Chương 5: Quân Lệnh Trạng

Tiếng mõ cá mít vừa dứt, âm ba trầm đục hãy còn rung rinh dưới vòm tán đa cổ thụ. Giữa cái nắng trưa hầm hập của năm hạn thứ ba, tiếng mõ giục giã kéo bà con làng Cổ Lũy lũ lượt đổ về sân đình. Những người nông dân lưng còng, khoác manh áo nâu sồng bạc phếch, môi nứt nẻ vì khát dồn dập bước qua cổng tam quan. Chỉ trong chốc lát, khoảng sân lát gạch vồ cùng gian tiền tế đã chật ních bô lão và đinh tráng.

Đào Thế Doanh đứng tựa lưng vào cột cái lim già, nén cơn đau nơi khớp chân tật nguyền. Trước mặt anh, trên chiếc kỷ trà nơi thềm đình, cỗ guồng tre thu nhỏ cao ba thước nằm vững chãi, những nan cản vát góc và hàng gàu nứa hãy còn rịn ướt từng giọt nước sông Trà mát rượi.

Cụ Cửu Thiện bước lên bục đá xanh trước hương án, chống cây gậy trúc bịt đồng xuống nền gạch phát ra tiếng cộp dứt khoát. Vị bô lão vuốt chòm râu cước, cất giọng sang sảng:

— Bà con, hỡi đinh tráng làng Cổ Lũy! Hôm nay lão triệu tập mọi người về trước bàn thờ Thành hoàng là vì việc sống còn của làng ta! Ba năm đại hạn, sông Trà tụt sâu dưới vách Bàn Than, nghìn mẫu ruộng Đồng Rộng khô cháy. Nhưng sông Trà không hề cạn nước! Cháu Doanh đây vừa chế tác cỗ bờ xe nước, mượn sức nước xiết tự đẩy guồng quay, đưa dòng nước dâng cao ba thước nơi con lạch đầu làng. Lão đem uy tín cả đời ra bảo lãnh: nếu đồng lòng, chúng ta sẽ dựng cụm bờ xe nước mười hai guồng vượt vách đá năm trượng, cứu lấy ruộng đồng tổ tiên!

Cả sân đình ồ lên kinh ngạc. Hàng trăm ánh mắt mờ đục chợt bừng sáng, dồn vào cỗ guồng tre. Nhưng rồi, những tiếng xì xào lại rộ lên:

— Vượt vách Bàn Than cao năm trượng ư?

— Vách đá dựng đứng trơn tuột, xưa nay chỉ thấy nước chảy xuôi, làm sao tre gỗ đưa nước ngược lên trời được?

Giữa lúc dân làng đang nửa tin nửa ngờ, một tràng cười the thé từ cổng đình xé toang bầu không khí:

— Ha ha ha! Thật là chuyện nực cười nhất cõi đời này!

Đám đông dạt vội ra hai bên. Lý Cương khệnh khạng bước vào, theo sau là bốn tên tuần đinh lăm lăm gậy gộc. Thân hình phốp pháp của lão lắc lư trong bộ áo gấm hoa, tay lần chuỗi hạt bồ đề ngà voi kêu tanh tách. Đôi mắt ti hí dưới hàng râu cá trê dán chặt vào Đào Thế Doanh đầy vẻ khinh miệt:

— Cụ Cửu già rồi nên lẩm cẩm, hay bị thằng thợ mộc tàn phế này lừa gạt? Nước sông Trà mà leo được lên vách Bàn Than năm trượng thì trâu bò làng này cũng biết trèo cây!

Cụ Cửu Thiện quắc mắt:

— Nơi đình làng tôn nghiêm, ông chớ buông lời ngông cuồng sỉ nhục người khác!

— Lão già câm miệng! — Lý Cương sấn tới hương án, quăng mạnh xấp giấy dầu xuống bàn gỗ hương phát ra tiếng bốp chói tai.

Xấp văn tự nợ ố vàng chi chít chữ mực cùng vết điểm chỉ đỏ lòm bung ra. Lý Cương chống nạnh, mắt long sòng sọc nhìn đám đông:

— Lũ cùng đinh mở mắt ra mà nhìn! Đây là văn tự nợ thóc giống, nợ tiền kẽm mua nước ba năm qua của từng hộ làng Cổ Lũy! Ba ngày nữa là hạn chót nộp thóc nợ. Đứa nào dám đụng vào một thanh gỗ, chặt một cây tre kho đình, hay trích một đồng quỹ tế theo thằng què làm trò xằng bậy, ta bẩm quan nha phát mãi sạch một nghìn mẫu ruộng Đồng Rộng, bắt cả họ dắt díu nhau làm nô bộc trừ nợ cho họ Lý này!

Lời đe dọa tàn độc tựa lưỡi dao cứa vào ruột gan bà con. Tiếng đàn bà khóc rấm rứt nơi góc đình. Hạn chót ba ngày treo lơ lửng, đói khát và xiềng xích cường hào bóp nghẹt mọi hy vọng. Vài tráng đinh uất ức nắm chặt tay, nhưng trước đám tuần đinh hung hãn cùng xấp văn tự nợ, họ đành buông thõng bất lực.

Chứng kiến xóm giềng bị dồn vào bước đường cùng, Đào Thế Doanh buông cành củi mục, đứng thẳng người trên chiếc chân lành lặn rồi bước lên trước hương án. Tấm lưng vững chãi như rầm gỗ nghiến cùng ánh mắt sáng quắc của anh khiến gian đình bỗng im phăng phắc. Doanh vái tạ Thành hoàng, rồi nhìn thẳng vào Lý Cương:

— Ông Lý, thớ tre có cật, con người có ý chí. Bờ xe nước mười hai guồng là tinh hoa nghề mộc ngàn đời của tiền nhân. Dòng sông Trà là của trời đất ban cho muôn dân, không ai có quyền chiếm giữ làm của riêng! Tôi đoan quyết trước Thành hoàng: tôi sẽ dựng cụm bờ xe nước mười hai guồng, đưa nước vượt vách Bàn Than năm trượng, tưới đẫm một nghìn mẫu ruộng Đồng Rộng!

Lý Cương cười khẩy, râu cá trê rung rinh giễu cợt: