Chương 3: Bản Vẽ Cổ Mộc

Gió đêm ven sông Trà thốc từng cơn buốt lạnh vào da thịt, kéo Đào Thế Doanh bừng tỉnh. Toàn thân ướt đẫm phù sa, hai hàm răng va vào nhau lập cập, chiếc chân trái tật nguyền buốt thấu tận xương tủy. Cây gậy bằng lăng đã chìm nghỉm dưới đáy xoáy nước dữ, Doanh cắn răng chống hai bàn tay thô ráp xuống lớp sỏi sắc lẹm, bấu víu vào một cành củi mục ven bờ làm điểm tựa, khó nhọc lết từng bước nặng nề quay về xưởng mộc.

Gian xưởng im lìm dưới bóng trăng muộn. Tiếng thở đều đặn của Trúc Lan vọng ra từ chõng tre cho thấy con gái đã ngủ say sau một ngày mòn mỏi. Doanh lách qua khe liếp nứa, nhẹ tay cài then gỗ để tránh gió lùa. Anh không dám thắp đèn, lặng lẽ lần trong bóng tối tìm bộ áo nâu sồng khô ráo thay ra, giấu kín vạt áo rách cùng mớ cát còn vương trên tóc. Chuyện suýt bỏ mạng dưới lòng xoáy nước sâu năm trượng, anh quyết chôn chặt, không để con gái thêm một khắc hoang mang.

Ngồi xếp bằng trên tấm phản gỗ mít, Doanh khép mắt, tập trung tâm trí soi rọi đáy thức hải. Luồng sáng xanh biếc từ cổ mộc ký tự lập tức bừng nở ngời ngời. Dòng sông Trà cuồng bạo thu nhỏ lại trong cõi hư ảo, hiển hiện rõ từng mạch ngầm và luồng kình lực cuộn sóng. Từng đường vân sáng rực vạch ra các quy chuẩn kỹ nghệ mộc truyền đời:

Nan cản đón nước phải gọt vát một phân rưỡi, vừa đủ hứng trọn sức đẩy của dòng xiết mà không làm vỡ toác thân guồng. Trục cái phải đẽo từ gỗ nghiến già ngâm bùn, gác trên hai gối đỡ đôi khoét rãnh bôi trơn bằng dầu rái nhằm triệt tiêu ma sát và chống sức vặn xoắn ngàn cân. Đặc biệt, gàu múc bằng ống bương buộc quanh vành bánh xe phải đạt đúng góc nghiêng ba mươi độ để nuốt trọn dòng nước ngọt khi chìm xuống đáy sông, giữ chặt nước suốt hành trình vượt vách cao, rồi trút sạch vào máng ngửa khi chạm đỉnh năm trượng.

Ánh sáng cổ pháp không phải trò huyễn hoặc huyền ảo, mà là đỉnh cao thấu hiểu dòng nước và thớ gỗ của tiền nhân. Không thể chần chừ thêm khi thời hạn ba ngày của Lý Cương đang đếm ngược từng khắc, Doanh chống mép phản đứng dậy, bật đá lửa châm ngọn đèn dầu lạc. Ánh lửa vàng bập bùng soi rõ những bó tre luồng và hàng dãy đục, bào, cưa xếp trên vách đất. Anh kéo tấm ván mít phẳng phiu đặt lên giá đỡ, mài thỏi mực tàu vào đĩa sành rồi cầm lấy chiếc thước tầm.

Bàn tay chai sần thoăn thoắt kéo dây chỉ đỏ tẩm mực, búng nhẹ lên mặt ván tạo thành những đường chuẩn mực thẳng tắp. Từng cấu kiện cụm bờ xe nước hiện rõ mồn một: từ kết cấu mộng đuôi én đan cài ba tầng chịu lực, then chốt xỏ ngang chống tuột, đến vành nan hoa tỏa tròn ba mươi sáu cánh nâng đỡ máng dẫn. Từng phân, từng ly đều được Doanh cặm cụi phác họa chuẩn xác dưới ánh đèn.

Đang lúc Doanh cẩn thận đục chiếc then cài mộng mang cá, ngoài cửa xưởng bỗng vang lên tiếng gõ khẽ:

— Cốc… cốc… Thầy Doanh ơi, thầy chưa ngủ sao?

Doanh nhận ra giọng quen thuộc liền bước lại gỡ then. Dưới sương sớm lãng đãng, Trần Đại Lực đứng sừng sững bên bậu cửa. Bả vai anh vẫn nẹp chặt hai thanh cật tre và quấn dây mây ngập mùi dầu rái, nhưng ánh mắt đã bớt phần u uất.

— Đại Lực? Sao canh tư chú em không tịnh dưỡng, lại lội sương sang đây làm gì? — Doanh nghiêm giọng hỏi nhưng ánh mắt đầy vẻ quan tâm.

Đại Lực bước vào, khép cánh cửa nứa lại rồi nghẹn ngào:

— Thầy Doanh, mẹ cháu uống xong nửa gáo nước ngọt của thầy nhường chiều qua đã tỉnh táo, qua cơn nguy kịch rồi. Nằm bên chòi, nghĩ tới lời lão Lý đe dọa xiết ruộng mà ruột gan cháu như thiêu như đốt. Thấy xưởng thầy còn đỏ đèn, cháu sang xem có việc gì nặng nhọc thì đỡ đần thầy một tay.