẹp. Khi chú Ba vung tay gánh gồng, thớ vải bị căng nghẽn, cọ rát da thịt từng bữa một. Giờ con chỉ lấy kim mạng đè lên chỗ rách, mai mốt chú bước xuống ghe, vung tay một nhát thì vải lại bục ra nữa, mà đường chỉ khâu chập đôi cộm lên còn nghiến rách cả da thịt người ta.

Hai Thêu lặng người, bàn tay cầm kim buông thõng xuống, ánh mắt nhìn bà cố vừa thán phục vừa bừng ngộ một lẽ đời sâu kín.

— Đưa áo đây cho qua, — Cụ Nga bảo. — Út Lành, khêu ngọn bấc đèn cho tỏ. Hai Thêu, lấy cục đá non mài phấn mộc lại đây.