Chương 7: Thước đồng đo độ dốc

Hòn đá vỡ toác dưới chân bắn tung bụi cát trắng xóa. Thiết Bá lập tức nghiến răng, một tay siết chặt chuôi búa đục đá, tay kia vội ghì chặt vai A Lãng kéo giật về phía sau, nép mình sát vào vách đá lởm chởm. Cụ Quý vẫn ngồi xổm bất động, bàn tay gầy guộc nhưng rắn rỏi giữ chặt thân thước thủy bằng đồng áp vào mặt phẳng sa thạch.

Cụ khẽ nghiêng đầu, nheo mắt nhìn ngược lên gờ đá hoa cương nhô ra trên miệng hẻm. Giữa làn sương sớm mờ ảo, bóng người bọc trong giáp sắt chỉ lướt qua chốc lát rồi quay ngoắt đi, tiếng gót sắt gõ lộc cộc trên đá mồ côi xa dần, hòa lẫn vào tiếng gió rít u u. Cụ Quý thở nhẹ một hơi, bàn tay miết nhẹ lên lớp bụi bám trên ống đồng, cất giọng điềm tĩnh:

“Đừng manh động. Đó chỉ là lính trinh sát đi tuần ven rìa núi từ xa thôi. Hắn trượt chân làm rơi đá chứ chưa phát hiện ra dưới đáy hẻm có người đâu. Mau dắt lạc đà lùi sâu vào khe đá phía trong.”

A Lãng khẽ gật đầu, nắm dây cương kéo hai con lạc đà ngoan ngoãn thụp người chui vào một vòm đá xốp ăn sâu vào lòng vách. Nơi này khuất hẳn tầm mắt từ trên cao, lại ngậm hơi ẩm mát rượi bốc lên từ các khe nứt địa tầng.

Cụ Quý đứng dậy, phủi nhẹ tà áo chàm sờn vai, rồi rút từ túi bọc ra một cọc tiêu bằng gỗ thông khô có khắc các vạch sơn đỏ trắng đều đặn. Cụ đưa cọc gỗ cho A Lãng, ân cần căn dặn:

“Cháu nhỏ, cầm lấy cọc tiêu này, bước tới mép thềm đá phẳng cách đây đúng mười trượng. Dựng đứng cọc lên, áp quả dọi chì này sát thân gỗ.”

Thằng bé đón lấy cọc tiêu và sợi dây gai buộc quả dọi chì hình hồ lô. Tay phải cậu khẽ nhói buốt nơi vết thương bả vai mới vừa khô mày, nhưng đôi mắt sáng ngời không hề lộ vẻ thoái chí. A Lãng nhanh nhẹn sải từng bước chân trần trên nền đá vụn, cắm cọc tiêu xuống khe nứt rồi buông lỏng sợi dây dù nâu sẫm cho quả dọi đung đưa.

“Thế này đã ngay ngắn chưa cụ?” A Lãng ngẩng đầu hỏi vọng lại.

Cụ Quý ngồi xuống bên giá đá tự nhiên, đặt cây thước thủy bằng đồng đỏ nằm ngang tầm mắt. Ống thủy tinh kẹp giữa thân thước rung rinh giọt bọt dầu màu hổ phách. Cụ nheo một mắt, ngắm theo rãnh soi khắc chìm trên lưng thước hướng thẳng về các vạch sơn trên cọc gỗ của A Lãng:

“Giữ thật êm tay, cháu nhỏ. Nhìn quả dọi chì xem, khi nào sợi chỉ áp khít vào mép cọc mà không đung đưa, ấy là cọc đã dựng vuông góc với mặt đất. Đất dưới chân ta có thể gồ ghề, dốc nghiêng muôn hình vạn trạng, nhưng sợi chỉ dọi chì bao giờ cũng chỉ thẳng về tâm của đất trời.”

Cụ Quý khẽ nhích đầu thước, quan sát bọt dầu đang trôi chầm chậm về phía vạch khắc vi sai thứ ba. Khóe mắt hằn sâu vết chân chim của cụ giãn ra, lộ rõ nét hài lòng. Cụ lật cuốn sổ tay bằng giấy dó đã sờn mép, nhúng đầu mẩu than củi vào chút nước sương đọng trên vách đá rồi cẩn thận ghi lại từng con số đo đạc:

“Độ dốc vi sai đoạn miệng hẻm là ba phân trên mỗi mười trượng. Chuẩn xác lắm.”

Thiết Bá đứng bên cạnh, hai cánh tay cuồn cuộn gân guốc hạ búa xuống, tò mò nhìn từng con số ngoằn ngoèo trên trang giấy dó:

“Cụ Quý này, thằng này cả đời chỉ biết bổ búa vào đá, nghe tiếng đá nứt mà đoán vỉa. Mấy cái vạch khắc li ti trên thanh đồng với sợi dây chì này mà định được đường đi cho nước thật sao?”

Cụ Quý mỉm cười đôn hậu, khẽ gõ ngón tay lên thân thước đồng:

“Cây thước này không tự sinh ra nước, chú em ạ. Nhưng nó đo được cái thế của trời đất. Mạch ngầm chảy trong lòng đất cũng như máu chảy trong huyết quản, muốn dẫn nó đi xa mà không làm vỡ vách đá thì độ dốc phải thật êm. Dốc quá thì nước chảy xiết làm xói lở sập hầm, bằng quá thì nước đọng thành ao tù bùn lầy. Cứ nghiêng đúng ba phân mỗi mười trượng, nước sẽ tự lững thững bò về tận thung lũng Hạc Cốt.”

Thiết Bá nghe mà ngẫm nghĩ, đoạn bước tới vách hang ngầm ăn sâu vào chân rặng Hắc Nham. Anh vung búa đục đá, gõ nhẹ ba tiếng “coong, coong, coong” vào tầng đá vôi xám xịt phủ đầy rêu phong khô khốc.