Chương 15: Cuộc Đua Giữa Trưa Hè

Lời gầm rít hung hãn của Pierre Dubois vừa dứt, chiếc gậy ba-toong bịt bạc nện xuống sàn gỗ lim nghe khô khốc. Đám thợ ngoại bang khoác áo chẽn xám lập tức ùa ra mé sông Hiến, hùng hổ vần những then cài bằng đồng thau nặng trịch, chuẩn bị mở toang cửa cống đón con nước xiết.

Chử Minh Viễn đứng bên sườn kỳ đài, đưa mắt nhìn theo bóng lưng gầy guộc của ông nội đang chậm rãi bước lại chõng tre uống ngụm nước vối. Gió trưa thổi thốc từ bãi bồi mang theo hơi nóng hầm hập của đất cát phơi nắng. Ánh mắt chàng thanh niên hai mươi hai tuổi đanh lại khi nhìn sang cỗ máy Cự Lôi Xa sừng sững đối diện. Những vệt khói xám nhạt từ đợt xay trước vẫn còn vương vất quanh ổ trục sắt, nồng nặc mùi mỡ cừu đun cháy.

“Viễn, lại đây con.” Cụ Chử Đình Luân khẽ vẫy tay, giọng nói trầm ấm xua tan bầu không khí ngột ngạt.

Minh Viễn bước nhanh tới, cúi đầu: “Thưa ông, con nghe bọn chúng hò hét mở hết cỡ van nước sông Hiến. Vòng này xay liền một mạch suốt hai canh giờ giữa nắng chang chang thế này, sức nước ép xuống trục sắt ắt mạnh gấp bội phần.”

Cụ Luân mỉm cười, râu tóc bạc phơ rung nhẹ trong làn gió trưa. Bàn tay khô ráp nhưng rắn rỏi của cụ vỗ khẽ lên bả vai trần cuồn cuộn gân bắp của cháu nội: “Nước xiết đẩy bánh đà quay nhanh, nhưng lòng tham dục tốc thì chuốc lấy tai ương. Sắt thép lạnh lùng không biết nhún nhường, càng gượng ép càng dễ giòn gãy. Cối đất của làng ta nương theo tính nhu của bùn, tính dẻo của tre. Lát nữa vào cuộc, con cùng các anh em cứ giữ đúng một nhịp thở, chớ để tiếng sắt gầm làm loạn tâm.”

“Cháu đã rõ!” Minh Viễn siết chặt hai nắm đấm, trong lồng ngực bừng lên một ngọn lửa kiên định.

Đúng lúc ấy, tiếng tù và rúc lên từng hồi giòn giã. Nha dịch ty Lương Đốc mang lệnh bài cắm xuống góc đài, tiếng viên đề lại hô vang rúng động:

“Giờ ngọ đã điểm! Khai mở vòng hai: Thử sức bền bỉ vận hành liên tục! Đề thi gồm một trăm hộc thóc lúa trời chia đều, xay không ngừng nghỉ suốt hai canh giờ giữa trưa hè! Hai bên vào vị trí!”

Trên khán đài cao, Khâm sai Lê Khắc Thuần nghiêm nghị ngồi thẳng lưng, ánh mắt như hai luồng đuốc soi rọi xuống sàn gỗ lim.

“Mở van nước!” Pierre Dubois quát lớn bằng thứ tiếng lơ lớ đanh thép.

Dưới mé sông, tiếng then đồng bật mở nghe “rầm” một tiếng dữ dội. Dòng nước sông Hiến cuồn cuộn đổ ập vào máng gỗ, xối thẳng vào cánh guồng khổng lồ. Bánh đà sắt của Cự Lôi Xa bắt đầu quay tít mù, kéo theo hàng loạt bánh răng kim loại va đập vào nhau chan chát, rít lên ken két chói óc. Bốn tên thợ Tây Vực lực lưỡng liên tục dùng xẻng sắt xúc từng hộc thóc lúa trời đổ ụp vào phễu nạp. Bụi trấu xám xịt bốc lên mù mịt như mây mù, tiếng sắt nghiền lúa nghe rào rào tựa mưa đá trút xuống mái ngói, át hẳn tiếng hò reo của vạn người vây quanh.

Trần Bá Hộ đứng sau lưng Pierre Dubois, tay phe phẩy quạt lông, mặt mày hớn hở đắc chí: “Xem kìa ngài Dubois! Nước sông Hiến trút xuống như thác đổ, cỗ máy thần công này chỉ cần một canh giờ là nghiền sạch năm mươi hộc thóc!”

Pierre Dubois ngạo nghễ nhếch mép, tay miết lên đầu gậy ba-toong, không thèm liếc nhìn về phía xưởng thợ Diên Cối lấy nửa phần.

Phía bên này sàn đấu, Minh Viễn cùng hai bạn thợ trẻ làng Diên Cối đã vào vị trí. Chiếc cối tre nện đất sừng sững trên bệ gỗ, vành cạp tre ken vảy cá chép ánh lên sắc vàng mỡ gà bóng bẩy. Chàng thanh niên bước tới, nắm lấy cần giằng cối bằng gỗ nghiến nhẵn bóng mồ hôi.

“Bà con, giữ nhịp!”

Minh Viễn khẽ quát một tiếng, đôi chân vững chãi như rễ si già cắm chặt xuống mặt sàn, cánh tay vạm vỡ gồng lên đẩy mạnh cần giằng. Chiếc cối đất nặng hàng trăm cân bắt đầu chuyển động. Khác hẳn với tiếng gào thét kim khí của cỗ máy đối diện, cối đất nén cất lên tiếng “ù… ù…” trầm đục, ngân vang êm ả như tiếng sáo diều trên đê sông Đáy.

Mai Nương thoăn thoắt bưng chiếc thúng tre, gạt từng đấu thóc lúa trời rải đều tăm tắp vào lòng phễu. Những hạt thóc bọc giáp vỏ dày cứng như đá trượt xuống rãnh dăm. Mười tám thoi dăm gỗ nghiến “Thập Bát Long Cốt” đan chéo góc cánh nhạn nhẹ nhàng đón lấy hạt lúa, khẽ miết nghiêng vỏ trấu thô ráp. Từng dải cám mịn màng cùng những hạt gạo trắng ngà tuôn chảy rào rào qua miệng cối, rơi xuống nong tre phẳng phiu.