Chương 2: Mùi dăm bào sau đồi sa mộc

Ngón tay cụ Bì Bá Lập khẽ siết lấy mép bao dứa sờn rách, truyền qua lớp sợi dứa một luồng hơi ấm lạ kỳ giữa chiều sương Si Ma Cai cắt da cắt thịt.

Tim Cư nảy lên thình thịch, đập dồn dập nơi lồng ngực gầy guộc. Cậu giật thót mình, theo phản xạ chụm gót chân lùi phắt lại, hai cánh tay gồng cứng toan giật phăng chiếc bao tải khỏi tay người đối diện để lao đầu xuống con dốc đá xám. Chỉ cần cắm cổ chạy băng qua bụi mây rậm phía trước, cậu sẽ biến mất hút vào màn sương đục ngầu, bỏ lại sau lưng mái trường và những bài toán dang dở.

Thế nhưng, cụ già tóc trắng như cước không hề giằng co hay lớn tiếng hô hoán. Đôi mắt cụ trong vắt, sâu thẳm tựa làn nước suối đầu nguồn không một gợn sóng đục, lẳng lặng đón lấy cái nhìn hoảng hốt của đứa trẻ vùng cao. Không có vẻ nghiêm khắc của thầy hiệu phó, cũng chẳng có nét dò xét hay bực dọc nào trên gương mặt hằn sâu những nếp nhăn đôn hậu. Đứng trước sự điềm đạm lạ lùng ấy, bàn chân toan tháo chạy của Cư bỗng khựng lại giữa chừng, sức lực trong bắp tay như tan biến vào thinh không. Cậu cụp mắt xuống, đôi môi thâm tím vì buốt giá khẽ mím chặt.

“Gió núi sắp quất buốt cả xương rồi,” cụ Lập buông tay khỏi quai bao tải, khẽ nghiêng người mỉm cười, giọng trầm ấm như tiếng than hồng tí tách trong bếp lửa mùa đông. “Vào đây uống ngụm nước ấm đã, cháu.”

Cụ xoay người, thong thả cất bước về phía cánh cửa gỗ máng đang hé mở. Cư đứng trơ trọi giữa làn gió buốt, nhìn bóng lưng dong dỏng mà vững chãi của cụ già đang chìm dần vào ánh sáng vàng ấm áp hắt ra từ khe cửa. Chiếc bao dứa trên vai nặng trĩu bức thư đòi nợ và nỗi tuyệt vọng, nhưng đôi chân cậu lại không sao nhấc nổi để bước tiếp xuống triền dốc vắng. Rốt cuộc, như bị một sức hút vô hình dẫn lối, cậu lầm lũi cúi đầu bước theo gót chân cụ, đôi dép tổ ong giẫm lạo xạo trên thảm lá thông mục ướt.

Vừa bước qua ngưỡng cửa gỗ nghiến dày dặn, cánh cửa phía sau khép lại ngăn trọn những cơn gió rít gào bên ngoài. Một luồng không khí ấm sực, thơm nồng mùi gỗ pơ-mu, mùn cưa thông cùng hương sáp ong dịu ngọt ùa tới bao bọc lấy Cư. Căn nhà gỗ ba gian trước đây vốn là kho chứa bàn ghế gãy nát, nay được sắp xếp ngăn nắp lạ thường. Dọc theo vách ván, từng chồng gỗ xẻ được xếp gọn gàng; cưa, đục, bào tay treo thẳng hàng trên những thanh nẹp tre già bóng loáng.

Cụ Lập không tra hỏi một lời về chiếc bao dứa gói ghém đồ đạc, cũng chẳng nhắc đến chuyến xe khách đêm hay nguyên do vì sao cậu học trò lớp tám lại mò mẫm nơi cổng phụ lúc chập choạng tối. Cụ bước đến bên chiếc bếp trấu nhỏ kê ở góc xưởng, nhấc chiếc ấm đồng bốc khói nghi ngút rồi rót ra một bát sành mộc mạc.

“Uống đi cho ấm người, cháu Cư,” cụ bưng bát nước đưa sang, ánh mắt hiền từ bao dung. “Nước lá sâm cau với cỏ ngọt trên đỉnh đèo đấy, sưởi ấm bàn tay đang cóng buốt đã nào.”

Cư ngập ngừng đặt bao dứa xuống chân một giá gỗ, hai bàn tay thô ráp, nứt nẻ vì sương muối dè dặt đón lấy bát sành. Hơi ấm lan tỏa từ men gốm thô ráp truyền thẳng vào từng đầu ngón tay đang tê dại. Cậu nhấp một ngụm nhỏ; vị chát nhẹ nhanh chóng tan biến, nhường chỗ cho vị ngọt thanh tao, ấm sực chảy dọc xuống cổ họng, xua đi cái rét mướt đang đè nặng trong lồng ngực. Cậu lén ngước nhìn cụ già trăm tuổi đang lặng lẽ sửa sang lại đống đồ nghề bên chiếc bàn thợ dài đóng bằng gỗ nghiến nguyên khối.

“Cháu uống xong rồi thì lại đây đỡ giúp ông một tay,” tiếng cụ Lập rành rọt cất lên giữa không gian tĩnh mịch của gian xưởng.

Cư đặt chiếc bát sành đã cạn lên bệ gỗ, rụt rè tiến lại gần bàn thợ. Trên mặt bàn bằng phẳng đặt một tấm ván gỗ thông xẻ dày chừng hai đốt ngón tay, dài gần sải tay người lớn. Tấm ván bị cong vênh ở phần bụng, một vết nứt toác kéo dài ngoằn ngoèo từ đầu mẩu chạy xiên vào giữa thớ gỗ.