Chương 5: Khởi Đầu Gian Nhà Kho

Thầy Chiêm Quốc Tường đứng lặng nhìn giọt nước mắt nóng hổi thấm vào thớ gỗ mít vàng ươm, đọng lại một vệt sẫm tròn xoe cạnh rãnh khuyết mười lăm độ. Trước mắt ông, Mai Lam đang ghì chặt chiếc thước đo góc hình bán nguyệt vào ngực áo đồng phục, đôi vai gầy khẽ run lên theo từng nhịp nấc nghẹn ngào. Bàn tay thô ráp chai sần của người thầy già chầm chậm vỗ nhẹ lên bờ vai học trò, truyền qua làn vải mỏng một hơi ấm trầm tĩnh, vững vàng:

– Đừng khóc, Lam. Chiếc thước này mới chỉ là bước khởi đầu thôi con.

Đức đứng bên cạnh, hai mắt sáng ngời sau cặp kính cận dày cộp, háo hức tiếp lời:

– Đúng đó Lam! Cậu vừa tự tay đo được góc bốn mươi lăm độ cơ mà! Tớ nhìn thấy rõ ràng luôn, ngón tay cậu đặt khít rịt vào rãnh thứ ba!

Nhìn dáng vẻ rụt rè nhưng ánh lên niềm khao khát mãnh liệt của Lam, trong lòng thầy Tường dâng lên một quyết tâm sắt đá. Bốn mươi năm đứng trên bục giảng và mười lăm năm nghỉ hưu nép mình bên dòng sông Cẩm Lệ, chưa bao giờ ngọn lửa nghề nghiệp trong ông lại thôi thúc như lúc này. Chiếc thước đo góc bằng gỗ mít dẫu tinh xảo cũng mới chỉ giải quyết được một góc nhìn tĩnh tại trong mặt phẳng. Nhưng vũ trụ bao la ngoài kia đâu có đứng yên. Những thiên thể quay quanh Mặt Trời theo quỹ đạo elip với vận tốc biến thiên khôn lường; Mặt Trăng biến hóa giữa các pha tròn khuyết; Trái Đất nghiêng mình trên trục quay để tạo nên bốn mùa luân chuyển. Để một học sinh khiếm thị thực sự bước chân vào thánh đường khoa học, để những đầu ngón tay mẫn cảm của Lam có thể tự do chạm tới các quy luật không gian, em cần nhiều hơn thế. Em cần một bộ học cụ hoàn chỉnh, sống động và có khả năng tương tác xúc giác thực chất.

– Thầy muốn hỏi hai đứa một điều. – Thầy Tường nhìn sang Đức rồi lại nhìn Lam, ngữ điệu trang trọng. – Các con có dám cùng thầy làm nên một bộ học cụ thiên văn học bằng gỗ, để bất kỳ ai không nhìn thấy ánh sáng cũng có thể chạm tay vào các vì sao hay không?

Lam ngẩng khuôn mặt thanh tú lên, đôi mắt mờ đục mở to về phía phát ra tiếng nói của người thầy. Hơi thở em dồn dập, hai bàn tay siết chặt lấy mép thước gỗ:

– Thưa thầy... con thật sự có thể chạm tới những quy luật vũ trụ sao thầy?

– Chắc chắn được. Con sẽ cùng thầy nghiên cứu và kiểm chứng từng định luật vật lý bằng chính đôi tay của mình. – Thầy Tường mỉm cười, giọng trầm ấm khẳng định chắc nịch.

Ngay sáng thứ Hai đầu tuần, thầy Tường bước vào phòng làm việc của Ban giám hiệu Trường THCS Hòa Vang. Hiệu trưởng Lê Bá Thuận vội vã đứng dậy, vòng qua bàn làm việc cung kính kéo ghế mời người thầy giáo cũ năm xưa rồi tự tay rót chén trà ấm thơm ngát:

– Thầy Tường, hôm nay có chuyện chi hệ trọng mà thầy đến sớm thế ạ? Dạo này khớp tay của thầy có đỡ nhức khi trời chuyển mùa không?

Thầy Tường khẽ xua tay, đặt lên bàn cuốn sổ tay bìa da cùng chiếc thước đo góc gỗ mít vừa mượn lại của Lam đầu giờ sáng:

– Chuyện xương khớp của tôi lúc trở trời chỉ là bệnh tuổi già, không đáng bận tâm đâu thầy Thuận. Tôi đến xin nhà trường cho phép tôi cùng Mai Lam và Văn Đức chính thức đăng ký một đề tài tham gia Cuộc thi Sáng tạo Khoa học - Kỹ thuật dành cho học sinh trung học năm nay.

Thầy Thuận ngạc nhiên cầm chiếc thước gỗ lên ngắm nghía, những ngón tay cẩn thận lướt trên các gờ nổi và rãnh khuyết bán nguyệt:

– Đề tài nghiên cứu khoa học ư thầy? Cấp trường thì thuận lợi rồi, nhưng nếu ra tới cấp thành phố... Thầy định cho các em đăng ký ở lĩnh vực nào ạ?

– Lĩnh vực Kỹ thuật y sinh, phân nhóm Thiết bị và dụng cụ hỗ trợ người khuyết tật. – Thầy Tường rành rọt từng tiếng. – Tên đề tài chính thức là: "Thiết kế và chế tác Bộ học cụ thiên văn học xúc giác tương tác bằng gỗ bản địa hỗ trợ học sinh khiếm thị".

Nét mặt thầy Thuận thoáng vẻ đắn đo, đôi lông mày hoa râm hơi nhíu lại. Là người đứng đầu một ngôi trường vùng ven còn nhiều khó khăn, thầy hiểu rõ bài toán nan giải phía trước:

– Thưa thầy, em hoàn toàn ủng hộ tâm huyết của thầy dành cho trò Lam. Nhưng kinh phí của trường ta hạn hẹp quá. Giáo cụ xúc giác chuyên biệt nếu nhập khẩu từ nước ngoài có giá tới vài chục triệu đồng, ngân sách nhà trường làm sao kham nổi. Chưa kể chúng ta cũng chưa có phòng chức năng hỗ trợ chuyên biệt cho học sinh hòa nhập...

– Chúng ta không mua đồ nhập khẩu xa xỉ, thầy Thuận à. – Thầy Tường ngắt lời bằng giọng điềm đạm nhưng đanh thép. – Chúng ta sẽ dùng gỗ mít già, gỗ xoan bản địa của xứ Quảng, dùng đôi bàn tay lao động và trái tim của thầy trò mình. Tôi chỉ xin thầy một điều thôi: cho chúng tôi mượn gian nhà kho cũ bỏ hoang sau phòng thực hành Hóa - Sinh. Tôi sẽ mang đồ nghề của mình đến, biến nơi đó thành một xưởng mộc dã chiến để chế tác học cụ.

Nhìn ánh mắt quắc thước rực sáng ngọn lửa sư phạm của người thầy bảy mươi lăm tuổi, thầy Thuận vô cùng xúc động. Thầy đứng nghiêm, khẽ cúi đầu: