Chương 16: Bát Cháo Tía Tô

Tiếng bước chân vội vã cùng tiếng gọi thất thanh của cụ Vàng loãng dần trong màn mưa phùn buốt giá, trôi tuột khỏi màng nhĩ đang ù đặc của ông Điền.

Toàn thân ông lão tám mươi chín tuổi run rẩy dữ dội. Cơn sốt ập đến như ngọn lửa nung nấu lồng ngực, thiêu đốt cuống họng khô rát, nhưng da thịt bên ngoài lại lạnh buốt như ngâm nước đá. Bên gối bầm tím sau cú ngã chiều nay nhức nhối khôn xiết, từng khớp xương rã rời trên tấm phản gỗ mộc chái bếp. Trong cơn mê man chập chờn, không gian xung quanh nhòa đi, cuốn ông trôi ngược dòng thời gian về hơn sáu thập kỷ trước.

Đó là mùa đông năm 1959, năm đầu tiên hai người nên duyên chồng vợ.

Hà Nội những ngày giáp Tết rét căm căm, gió mùa lùa thốc qua khe cửa căn phòng sâu trong ngõ Hàng Bông. Cả gia tài của đôi vợ chồng trẻ thuở ấy chỉ có manh chăn bông sờn rách bốn góc, ruột bông đóng tảng qua bao mùa mưa nắng. Đêm ấy ông Điền cũng lên cơn sốt rét, hai hàm răng va vào nhau lập cập. Dưới ngọn đèn dầu leo lét, bóng người con gái đôi mươi ngồi co ro bên mép giường, cẩn thận kéo từng nếp chăn đắp kín ngực, chèn chặt quanh vai chồng. Suốt đêm ròng, bà Mai chỉ khoác manh áo chần bông cũ vá vai, đôi bàn chân lạnh buốt giấu dưới gấu quần lụa, kiên nhẫn dùng khăn ấm lau trán, chốc chốc lại cúi xuống thì thầm gọi tên ông. Manh chăn ấm duy nhất bà nhường cả cho ông, còn bản thân thức trắng đón từng cơn gió lạnh cắt da.

Suốt sáu mươi lăm năm, ông Điền đã xem sự hy sinh, nhẫn nại ấy là điều hiển nhiên của bổn phận làm vợ. Ông cứ mải mê với những cuộn dây đồng, những bóng đèn điện tử vô tri, để mặc người phụ nữ ấy âm thầm gánh vác mọi nhọc nhằn, tích tụ từng vết hằn năm tháng vào tấm lưng ngày một còng rạp.

“Bà nó ơi… tôi có lỗi với bà…”

Tiếng lẩm bẩm nghẹn ứ nơi cổ họng kéo ông Điền thoát khỏi cơn mê.

Hơi nóng hầm hập nơi trán dần dịu bớt. Gian chái bếp không còn tiếng gió rít buốt óc, thay vào đó là tiếng củi nứa nổ lách tách ấm áp trong bếp lò. Giữa đêm khuya tĩnh mịch, mùi hương thân thuộc đến cồn cào bất giác lan tỏa: mùi gạo nương nấu nhừ quyện lẫn hương tía tô nồng ấm, hành hoa thơm ngát và vị cay the của nhánh gừng già giã nhuyễn.

Ông Điền khẽ chớp hàng mi trĩu nặng, ánh nhìn đục mờ dần nhận rõ cảnh vật xung quanh.

Bên bếp lửa bập bùng, một bóng lưng nhỏ nhắn đang lúi húi bên chiếc nồi nhôm bốc khói nghi ngút. Mái tóc bạc trắng búi trễ sau gáy khẽ lay động theo từng nhịp quấy đũa. Đôi vai hơi so lại vì cái rét vùng cao, chốc chốc người ấy lại đưa tay áo lên chấm ngang khóe mắt — chẳng rõ vì khói củi cay xè hay vì điều gì khác.

Ngỡ mình vẫn đang chìm trong cơn mộng mị, ông Điền run rẩy cất tiếng gọi khàn đặc:

“Bà… bà nó đấy ư?”

Bóng người bên bếp lửa thoáng khựng lại. Đôi đũa cả chạm vào thành nồi nhôm phát ra tiếng “leng keng” khe khẽ. Người đàn bà chầm chậm quay đầu lại.

Dưới ánh lửa bập bùng, gương mặt đầy nếp nhăn đồi mồi của bà Mai hiện ra rõ mồn một. Quầng mắt bà trũng sâu, khóe mi ửng đỏ. Khi chạm phải ánh nhìn bàng hoàng của chồng, nét mặt bà lập tức thu lại vẻ bối rối, thay bằng sự lạnh lùng, nghiêm nghị cố hữu suốt những ngày qua.

Cụ Sùng A Vàng từ góc chái bếp lật đật bước lại gần phản gỗ, thở phào một hơi dài:

“May quá, cụ thợ tỉnh rồi! Cụ sốt cao từ chập tối, mê man ú ớ mãi. Tôi phải chạy đứt cả hơi sang gõ cửa homestay. Cụ bà vừa nghe tin là quáng quàng chạy sang ngay, tự tay nhóm lửa nấu cháo tía tô giải cảm đấy!”

“Bác Vàng đừng nói thêm nữa,” bà Mai cất giọng nhỏ nhẹ nhưng dứt khoát ngắt lời, che giấu sự bối rối.

Bà nhấc nồi cháo xuống, múc ra chiếc bát sứ men hoa lam cũ kỹ. Khói nóng bốc lên nghi ngút mang theo mùi thơm ấm sực xua tan giá buốt sương muối Nà Ka. Bà bưng bát cháo bước lại mép phản gỗ, ngồi xuống chiếc ghế đẩu tre kê sát bên cạnh.

Nhìn người vợ gắn bó hơn sáu thập kỷ đang ở ngay trước mắt mình, lòng dạ ông Điền quặn thắt lại. Ông cố chống khuỷu tay nhổm dậy nhưng toàn thân rã rời không chút sức lực.

“Ngồi yên đấy,” bà Mai nghiêm giọng, ánh mắt nhìn vào bát cháo chứ không nhìn thẳng vào ông. “Cơm nước không chịu ăn, tuổi ngót chín mươi còn ra gió dầm sương cho người ta phải bận lòng.”