Chương 21: Bách Tính Đồng Lòng

Cả quảng trường ven sông thương cảng Phố Hiến im phăng phắc, muôn ánh mắt đều đổ dồn về cánh tay gầy guộc nhưng đanh chắc của cụ Chử Đình Luân đang giơ cao giữa thinh không. Cơn gió chiều từ mặt sông thổi thốc vào vạt áo nâu sồng bạc màu sương gió, làm bay bay chòm râu cước trắng như mây trời của bậc lão thợ tám mươi sáu tuổi.

Cụ Luân quay người lại, hướng về phía hương án nơi quan Khâm sai Lê Khắc Thuần đang ngồi uy nghiêm, vòng hai tay cung kính thi lễ rồi dõng dạc cất lời:

“Bẩm Khâm sai đại nhân! Thưa toàn thể bà con trăm họ! Tấm biển vàng triều đình ban cho là ơn sâu tựa thái sơn, bản khế ước lương thảo này là mối lợi vạn lượng bạc ròng. Thế nhưng, nếu họ Chử ta nhận lấy đặc quyền độc quyền quân lương ấy gom vào một túi, thì chẳng hóa ra lại biến làng Diên Cối thành một Trần Bá Hộ thứ hai, mượn cớ vinh danh để bóp nghẹt kế sinh nhai của hàng vạn bạn thợ khắp xứ Sơn Nam hay sao?”

Lời nói vừa buông xuống như tiếng sấm nổ giữa trời quang. Hàng vạn người dự khán dưới kỳ đài ồ lên kinh ngạc. Quan Khâm sai Lê Khắc Thuần khẽ nhướng đôi mày rậm, ánh mắt rực sáng vẻ chăm chú:

“Ý của Chử lão trượng là thế nào? Xin lão trượng cứ bày tỏ cho tỏ tường trước công đường!”

Cụ Luân ngẩng cao đầu, ánh mắt màu hổ phách sáng quắc, giọng ngân vang trầm hùng truyền khắp đôi bờ bến cảng:

“Lão xin khước từ đặc quyền độc quyền quân lương cho riêng họ Chử! Hạt thóc ngọc thực là của trời đất và mồ hôi trăm họ vun trồng, chén cơm thơm ngon phải thuộc về muôn dân. Hôm nay, ngay trước kỳ đài Phố Hiến, trước anh linh trời đất và sự chứng giám của quan lớn, lão xin công khai toàn bộ bí truyền ngàn đời của họ Chử: bản vẽ góc nghiêng cánh nhạn của mười tám thoi dăm nghiến Thập Bát Long Cốt và phép phối trộn đất sét gan gà, tro trấu cùng mật mía Tam Thổ Quy Nhất! Lão dâng tặng hết cho tất cả các phường cối khắp cõi Đại Việt, để bất cứ người thợ nào cũng có thể đóng được chiếc cối đất nén giữ mát phôi mầm, bóc sạch vỏ trấu!”

Một khoảng lặng sững sờ kéo dài trong hai cái chớp mắt, rồi cả quảng trường vỡ òa thành một cơn chấn động chưa từng thấy. Tiếng reo hò, tiếng vỗ tay của hàng ngàn phu phen, thợ thủ công và nông dân nghèo bùng lên vang dội như sóng triều vỗ bờ. Những người thợ cối từ các trấn xa xôi lặn lội về xem thi đấu nghẹn ngào rớt nước mắt, quỳ sụp xuống bái tạ tấm lòng biển trời của bậc đại tông sư.

Quan Khâm sai Lê Khắc Thuần rời khỏi ghế chủ tọa, bước nhanh tới đỡ lấy cánh tay cụ Luân, xúc động thốt lên:

“Chí công vô tư! Lòng dạ khoáng đạt như trời cao biển rộng! Bản quan phụng mệnh triều đình đi khắp cõi bờ, chưa từng thấy người nào đối diện với danh lợi bạc vàng tột bậc mà coi nhẹ tựa lông hồng như Chử lão trượng. Lời đề nghị của lão trượng, bản quan xin chuẩn y!”

Ánh mắt vị đại thần tam phẩm quét một vòng quanh kỳ đài, lớn tiếng hạ lệnh:

“Truyền ý chỉ của bản quan: Triều đình bãi bỏ quy chế độc quyền! Lập tức giao cho ty Lương Đốc phối hợp cùng cụ Chử Đình Luân thành lập mạng lưới các phường cối vệ tinh trên toàn trấn Sơn Nam, lấy thôn Diên Cối làm nòng cốt kỹ thuật và dẫn dắt tiêu chuẩn. Phường cối nào nắm vững kỹ nghệ đất nén, bóc vỏ giữ nguyên phôi mầm đều được nhận phần chia cung ứng cho kho quân lương quốc gia!”

Tiếng hoan hô lại dội lên như sấm dậy. Minh Viễn đứng bên cạnh ông nội, lồng ngực phập phồng niềm tự hào khôn xiết. Chàng hiểu rằng, chính sự buông bỏ này mới là đỉnh cao vĩ đại nhất của đời người thợ cả.

Cụ Luân mỉm cười, lại tiếp tục hướng về phía Khâm sai và dân làng: