Chương 8: Những mảnh kim loại hồi sinh

Tiếng gầm rống nặng nề của cỗ máy phát điện quá tải xé toạc bầu không khí oi bức dưới khoảng sân chung. Mùi khét lẹt của dây curoa trượt trên puly ma sát bốc lên hăng hắc, quyện cùng những tiếng xôn xao lo âu của mấy người vừa ngó đầu ra khỏi chiếu nghỉ cầu thang. Nhưng ngay bên cạnh bể nước ngầm phủ rêu, dưới bóng râm che chở của tán bàng cổ thụ, cụ Đôn Khắc Thọ vẫn ngồi bất động. Lưng cụ thẳng thớm, đôi mắt sáng trong tĩnh lặng nhìn làn hơi nóng lẩn khuất vào vòm lá.

Bỏ ngoài tai những xôn xao toan tính, những tiếng chân dồn dập và những lời bàn tán lo âu đang bắt đầu xì xào quanh cỗ máy nổ, cụ Đôn cúi xuống góc gầm cầu thang tăm tối. Nơi ấy chất đống những mảnh linh kiện phế thải mà cư dân vứt bỏ sau mỗi mùa nóng: vài chiếc lồng sắt hoen rỉ, những củ mô-tơ cháy đen cuộn dây và những cánh quạt nhôm cong queo, bẹp dúm. Đối với người khác, đó chỉ là mớ rác vụn cản trở lối đi, nhưng dưới ánh nhìn từng trải của người thợ đại thọ, mỗi mẩu kim loại đều mang trong mình một phần sinh mệnh chưa dứt.

Cụ thong thả nhặt từng chi tiết, phân loại rành rọt trên chiếc bàn gỗ sứt sẹo. Ốc vít ren mịn để riêng vào nắp hộp bánh quy; phe cài thép, long-đen đệm cao su xếp thành hàng ngay ngắn; những cánh nhôm mỏng méo mó được đặt lên một đe sắt nhỏ bằng nắm tay. Đôi bàn tay gầy gò nổi rõ từng đường gân guốc của cụ khẽ miết dọc theo sống cánh quạt tai voi Liên Xô. Từng ngón tay chai sần mà chuẩn xác ghì chặt lấy gờ cong, lựa theo thớ kim loại mà nắn lại từng nếp gấp móp méo. Cụ dùng chiếc vồ gỗ gõ nhẹ từng nhịp đều đặn: “Cộc… cộc… cộc…”. Tiếng kim loại va chạm trầm đục vang lên nhịp nhàng giữa khoảng sân đang nhốn nháo.

Mỗi nhát gõ chuẩn xác đưa phiến nhôm trở về độ cong khí động học nguyên bản. Khi bề mặt cánh quạt đã lấy lại dáng vẻ thanh thoát tựa cánh ve sầu, cụ Đôn cầm chiếc dũa mịn bằng thép gió, tỉ mỉ mài nhẵn từng vệt bavia sắc cạnh. Mạt nhôm li ti lấp lánh rơi xuống tấm giẻ thô trải trên đùi cụ, mịn màng như bụi phấn.

— Cụ Đôn ơi, cụ ngồi đây mà xem, tôi nói mãi mà chẳng ai chịu nghe vào tai cả!

Bác Dân kẹp cuốn sổ tay bìa da xanh dưới nách, chiếc kính lão tụt xuống tận sống mũi, vừa quạt phành phạch cuốn sổ vừa bước vội lại bàn thợ. Vầng trán bác nhễ nhại mồ hôi, nét mặt đượm vẻ bất lực xen lẫn bực dọc:

— Tôi đã dán thông báo rõ ràng ở bảng tin đầu ngõ, dặn đi dặn lại là chiếc máy phát này mượn về chỉ để chạy quạt mát luân phiên cho từng nhà, cốt giữ cho người già với trẻ con khỏi ngột ngạt. Thế mà mấy cậu mợ trẻ trên tầng cứ lén cắm thêm tủ lạnh ghim đá, lại có nhà cắm cả nồi cơm điện nấu bữa chiều. Họ cứ nghĩ dây điện luồn qua khe cửa thì mắt người không thấy, nhưng máy móc nó biết gánh nặng chứ! Cứ thế này thì cỗ máy nào chịu cho thấu!

Cụ Đôn dừng tay dũa, đặt cánh nhôm bóng loáng xuống mặt bàn gỗ. Cụ với lấy ấm tích ủ trong giỏ tre, rót một bát nước vối nguội sóng sánh màu cánh gián đưa cho bác tổ trưởng, giọng nói trầm ấm, khoan thai:

— Bác Dân hãy uống ngụm nước cho mát dạ đã. Nắng nôi thế này, lửa trong ruột bốc lên nhanh hơn lửa ngoài trời đấy.