Chương 4: Lời hứa dưới mái ngói rêu phong

Ánh đèn pin loang loáng quét qua vách nứa, rọi trúng ba đứa trẻ đang nép sát bên mép bàn thợ. Pao giật mình buông rơi chiếc vồ gỗ xuống sàn nghe một tiếng cộp nặng nề, Mẩy vội vã giấu cuốn sổ tay sau lưng, còn Cư thì đứng chết trân, bàn tay vẫn ghì chặt sống thước gỗ pơ-mu như sợ ai đó giật mất.

Cụ Bì Bá Lập điềm tĩnh đón lấy luồng sáng chói gắt ấy bằng nụ cười quen thuộc. Cụ bước từng bước thong thả ra bậu cửa, gạt then cài bằng gỗ dẻ rồi khẽ đẩy rộng cánh liếp:

“Thầy Hiệu phó đấy à? Gió bấc ngoài đồi đang thổi rát mặt, thầy mau vào trong này hong tay bên bếp lửa kẻo lạnh.”

Thầy Hoàng Văn Tuấn bước qua bậu cửa gỗ, vai áo sơ mi sờn cổ còn đọng vài hạt sương mù li ti của vùng cao. Kẹp dưới nách thầy là xấp bìa hồ sơ học sinh cá biệt dày cộp. Đôi mắt sau tròng kính cận quét một lượt quanh gian nhà, dừng lại nơi chiếc đục thép bén ngót cắm trên súc gỗ dổi trước mặt Pao, rồi lia sang lưỡi cưa tay treo lủng lẳng bên cột cái. Thầy Tuấn chau mày, nét âu lo hiện rõ trên vầng trán trĩu nặng áp lực:

“Bác Lập ơi, cháu tìm ba em này khắp các dãy phòng nội trú từ cữ tan trường đến giờ. Nhà trường có quy định rất nghiêm ngặt về an toàn lao động. Bác để các em cầm cưa, cầm đục sắc nhọn thế này, nhỡ sẩy tay một li thì nguy hiểm khôn lường. Chưa kể Pao vừa bị ghi tên vì nóng nảy làm gãy đồ đạc, Cư thì bỏ tiết trốn học, còn em Mẩy thì gia đình đang gửi giấy xin nghỉ… Giữ các em ở lại căn nhà kho phế liệu này giữa đêm hôm là trái quy chế lắm bác ạ.”

Cụ Lập không vội ngắt lời vị hiệu phó trẻ tuổi. Bằng phong thái ung dung của người đã đi qua gần hai thế kỷ bão giông biên thùy, cụ bước đến chiếc bàn mộc nhỏ đặt cạnh bếp trấu, nhấc ấm gang sôi sùng sục rót một bát nước chè dây rừng bốc khói nghi ngút. Cụ hai tay bưng bát nước trao cho thầy Tuấn:

“Thầy uống ngụm nước ấm cho nhuận giọng đã. Già này trông coi góc xưởng này bao năm, từng gốc cây ngọn cỏ quanh đồi sa mộc đều thấu, sao nỡ để lũ trẻ đứt tay xước da được.”

Đợi thầy Tuấn nhấp ngụm chè ấm, nét mặt dịu bớt căng thẳng, cụ Lập mới chỉ tay về phía súc gỗ dổi mà Pao vừa đục xong một đường rãnh mộng sâu ba phân thẳng thớm:

“Thầy xem, thằng Pao sức vóc hơn người, trong lòng lại mang nhiều uất ức vì bị chê trách. Nếu ta cứ phạt nó quét sân, viết kiểm điểm khô khan, thì cái tức tối trong lòng nó chỉ chực bung ra thành những nhát đập phá. Nhưng trao cho nó cái đục, chiếc vồ, bảo nó dồn lực nắn thành một đường mộng chuẩn xác, nó sẽ học được cách ghìm giữ sức mạnh của chính mình. Lao động chân chính bằng đôi bàn tay không chỉ tạo ra vật phẩm, mà còn là phương pháp thực nghiệm tốt nhất để nắn thẳng tính nết con người.”

Cụ Lập quay sang nhìn Cư và Mẩy, giọng trầm ấm vang vọng dưới mái ngói máng rêu phong:

“Gỗ trong rừng có cây cong queo, có súc nứt toác vì sương muối. Người thợ mộc không bao giờ vứt bỏ cây gỗ cong, mà tìm cách đặt đường mực son thật chuẩn, dùng lưỡi bào, ngọn đục để đẽo gọt lại cho ngay ngắn. Học trò vùng cao ta cũng như những khúc gỗ non ấy thôi. Đòn roi hay những tờ giấy phê bình chẳng thể làm chúng nên người bằng sự kiên nhẫn và lòng trắc ẩn.”

Thầy Tuấn sững sờ trước những lời gan ruột của bậc cao niên. Thầy nhìn xuống xấp hồ sơ kỷ luật trên tay, rồi nhìn sang ba đứa trẻ.

Bỗng nhiên, Thào Seo Cư bước lên một bước khỏi góc tối. Cậu bé mười bốn tuổi đứng thẳng lưng, hai tay nâng niu cây thước kẻ gỗ pơ-mu lồng mực son trao lại cho cụ Lập, rồi quay sang đối diện với thầy Hiệu phó. Giọng Cư ban đầu hơi run, nhưng càng nói càng trở nên dõng dạc: