Chương 20: Đối Chất Dưới Đáy Vực

Lời phán của Louis Mercier vang lên đanh gọn cắt ngang bầu không khí căng thẳng trên sân ga mỏ. Viên thanh tra không cho viên chủ mỏ kịp giở thêm trò quanh co nào nữa; ông ta quắc mắt ra hiệu cho hai tên lính Pháp mang súng trường theo sau, rồi sải bước tiến thẳng về phía cửa giếng tời trục đứng.

Paul Renard run rẩy lau mồ hôi đang rịn ra đầm đìa trên trán, chiếc mũ cát-két thuộc địa xộc xệch nghiêng sang một bên. Hắn đưa mắt lấm lét nhìn hai trăm phu than đang vây kín xung quanh, đành cắn răng lê từng bước ủng da nặng trĩu bám theo sau.

Cụ Ba Trình khẽ gật đầu với Cu Sắn và thầy giáo Sanh. Ba người sóng vai nhau dẫn đầu đoàn người, đĩnh đạc bước vào thùng tời sắt. Đám phu than lấm lem bụi tro tự động tản ra tạo thành hai hàng rào sống, ánh mắt hàng trăm con người rực lên niềm tin sắt đá hướng về bóng lưng gầy guộc của cụ già dắt cây thước gỗ nghiến bên hông. Cu Sắn nắm chặt bàn tay quấn vải đã khô máu, ngẩng cao đầu như một người lính xung trận.

Dây cáp thép rít lên kèn kẹt. Thùng tời lao nhanh xuống lòng đất sâu hun hút, đưa cả đoàn người trượt dài vào bóng tối quen thuộc của tầng âm bốn mươi.

Mùi đá ẩm mốc cùng hơi khét nồng nặc của vỉa than vừa chịu chấn động mìn xộc thẳng vào mũi. Đáy hầm lò vẫn còn vương vất làn khói thuốc súng xám nhạt, nhưng không hề ngột ngạt như mọi bận. Luồng khí tươi mát rượi thổi từ ngách số 4 đang cuồn cuộn tràn qua đường lò chính, xua tan cái nóng hầm hập của lòng đất.

Mercier vừa bước chân ra khỏi thùng tời đã lập tức mở chốt chiếc hộp da, lấy áp kế chuẩn ra cầm trên tay. Cụ Ba Trình chỉ tay về phía ngã ba đường ray rỉ sét dẫn vào ngách than số 2:

“Thưa ông thanh tra, xin mời ông bắt đầu từ ngách số 2. Nơi đây từng là cổ họng hút khí đối lưu tự nhiên trước khi bị người ta lấp kín.”

Mercier đặt chiếc áp kế bằng thép sáng loáng lên bệ gỗ chống lò còn nguyên vết cưa dở dang. Chiếc kim chỉ màu đen giật nảy hai nhịp rồi đứng yên tại một vạch số khắc chìm. Viên thanh tra rút chiếc nhiệt kế thủy ngân bọc đồng cắm vào kẽ nứt vách đá, chăm chú quan sát từng vạch chia rồi lật mở cuốn sổ tay bìa gai của Sanh.

Mắt Mercier mở to sau cặp kính tròn. Những dòng số ghi chép áp suất sụt giảm và nhiệt độ vách đá tăng vọt do Sanh nắn nót viết bằng mực tím trùng khớp hoàn toàn với chỉ số áp kế và nhiệt kế vừa đo, không sai lệch dù chỉ nửa ly.

Renard đứng nép sau lưng hai tên lính Pháp, hai hàm răng va vào nhau lập cập. Hắn toan mở miệng thanh minh nhưng bị Mercier quắc mắt trừng trừng:

“Im lặng, ngài Renard! Số liệu không biết nói dối!”

Đoàn người tiếp tục rảo bước men theo đường ray hướng về ngách số 5 – nơi vừa trải qua vụ nổ mìn phá vỉa than lõi. Càng tiến sâu, dấu vết tàn phá càng hiện rõ mồn một. Khối đá than nứt toác đổ ngổn ngang, đất cát vương vãi khắp mặt nền. Mercier bước tới gần vách than chính, cúi rạp người soi đèn mỏ vào những lỗ khoan sâu hoắm đục dở dang vào lòng vỉa.

Khí ngầm bên trong các lỗ khoan vẫn còn đang xì ra từng luồng yếu ớt, làm chao đảo ngọn lửa đèn an toàn Davy mà cụ Ba Trình giơ lại gần. Chóp lửa bỗng chốc nhú lên một quầng xanh lơ ma quái. Mercier tái mặt, vội lùi lại một bước, giọng nghẹn lại:

“Khí mỏ… Nồng độ vẫn còn đọng lại trong kẽ nứt sâu! Chúng đang thoát ra từ vỉa antraxit!”

“Chưa hết đâu, thưa ông thanh tra,” cụ Ba Trình trầm giọng nói, đưa tay chỉ thẳng vào góc tối sát vách đá cát kết. “Mời ông xem chiếc van điều tiết gió chính.”