Chương 11: Nhát Chém Dòng Xiết

Ánh bình minh đỏ ối vừa nhô lên khỏi rặng tre bãi bồi, nhuộm sắc hồng tươi lên những dải bọt nước sông Trà cuộn sóng dưới chân vách đá Bàn Than. Gió sớm lồng lộng thổi qua mép nước, cuốn theo hơi bùn ngai ngái. Đào Thế Doanh hít sâu một hơi khí lạnh, dằn mối âu lo xuống đáy lòng. Bàn tay chai sần siết chặt thân tre già dùng làm gậy chống, anh quay lại nhìn cỗ guồng sừng sững cao ba trượng trên bờ cát. Mười hai nan hoa gỗ lim vươn dài tăm tắp, ôm trọn thân trục gỗ nghiến đen bóng những vòng đai sắt.

Trần Đại Lực bước tới bên cạnh, chiếc nẹp cật tre luồng nơi bả vai quấn chặt dây mây hăng nồng mùi dầu rái. Gã tráng đinh xốc lại vạt áo cộc, giọng đầy phấn khích:

— Thầy Doanh, anh em đã chèn đủ con lăn gỗ tròn dưới đế giàn rồi! Nước triều đang đứng, chờ thầy phát lệnh là hạ thủy ngay!

Doanh gật đầu, ánh mắt kiên nghị:

— Được! Chú em bảo anh em luồn chão mây ghìm chặt hai bên đuôi giàn. Chân vách Bàn Than dốc đứng, cát lại sụt lún, phải nhích từng tấc một, tuyệt đối không để cỗ guồng trượt nghiêng!

Tiếng hò dô trầm vang bừng lên xua tan sự tĩnh mịch sớm mai. Gần ba mươi tráng đinh mình trần cơ bắp cuồn cuộn ghìm chặt những sợi chão mây ngâm dầu rái căng như dây đàn. Những con lăn gỗ tròn ken dày dưới đáy chuyển động chầm chậm, phát ra tiếng rù rù nặng nề trên nền cát ẩm. Cụ Cửu Thiện chống gậy trúc đứng cùng bà con dạt hai bên mép cồn, đôi mắt già nua không rời cỗ guồng. Trúc Lan đứng cạnh đống dây chằng dự phòng, hai bàn tay nắm chặt vạt áo nâu sồng, nín thở dõi theo từng bước chân của cha. Sau hơn nửa khắc gắng sức, cỗ guồng khổng lồ đã tiến sát mép nước sủi bọt, ngay trước hai trụ đỡ bằng gỗ sến to bằng thân người được thợ lặn đóng cọc sắt chêm sâu vào ghềnh đá ngầm từ hôm trước. Trên đỉnh mỗi trụ, hõm gối lót gỗ nghiến đã khoét sâu, vừa vặn đón lấy ngõng trục.

— Kê đòn bẩy! Nâng ngõng trục vào gối! — Doanh vung tay, giọng sang sảng át tiếng sóng.

Đại Lực cùng bốn tráng đinh lực lưỡng gông những thân gỗ kiền kiền tỳ vào đá tảng, dồn hết sức bình sinh nâng cỗ khung gỗ lên. Ngõng trục bọc đai sắt từ từ hạ xuống, ăn khớp hoàn hảo vào lòng ổ trượt bằng gỗ sến nghe một tiếng khục trầm đục.

Doanh bước nhanh lại gần, cầm bầu rưới đẫm dầu rái vào hai đầu ngõng trục. Thứ dầu đặc sánh chảy tràn qua khe hở giữa đai sắt và gỗ sến, bốc lên mùi nồng quen thuộc của đồ mộc sông nước.

— Xong rồi thầy ơi! — Đại Lực thở hổn hển, lau vệt mồ hôi trên trán.

Cỗ guồng lúc này vẫn bị giữ chặt bởi hai chiếc then hãm bằng gỗ sến đóng chéo ở khung nan. Dưới gầm giàn, con nước sông Trà cuộn chảy xiết, từng đợt bọt trắng xóa chồm lên chỉ cách cánh nan cản vài tấc.

Doanh đứng thẳng người, tập trung tinh thần. Trong thức hải, những luồng sáng mờ ảo của Cổ Pháp lập tức hiện về, phác họa rõ nét hướng đi của dòng nước xiết tạt ngang bãi bồi. Anh quay sang Đại Lực, dõng dạc:

— Rút then hãm!

Đại Lực vung vồ gỗ lim, nện chát… chát… vào đuôi then. Hai thanh then gỗ sến bật tung.

Tức thì, cánh nan cản đầu tiên bằng cật tre luồng vát mép chém thẳng vào dòng xoáy cuồn cuộn.

Một tiếng xoàn xoạt… ràn rạt xé nước vang lên giòn giã!

Sức đẩy ngàn cân của dòng sông Trà vỗ mạnh vào nan cản. Cỗ bánh xe gỗ khổng lồ hơi khựng lại trong chớp mắt rồi chầm chậm rùng mình chuyển động. Cánh nan thứ nhất lướt qua, cánh thứ hai rồi thứ ba nối đuôi nhau chém sâu vào con nước. Khối gỗ nghiến tròn trịa quay đều trên ổ trượt gỗ sến, phát ra âm thanh rù… rù… trầm hùng như tiếng sấm đầu mùa.

Khi vành guồng lướt lên khỏi mặt nước, hàng chục chiếc gàu múc bằng ống bương đại buộc nghiêng đúng ba mươi độ bên vành nan hoa bắt đầu múc trọn những gáo nước sông Trà đầu tiên. Nước ngậm đầy trong lòng ống bương, dâng ngược lên không trung theo vòng quay của bánh gỗ, tràn qua miệng gàu rơi xuống như chuỗi ngọc sáng loáng dưới nắng mai.

— Quay rồi! Guồng quay rồi bà con ơi!

— Nước lên rồi! Lạy trời lạy đất, trục gỗ múc được nước sông rồi!