Chương 3: Tiếng đục của Pao và nét vẽ của Mẩy

Hơi ấm từ bàn tay cụ Lập truyền qua lớp áo chàm mỏng như một dòng suối lành len lỏi vào tâm can Thào Seo Cư. Nhìn đường chỉ đỏ rực rỡ, ngay ngắn rạch đôi vết nứt trên tấm ván gỗ thông, rồi lại nhìn ánh mắt đôn hậu ngập tràn tin cậy của cụ già trăm tuổi, cổ họng Cư nghẹn lại. Cậu run rẩy cúi đầu, hai bàn tay siết chặt lấy gấu áo, khẽ đáp:

“Dạ… cháu muốn. Chiều mai tan học, cháu sẽ quay lại đây với ông ạ.”

Cụ Lập mỉm cười, gật đầu vẻ hài lòng, rồi giục cậu mau trở về phòng nội trú trước khi kẻng điểm danh cữ tối vang lên. Đêm ấy, nằm trên chiếc giường tầng sắt lạnh tanh, gói quần áo bằng bao dứa giấu dưới gầm giường không còn làm Cư trằn trọc nữa. Ý định trốn ra ngã ba đường đón chuyến xe khách đêm tạm thời lắng xuống. Cậu quyết định ở lại trường thêm một ngày.

Suốt các tiết học ban ngày, Cư ngồi ngay ngắn, thỉnh thoảng liếc nhìn góc bàn nơi mẩu thước nhựa gãy đã biến mất, trong lòng nôn nao chờ đợi tiếng trống tan trường. Vừa dứt ba hồi dóng dả cuối buổi chiều, Cư xách cặp, bước nhanh qua sườn đồi phủ kín bóng sa mộc để đến gian nhà gỗ ba gian.

Thế nhưng, khi vừa bước tới gần bậc cửa xưởng mộc, Cư ngạc nhiên dừng phắt lại. Trước hiên gỗ lất phất bụi mùn cưa, hai bóng người quen thuộc đang thập thò, ngập ngừng không dám bước vào.

Đó là Lò A Pao và Giàng Thị Mẩy.

Pao đứng tựa lưng vào cột gỗ, thân hình vạm vỡ gồng cứng, hai nắm đấm siết chặt khiến gân xanh nổi cộm trên mu bàn tay ngăm đen. Đôi mắt cậu học trò lớp chín đỏ ngầu, hàm răng nghiến ken két như đang kìm nén một ngọn lửa giận dữ. Đứng nép bên cạnh Pao là Mẩy, cô bạn cùng lớp tám với Cư. Mẩy ôm khư khư cuốn sổ tay trước ngực, đôi mắt viền đỏ hoe ầng ậc nước, bờ vai mảnh khảnh khẽ run lên từng chặp trong gió lạnh.

“Pao, Mẩy? Hai cậu làm gì ở đây thế?” Cư cất tiếng hỏi, bước lại gần.

Pao quay ngoắt lại, bực bội đá mạnh mũi chân vào một mẩu gỗ vụn dưới đất:

“Tao bị thầy phụ trách lao động ghi tên rồi! Chiều nay lao động kê dọn bàn ghế, cái mộng ghế kẹt cứng không khớp, tao bực mình đạp mạnh quá làm gãy đôi cả nan ghế. Thầy mắng tao chỉ biết phá hoại, là đồ cá biệt vô tích sự, bảo tao không học được thì về bản đi chăn bò cho xong!”

Giọng Pao nghẹn đặc uất ức. Cạnh đó, Mẩy sụt sịt, lí nhí bằng giọng run rẩy:

“Trưa nay… anh trai tớ vừa từ bản xuống trường tìm. Bố mẹ gửi lời bảo tớ hết tuần này phải thu dọn sách vở về nhà thêu thùa, đầu năm sau sang bản bên gả cho người ta. Nhà tớ thiếu tiền chuộc trâu… Tớ không muốn lấy chồng sớm đâu Cư ơi, tớ muốn đi học, muốn vẽ tranh tiếp cơ…”

Lời nói nghẹn ngào của Mẩy như một nhát dao khía vào nỗi lòng Cư. Cậu hiểu quá rõ cái cảm giác bế tắc, bất lực ấy. Cả ba đứa chúng nó, đứa thì bị coi là kẻ phá hoại vì vụng về, đứa thì bị gia đình trói buộc bởi hủ tục, còn cậu thì nghèo khó, tự ti đến mức suýt trốn trường theo xe khách.

Cánh cửa gỗ khẽ kêu kẽo kẹt. Cụ Lập từ trong xưởng bước ra, chòm râu dài bạc trắng khẽ lay nhẹ trong gió núi. Cụ nhìn ba đứa trẻ đang ủ rũ trước hiên, ánh mắt không hề có lấy một tia quở trách, trái lại chỉ ngập tràn sự bao dung, ấm áp:

“Đứng ngoài gió làm gì cho buốt thấu xương hở các cháu? Mau vào cả trong này, bếp lửa già này đã nhóm đỏ từ sớm rồi.”

Cụ Lập dẫn ba đứa trẻ vào gian giữa xưởng mộc. Cụ rót cho Pao và Mẩy từng bát nước sâm cau ấm nóng, đợi hai đứa uống xong và nét mặt giãn bớt căng thẳng, cụ mới chậm rãi bước tới góc xưởng, nhấc lên một khúc gỗ dổi thô ráp chưa đẽo gọt, đặt lên mặt bàn thợ trước mặt Pao.

“Cháu Pao, sức khỏe trời cho cháu không phải để đập phá đồ đạc hay tự làm đau nắm tay mình,” cụ Lập đặt vào tay Pao một chiếc đục bén chuôi gỗ lim và chiếc vồ gỗ nặng trịch. “Khúc gỗ này còn thô ráp, cháu hãy dùng sức dồn vào mũi đục này, đục cho ông một đường rãnh mộng sâu ba phân dọc theo tim gỗ. Bao nhiêu bực bội, dồn hết xuống nhát đục cho tan đi.”