Chương 13: Nhóm Lửa Bằng Dăm Bào

Đêm ấy, sau khi bóng Mai Chi khuất hẳn sau rặng mận mờ mịt hơi sương và lời cảnh báo đanh thép của cháu gái tan dần vào gió lạnh, ông Điền lầm lũi quay lại chái bếp. Gói xôi nếp nương ấm sực ban chiều đã nguội ngắt tự bao giờ. Ngồi bên chiếc bàn gỗ ngổn ngang mỏ hàn cùng kìm bấm, ông chậm rãi nhai từng miếng xôi lạnh tanh mà nghe đắng đót nơi cuống họng. Lớp sĩ diện đàn ông tích tụ suốt sáu mươi lăm năm rốt cuộc đã vỡ vụn trước hiện thực phũ phàng. Đêm cao nguyên buốt giá, ông trằn trọc trên chiếc phản gỗ thông lót manh chiếu cói mỏng, nghe tiếng gió luồn qua khe nứa rít từng hồi dài mà nhớ da diết hơi ấm của bà Mai nơi căn phòng sâu trong ngõ Hàng Bông.

Gà rừng le te gáy gọi sáng trên các sườn đồi Nà Ka khi màn sương mù còn đặc quánh như sữa bò. Cụ Sùng A Vàng khoác chiếc áo chàm dày, xách gùi chuẩn bị lên nương ngô sớm. Thấy bạn già trở mình ngồi dậy với gương mặt hốc hác trũng sâu, cụ Vàng vừa châm đóm rít một hơi thuốc lào sòng sọc, vừa thủng thỉnh cất giọng khàn khàn:

“Cụ thợ phố này! Cái đài hỏng thì chấm tí chì là kêu, chứ cái bụng đàn bà bị thương thì phải lấy mồ hôi mà dỗ. Muốn bà ấy mở then, ông đừng chỉ biết ngồi trông cái mỏ hàn. Phải tập làm cái việc đàn bà vẫn làm, nhóm được cái bếp đỏ lửa thì lòng người ta mới ấm lại được.”

Lời khuyên mộc mạc của ông lão người Mông găm sâu vào tâm can ông Điền. Đợi bóng cụ Vàng khuất hẳn sau triền dốc, người thợ già tám mươi chín tuổi bắt đầu bài học chuộc lỗi đầu tiên trong đời: tự tay nhóm bếp.

Ngày trước ở phố Hàng Bông, mỗi sớm mai thức dậy, ấm nước sôi pha trà sen đã bốc khói nghi ngút trên bàn tròn, bếp than hoa đã rực hồng êm ả. Ông Điền chỉ việc ngồi vuốt chòm râu bạc ngâm nga vài câu thơ, đinh ninh mọi thứ tiện nghi ấy tự nhiên mà có. Chưa từng một lần ông cúi xuống nhìn xem gót chân vợ có lấm lem tro trấu hay ngón tay bà có rộp da vì cời than hay không.

Khập khiễng bước lại góc chái bếp, ông nhặt chiếc đòn gỗ mục kê sát chiếc kiềng sắt ba chân hoen rỉ. Khớp xương bên chân đau nhói lên từng chặp khi ông khó nhọc gập người ngồi xổm xuống. Trước mặt ông là đống dăm bào khô cụ Vàng tích lại từ những thanh gỗ thông xẻ, cùng mớ đóm nứa giắt trên vách nứa.

Lóng ngóng rút bao diêm Thống Nhất từ túi áo, ông run run quẹt một que. Gió sớm lùa qua phên nứa thổi tắt ngúm đốm lửa non nớt. Que thứ hai, rồi que thứ ba, đôi tay vụng về làm gãy vụn mấy que diêm. Đến que thứ tư, ông lấy vạt áo che chắn cẩn thận, ngọn lửa vàng cam cuối cùng cũng bén vào mép mỏng manh của mớ dăm bào thông khô ráo.

Thế nhưng, dăm bào vừa bắt lửa đã bốc lên từng luồng khói trắng mù mịt, đặc quánh và khét nồng mùi nhựa thông.

