Chương 12: Gối Đỡ Song Hành

Mùi khói bốc lên từ ngõng trục sực vào sống mũi khét lẹt. Đào Thế Doanh quỳ trên gờ đá ẩm bãi bồi, ngón tay chai sần miết quanh vết rãnh sâu hoắm vừa ngoạm vào thớ gỗ sến. Cả khúc sông Trà như nín thở; dân làng Cổ Lũy đứng lặng phắc, ánh mắt bàng hoàng xen lẫn âu lo dồn cả về cỗ guồng khổng lồ đang bị ghìm chặt bởi hai thân đòn bẩy.

Cụ Cửu Thiện chống gậy trúc bước tới, chòm râu cước run rẩy: — Cháu Doanh… trục ngàn cân này không gánh nổi con nước dữ sao cháu?

Doanh chống gậy tre gượng đứng dậy, nén cơn buốt nhói nơi chân tật. Nhìn đôi mắt đục mờ của bậc bô lão và gương mặt thất thần của bà con, anh lắc đầu, cất giọng điềm tĩnh: — Bác Cửu cùng bà con đừng lo. Gỗ nghiến không hỏng, then sắt không suy suyển. Dòng nước chê ta chưa lựa đúng chiều nên mới dằn hắt thử sức gỗ mà thôi.

Trong tâm thức, vệt sáng cổ mộc của Thủy Công Cổ Pháp lặng lẽ hiển lộ những đường gân đỏ rực. Từng dòng xoáy cuộn xiết va đập vào vành guồng được tái hiện chuẩn xác. Doanh nhận ra ngay mấu chốt: mép nan cản đón nước bị chệch góc ba phân. Mỗi khi nan tre dập xuống, dòng nước không kịp rẽ sang hai bên mà nện thẳng vào mặt phẳng tạo lực va giật cục. Cùng với đó, việc đặt ngõng trục tựa trên một trụ đỡ đơn lẻ khiến toàn bộ lực vặn ghì nén lệch tâm, chẳng khác nào bắt người cõng đá bằng một chân giữa dòng nước xiết.

— Muốn guồng đứng vững, phải có chân kiềng đôi. — Doanh quay sang Đại Lực — Chú em cùng anh em dỡ giàn nan cản về xưởng ngay chiều nay. Ta phải gọt lại từng tấm nan và đục thêm một bộ gối đỡ phụ!

Đại Lực lau vệt bồ hóng trên trán, siết chặt chiếc búa xẻ: — Thầy cứ truyền lệnh, con dốc cạn sức cùng thầy!

Đêm buông xuống xưởng mộc bến sông. Dưới ánh đèn dầu lạc leo lét nồng mùi tre om khói và dầu rái, Doanh ngồi bệt bên đống nan luồng, cầm đục bạt tỉ mỉ gọt từng thớ cật. Từng nhát đục sột… sột… đẩy đi lớp thịt tre xơ cứng, biến mép nan dày thành đường vát mỏng dần như cánh én chao lượn.

— Nhìn kỹ này Đại Lực, — Doanh vừa đưa lưỡi đục vừa bảo — nan đón nước không được cậy dày. Mép ngoài phải vát mỏng đúng ba phân, khum lòng máng để rẽ nước ngọt xớt, triệt tiêu lực dội ngược về ngõng trục.

Đại Lực ngồi đối diện, vai còn nẹp đôi cật tre nhưng thoăn thoắt vung rìu nhỏ đẽo gọt theo cữ mực Doanh vạch, ánh mắt rực lửa kiên định.

Bên cạnh, Doanh dùng mực son phác họa bộ gối đỡ đôi trên hai thân gỗ sến dỡ từ kho đình. Anh thiết kế hai thân gỗ chụm đầu thành hình chữ A vững chãi; đỉnh chụm khoét ngàm mộng đuôi én ôm trọn ổ trượt gỗ nghiến, phía dưới giằng chéo bằng hai thanh gỗ lim khóa then ngược. Mọi chấn động ngang sẽ được triệt tiêu, phân tán đều xuống chân trụ cắm chặt nền đá.

Đêm thứ hai rồi thứ ba trôi qua trong tiếng đục đẽo cắc… cắc… bụp không ngơi. Gió sông buốt lạnh, nhưng lưng áo hai thầy trò ướt đẫm mồ hôi. Chân trái Doanh sau cú dậm hãm guồng sưng tấy đỏ ửng, cơn nhức giật từng hồi khiến trán anh lấm tấm giọt buốt lạnh.

— Thầy ơi, thầy nghỉ tay ăn bát cháo cho ấm dạ.

Tiếng gọi trong trẻo xua tan sương đặc. Trúc Lan bưng mâm mây vào lán, đặt xuống hai bát cháo lá tía tô nghi ngút khói cùng liễn sành nhỏ, mắt đỏ hoe nhìn cha: — Chân thầy sưng to thế kia mà cứ gá mộng suốt ba đêm liền. Con giã gừng già ngâm rượu hạt gấc, để con xoa bóp cho thầy đỡ buốt.

Doanh mỉm cười buông vồ gỗ, xoa đầu con gái: — Thầy không sao. Sáu mươi ngày đêm trôi nhanh lắm, chậm một khắc là lúa ngoài đồng khô thêm một tấc, bà con thêm một phần cơ cực.

Trúc Lan ngồi xuống ghế đẩu, bàn tay thon nhỏ thoa rượu thuốc cay nồng lên khớp chân cha. Hơi ấm lan tỏa làm dịu cơn đau buốt. Đại Lực húp cạn bát cháo, cười hào sảng: — Cháo cô Lan thơm lừng, ăn vào ấm cả bụng! Thầy cứ nghỉ tay, ngàm đuôi én này con đục nốt cho!