Chương 6: Khói Trấu Luyện Tre

Lý Cương nhét tờ quân lệnh trạng dính vệt máu tươi vào sâu trong vạt áo gấm, tiếng cười the thé của lão rạch ngang không gian tĩnh mịch nơi sân đình. Lão chống hai tay lên chiếc đai lưng, mắt ti hí quét qua đám dân nghèo đang co ro, buông lời đay nghiến:

— Để xem sáu mươi ngày nữa cái thân què của thầy Doanh kéo cày thay trâu cho nhà họ Lý ra sao! Chúng mày cứ việc đẽo gỗ cho sướng tay, đến ngày nộp mạng thì đừng có ôm chân ta mà van lạy!

Nói đoạn, lão phất tay áo, xua bốn tên tuần đinh lăm lăm gậy gộc rảo bước rời khỏi cổng đình.

Đào Thế Doanh đứng sừng sững trên thềm gạch, chiếc chân trái nhói buốt sau một hồi gắng gượng. Anh đưa vạt áo nâu lau nhẹ giọt máu nơi đầu ngón trỏ tay phải, rồi quay sang nhìn Cụ Cửu Thiện cùng bà con đang vây quanh với những gương mặt hằn sâu nỗi âu lo. Cụ Cửu Thiện thở dài, bàn tay run rẩy vịn chặt cây gậy trúc:

— Cháu Doanh ơi, sáu mươi ngày ngắn tựa gang tay. Một guồng nước đã khó, nay mười hai guồng vượt dốc năm trượng, lấy đâu ra ngần ấy tre gỗ mà dựng?

Doanh nắm lấy bàn tay gầy guộc của vị bô lão, giọng trầm ấm mà chắc nịch:

— Bác và bà con đừng lo. Cổ nhân có câu: thuận lòng trời, tấc đất hóa vàng; đồng lòng người, đá mềm nước chảy. Chúng ta không có thời gian để chần chừ nữa. Ngay từ sáng mai, việc cứu đồng lúa phải bắt đầu từ gốc tre ngọn nứa.

Khi tiếng gà xóm Bến vừa cất tiếng gáy le te gọi bình minh của ngày đầu tiên, màn sương mù bảng lảng trên sông Trà còn chưa kịp tan, tiếng mõ lệnh của Cụ Cửu Thiện đã thúc giục liên hồi. Toàn bộ dân đinh làng Cổ Lũy túa ra các bờ ao, chân lội bì bõm dưới làn nước giá buốt.

Doanh chống thanh tre đực mới vót thay cho cây gậy bằng lăng đã chìm dưới đáy sông, đứng trên bờ ao đình chỉ huy từng toán người. Trần Đại Lực một bên bả vai vẫn nẹp chặt hai thanh cật tre tẩm dầu rái, nhưng cánh tay lành lặn còn lại vẫn cuồn cuộn gân guốc, hò hét cùng đám trai tráng quăng dây thừng xuống đáy bùn:

— Dô ta… nào anh em! Kéo mạnh tay lên!

Từng thân tre luồng đại thụ nằm ngâm dưới bùn ao làng từ hai ba vụ mùa trước lần lượt được trục vớt. Bùn đen sánh quánh bám chặt lấy lớp vỏ ngoài, bốc lên mùi sình ngai ngái nồng đượm. Phía trên bờ, các cụ già và đám thiếu niên dùng xơ mướp, chổi rơm cọ rửa rào rào. Khi lớp bùn trôi đi, những thân luồng ngậm no bùn đất lộ ra lớp cật xanh thẫm ngả màu đồng hun, gõ vào kêu đanh đanh như tiếng khánh đồng. Tre ngâm ngấu dưới bùn đã rã hết chất ngọt, mối mọt không màng, chịu nước ngàn năm không mục nát.

Thế nhưng, đến trưa trật trưa trầy, khi toàn bộ số tre luồng dầm ao của cả ba xóm gom lại bãi đất trống đầu làng, Đào Trúc Lan cầm thanh than củi kiểm đếm trên từng thẻ tre rồi chạy lại bên cha, gương mặt túa mồ hôi:

— Thầy ơi, gom hết cả ao đình lẫn ao nhà bà con cũng chỉ được hơn bốn trăm cây luồng già ngâm đủ độ. Chừng này gom lại, tính cả nan cản, vành ngoài và giàn giáo, giỏi lắm chỉ đủ bốn phần cho mười hai cỗ guồng khổng lồ!

Lời Trúc Lan vừa dứt, đám thợ mộc đứng quanh lập tức xôn xao. Một bác thợ già buông chiếc vồ gỗ xuống đất, thở ngắn than dài:

— Chết thật rồi! Tre tươi ngoài bãi bạt ngàn, nhưng đốn về mà dùng ngay thì chỉ dăm bữa nửa tháng là mối mọt đùn mùn cưa, vặn mình cong queo dưới nắng hạn. Muốn dầm bùn cho tre ngấu, ít nhất phải mất nửa năm ròng. Sáu mươi ngày làm sao đợi nổi tre ngấu dưới bùn?

Tiếng bàn tán lo sợ râm ran khắp bãi bồi. Những đôi mắt trũng sâu vì đói khát lại nhìn Doanh đầy hoang mang.

Đào Thế Doanh đứng lặng, bàn tay sần sùi miết lên một mắt tre luồng tươi vừa đốn. Trong thức hải, những ký tự cổ mộc của Thủy Công Cổ Pháp lập tức cuộn trào, rọi sáng từng mạch nhựa li ti chứa đầy chất dịch ngọt bên trong thớ thịt cây tre. Chất ngọt ấy chính là mồi ngon cho loài mọt bọ; chỉ cần dùng nước vôi nung rút kiệt mủ tươi, lại mượn hơi nhiệt của khói trấu om kín, tre tươi sẽ rút sạch nước mà đanh quánh lại như sừng, dẻo dai gấp bội phần tre dầm bùn thông thường.

Doanh ngẩng đầu lên, ánh mắt sáng quắc xua tan vẻ ảm đạm:

— Bà con nghe tôi! Nước sông Trà không chờ tre ngâm bùn, nhưng tổ nghề dạy ta phép luyện tre cấp tốc bằng vôi sống và khói trấu!

Anh dứt khoát quay sang phân công từng việc:

— Chú Đại Lực, chọn hai mươi tráng đinh khỏe nhất sang bãi cồn đốn những bụi tre luồng già từ năm gióng trở lên, chặt bỏ mắt gai mang về ngay. Toán thứ hai đào ba dãy hầm dài dưới chân triền đồi đất sét, sâu bốn thước, rộng năm thước. Toán thứ ba dỡ đá vôi ở lò gạch cũ, tôi nước thật đặc đổ đầy vào các hố đất sét nện kỹ!