Khói bếp cao nguyên quẩn quanh trong gian chái kín gió, xộc thẳng vào cánh mũi và hai mắt ông lão. Đôi mắt già nua cay xè, nước mắt nước mũi trào ra giàn giụa. Tròng kính lão gọng đồi mồi buộc sợi dây dù quanh cổ bị phủ một lớp muội than mỏng dính cùng hơi nước mờ mịt, chẳng còn nhìn rõ phương hướng.

Ông Điền vội tháo kính lão, quệt ống tay áo chàm lên mặt lau vội rồi cúi rạp người xuống sát mép tro tàn. Ông phồng hai hõm má nhăn nheo, ra sức thổi “phù phù” vào đốm lửa đang ngún đỏ le lói dưới lớp tro. Thổi một hơi dài, rồi hai hơi, lồng ngực già nua phập phồng hụt hơi vì mệt mỏi, cổ họng ngứa ran ho sặc sụa.

Đúng lúc tưởng như đốm than sắp tàn lụi, ngọn gió nhẹ lướt qua tiếp thêm dưỡng khí. Một tiếng “phụt” khẽ vang lên, đốm than đỏ rực liếm láp mép gỗ, rồi ngọn lửa ấm áp bùng lên reo tanh tách, ngoạm lấy những thanh đóm nứa và củi khô xung quanh. Ánh lửa bập bùng soi rọi gian chái bếp, xua tan cái lạnh buốt giá của buổi sớm vùng cao.

Gương mặt đầy nếp nhăn của ông Điền giãn ra một nụ cười mệt nhọc nhưng ngập tràn niềm vui sướng con trẻ. Lần đầu tiên sau gần chín mươi năm cuộc đời, ông mới thấm thía rằng để có một ấm nước sôi thơm thảo cho chồng con, người phụ nữ đã phải nuốt bao nhiêu cay nồng của khói bếp vào lòng.

Nhớ lại lời cụ Vàng mách hôm trước rằng sau góc vườn có bụi ngải cứu rừng mọc hoang rất đượm tinh dầu, ông Điền đã cẩn thận hái một rổ nhỏ từ tối qua. Ông đổ nước suối vào chiếc nồi gang nhỏ của cụ Vàng, thả nắm lá ngải cứu đã rửa sạch cùng vài nhánh gừng đập dập rồi bắc lên kiềng sắt.

Chẳng mấy chốc, nồi nước reo lên ùng ục. Mùi lá ngải cứu nồng ấm quyện với hương gừng tươi lan tỏa ngào ngạt khắp chái bếp.

Bà Mai vốn mắc chứng đau mỏi khớp bàn chân, mùa đông nào ở Hà Nội chân bà cũng buốt lạnh, đêm nằm co ro. Cả đời bà chỉ lo đun nước ngâm chân cho ông, chu đáo từng cữ thuốc, vậy mà ông chưa từng một lần hỏi xem đôi bàn chân trần tảo tần của vợ có lạnh hay không.

Nước sôi già, ông Điền nhấc nồi xuống, cẩn thận rót vào chiếc chậu nhôm con đã rửa sạch bóng. Nhìn làn khói nghi ngút bốc lên, ông chợt thấy bên bờ rào nứa có mấy cành mận dại nở muộn, cánh hoa trắng muốt tinh khôi đọng những giọt sương mai lấp lánh. Ông bèn với tay ngắt lấy hai nhánh hoa mận mộc mạc, nhẹ nhàng cài lên vành chậu nhôm.

Đôi bàn tay thô ráp run rẩy cẩn thận nâng chiếc chậu nhôm ấm nóng. Lưng còng xuống, bước chân tập tễnh vì khớp xương nhức buốt, ông Điền lần từng bước qua con dốc đất đỏ phủ đầy sương lạnh hướng sang Homestay Mận Đỏ.

Con đường đất dài chưa đầy hai trăm mét mà đối với ông lão tám mươi chín tuổi lại như một hành trình vạn dặm. Gió sớm tạt qua làm vạt áo bay phần phật, cái buốt giá ngấm vào từng thớ thịt, nhưng hơi ấm từ chậu nước lá ngải cứu phả lên ngực khiến lòng ông rạo rực một quyết tâm cháy bỏng. Ông cắn chặt môi, mắt chăm chú nhìn mặt nước sóng sánh, cẩn trọng giữ thăng bằng để không đánh sánh ra ngoài một giọt nào.