Về tác phẩm
Giới thiệu truyện
Tại thương cảng Đại Việt thời phong kiến dã sử, các đoàn buôn Tây vực và phú thương kiêu ngạo mang cỗ máy xay lúa bằng trục sắt cơ khí tới ép giá nông dân, rêu rao rằng kỹ nghệ bản xứ thô sơ chỉ đáng vứt bỏ. Chử Đình Luân (136 tuổi) là lão thợ đóng cối xay lúa tre nẹp đất sét cao niên nhất vùng, tính tình điềm đạm, quắc thước, mong muốn bảo vệ kế sinh nhai và nhân phẩm của thợ cày. Cụ nắm giữ tuyệt kỹ đẽo răng cối từ lõi gỗ nghiến ngâm bùn và thuật nện đất sét xơ dừa giữ ẩm phôi gạo ngọc thực. Khi phường buôn gian manh liên kết với quan lại bày trò thách đấu xay lúa tiến triều hòng cướp trắng hợp đồng lương thảo, cụ Luân đứng ra nhận lời quyết đấu. Cỗ máy sắt ngoại bang vận hành thô bạo làm nát vụn hạt gạo và bốc mùi khét lẹt do ma sát; ngược lại, vành cối tre nén đất của cụ Luân quay êm ru, cho ra từng mẻ gạo trắng ngần nguyên phôi, hương thơm ngào ngạt. Toàn bộ mưu đồ trục lợi bị bóc trần tại chỗ trong sự tán thưởng của triều đình và dân chúng. Cốt truyện khép lại trọn vẹn, có hậu khi cụ Luân truyền dạy trọn bộ bí kíp cho thế hệ thợ trẻ, giữ vững nguồn lương thực quê hương. Điểm độc đáo: Khai thác chi tiết kỹ nghệ đóng cối xay lúa thủ công bằng tre nện đất sét và răng gỗ nghiến cổ truyền của người Việt để làm đòn bẩy vả mặt công nghệ cơ khí ngoại lai hời hợt, tôn vinh phẩm giá hạt gạo ngọc thực.
