Chương 12: Bản vẽ trên khung dầm nứt

Gió bấc rít qua những khe ván ép của gian xưởng mộc, mang theo cái lạnh thấu xương của sương muối Nàn Sán. Mẩy ngồi thu lu trên chiếc ghế con bằng gỗ thông, hai bàn tay buốt giá siết chặt mép áo chàm thêu dở. Tin mẹ chạy tới ngõ nhà Cư khóc lóc cầu cứu thầy Tuấn và cụ Lập chiều qua đã được thầy kể lại nguyên vẹn khi vừa về tới trường. Từng lời của thầy như tảng đá đè nặng lên lồng ngực cô bé mười bốn tuổi. Bố đã uống rượu say, đã cầm tiền cọc trâu của người ta dưới bản Ma Ly. Người ta hẹn ngay sáng nay sang dắt người.

Trái ngược với sự hoang mang tột độ của Mẩy, Cư đứng cạnh bàn thợ với ánh mắt nhẹ nhõm hiếm hoi. Nhờ món tiền ba triệu đồng trích từ quỹ bán trú cùng sự bảo lãnh của thầy Tuấn, nguy cơ bị siết ngô giống và gánh nặng nợ nần của gia đình cậu đã tạm thời lùi xa. Nhìn đôi mắt Mẩy đỏ hoe, Cư ái ngại bước tới, giọng chùng xuống:

“Mẩy đừng sợ quá… Thầy Tuấn bảo sáng nay sẽ nói chuyện với xã, còn ông Lập ở đây với chúng mình mà.”

Cụ Lập chậm rãi bước ra từ gian trong, tay nâng chiếc ấm đất nung bốc khói nghi ngút. Cụ đặt chén nước chè rừng ấm sực vào đôi bàn tay đang run rẩy của Mẩy. Ánh mắt đôn hậu sau cặp lông mày bạc như cước khẽ nheo lại, tỏa ra hơi ấm vỗ về:

“Uống ngụm nước nóng cho ấm bụng đã, cháu Mẩy. Lòng người lúc rối rắm cũng như thớ gỗ bị vặn, càng cuống thì nhát đục càng lệch.”

Mẩy nuốt ngụm nước đó mà cổ họng đắng ngắt, nước mắt rơm rớm rớt xuống mu bàn tay:

“Ông Lập ơi… Bố cháu gàn dở lắm. Bố bảo con gái vùng cao chỉ cần biết thêu thùa rồi về nhà người ta làm dâu, học chữ hay đục đẽo gỗ chẳng làm no cái bụng được. Cháu không muốn lấy chồng sớm đâu, cháu muốn ở lại trường học tiếp cơ…”

Cụ Lập khẽ mỉm cười, chỉ tay vào cuốn sổ tay bìa bọc vải thêu đặt trên góc bàn. Từng trang giấy mở ra chi chít những bản vẽ họa tiết thổ cẩm cách điệu hình ngọn mầm, vạt núi, cùng các phương án ghép mộng hoa văn mà Mẩy đã thức mấy đêm liền để phác họa cho trần vòm của mô-đun đọc sách.

“Muốn người ta đổi ý, lời nói suông không đủ sức nặng bằng việc làm cụ thể đâu cháu,” cụ Lập ôn tồn, giọng trầm rành rọt. “Nét vẽ trong cuốn sổ này của cháu không đơn thuần là thêu thùa trên vải, mà là linh hồn gắn vào khung gỗ. Hôm nay, cháu hãy dồn trọn tâm sức vào những mảng hoa văn này, phối màu và đánh dấu vị trí các thanh chốt thẩm mỹ. Khi bố cháu nhìn thấy công trình sừng sững, vững chãi mang chính nét tay con gái mình làm nên, ông ấy sẽ hiểu giá trị của con chữ và đôi bàn tay cháu.”

Lời cụ như ngọn lửa nhỏ nhen lên giữa làn sương lạnh. Mẩy hít một hơi thật sâu, gạt đi giọt nước mắt vương trên má rồi gật đầu dứt khoát.

Cả nhóm lập tức bắt tay vào phần việc của khối mô-đun thứ hai. Lần này, công trình đòi hỏi một khung xà chính kết nối liên hoàn giữa hai gian sàn nâng. Đó là một súc gỗ nghiến dài hơn hai thước, dày dặn và sẫm màu, vốn là cột chịu lực được thầy Tuấn xin lại từ nhà kho cũ vừa dỡ bỏ. Gỗ nghiến đanh chắc như đá, vân xoắn tít, nếu ghép mộng chuẩn xác thì ngàn năm không mối mọt.

Pao xắn cao tay áo, để lộ bắp tay vạm vỡ cuồn cuộn gân guốc. Cậu vác súc gỗ nghiến đặt ngay ngắn lên bệ tỳ, tay cầm chiếc đục bản lớn và chiếc vồ gỗ sồi:

“Cái khúc nghiến này nặng trịch, để tao bạt cạnh với đục lỗ mộng cái cho! Cư với Mẩy cứ lo đo đạc mộng đực với hoa văn đi.”

Tiếng đục đẽo bắt đầu vang lên chan chát khắp gian xưởng. Mẩy cặm cụi dùng bút chì và thước lá vạch từng đường cong hoa văn mây núi lên các nan ốp trần. Đôi tay khéo léo vốn quen đường kim mũi chỉ của cô bé lướt nhẹ nhàng, nắn nót từng li từng tí.

Thế nhưng, ở góc bàn thợ bên kia, Cư lại không giữ được sự điềm tĩnh thường ngày. Cậu đứng ngồi không yên, chốc chốc lại nhìn ra con dốc phủ đầy sương trắng ngoài cửa. Mẩy nhận thấy rõ sự nôn nóng trên gương mặt bạn; có lẽ Cư cũng hiểu chỉ còn chưa đầy nửa ngày nữa là bố Mẩy có thể ập đến, nên muốn đẩy thật nhanh tiến độ để khung dầm chịu lực kịp dựng lên ngay trong buổi sáng làm bằng chứng thuyết phục.

“Pao, đưa cái đục bán nguyệt đây tao làm cho nhanh!” Cư sốt ruột giục giã khi thấy bạn gõ từng nhát cẩn trọng. “Mày gõ nhẩn nha thế này thì đến trưa cũng chưa xong hai đầu ngàm!”