Chương 2: Mạch Thở Rừng Già

Tiếng thác Kẻo gầm thét từ hạ lưu dội về vách đá, rền vang như sấm giữa màn sương đặc quánh của đại ngàn Pha Luông. Gió chướng quất rát mặt, cuốn theo hơi nước lạnh buốt từ dòng sông Mã đang cuộn đỏ phù sa. Dưới bãi bồi, toán quân tải lương triều đình vẫn đang lóp ngóp vớt vát những bao cói rách bươm giữa bọt sóng ngầu đục. Cụ Cầm Văn Bão khẽ thở dài, bàn chân bè rộng bấm chặt vào gờ đá vôi trơn nhẫy. Bậc đại lão trăm sáu mươi sáu tuổi xoay người, dứt khoát rảo bước theo đường mòn lên bản Chiềng Lương.

Ngôi nhà sàn cổ nép mình dưới tán rừng bương ngút ngàn. Bậc thang chín đốt đưa cụ bước vào gian lòng. Cụ đặt chiếc dầm gỗ nghiến đen bóng dựa vào cột cái, lấy tấm vải chàm cũ lau từng vệt bùn bám trên thớ gỗ láng mịn. Nhìn qua ô cửa giương về mạn nam xa thẳm, lồng ngực cụ trĩu nặng âu lo. Giặc Thát đã chiếm Thăng Long, còn Toa Đô cùng Ô Mã Nhi đánh thốc lên dải Thanh Nghệ, tạo thế gọng kìm bóp nghẹt xã tắc Đại Việt. Vua tôi nhà Trần lui về duyên hải chờ ngày phản công, đại quân đang trông ngóng ba trăm tạ thóc cùng năm mươi tạ muối mỏ chi viện từ Tây Bắc. Thế nhưng, đoàn bè nứa đồ sộ của triều đình vừa chạm bãi đá cửa ngõ đã vỡ toác. Đem những súc nứa đồng bằng nặng nề ra đọ với ngọn sóng biên ải chẳng khác nào ném tính mạng tướng sĩ vào miệng cọp.

Tiếng bước chân gấp gáp nện trên sàn gỗ kéo cụ trở về thực tại. Nơi bậu cửa, Cầm Khun vội bước vào, vóc dáng chàng trai hai mươi tư tuổi vạm vỡ như cây nghiến non, da ngăm đồng hun rực rỡ dưới ánh lửa. Đi sau chàng là Lò Thị Ban, nàng thiếu nữ hai mươi tuổi thắt đáy lưng ong trong chiếc áo cóm cài cúc bướm bạc, tay thoăn thoắt đỡ lấy ống cơm lam nếp nương cùng ống nước suối mát lành.

Khun bóc lớp cùi nứa trắng ngần, đặt thanh cơm dẻo quánh trước mặt cụ rồi sốt ruột thưa:

“Cụ cố, dưới bến sông nguy ngập lắm rồi. Các cụ bô lão hết lời khuyên quan quân neo bè chờ qua cữ lũ dữ, nhưng viên khâm sai cùng đám quân hiệu một mực chối từ.”

Nàng Ban cũng chớp mắt, cất giọng trong trẻo đầy lo âu:

“Thưa Cụ già làng, quan quân bảo rằng quân lệnh như núi, chiến cuộc duyên hải không thể chậm trễ. Họ khăng khăng rằng bè mảng kết bằng súc nứa to bè, đáy rộng chở nhiều thóc muối theo lối đồng bằng thì không sợ lật, đang giục nhau chằng néo chuẩn bị nhổ neo.”

Cụ Cầm Văn Bão lắc đầu, chưa đụng đến ống cơm lam. Cụ với lấy chiếc dầm gỗ nghiến đứng dậy, dáng vóc quắc thước tựa vách đá ngàn năm:

“Lòng trung dũng của tướng sĩ triều đình đáng quý, nhưng sự mù quáng trước sóng dữ sẽ phải trả giá bằng cả mạch sống của non sông. Khun, cầm theo mái dầm phụ, đi theo già ra bến Vạn Én!”

Hai cụ cháu rảo bước xuống bến Vạn Én. Khúc sông nơi đây thoạt nhìn êm ả hơn vùng ghềnh bên ngoài, dòng nước đỏ sẫm lững lờ trôi dưới sương mù. Cụ Cầm Bão dẫn chắt ra tận mỏm đá tai mèo chênh vênh nhô ra tim dòng.

“Chắt nhìn xuống mặt nước xem,” cụ Cầm Bão chỉ lưỡi dầm xuống dòng sông, giọng trầm ấm át cả tiếng gió rít. “Mặt sông trông như dải lụa, nhưng đáy sông đang cắn xé nhau từng khắc. Thấy những vệt bọt trắng li ti xoay tròn thành hình trôn ốc kia không?”

Dưới tầng nước phù sa đỏ đục, những vệt bọt nước nhỏ xíu chìm sâu dần rồi biến mất hút vào khoảng tối sẫm.