Chương 5: Lời Khiêu Chiến Trước Công Đường

Cụ Chử Đình Luân khẽ nâng bàn tay gầy guộc vỗ nhẹ lên vai Minh Viễn, ánh mắt cụ nhìn theo bóng toán sai nha áo nẹp đỏ khuất dần sau rặng tre đầu ngõ. Gió đêm từ mặt sông Hồng thổi thốc vào thềm hiên, làm mép tờ trát lệnh đỏ chót dán trên cánh cửa gỗ xưởng cối rung lên phần phật.

“Viễn, gỡ trát xuống, khép liếp cửa lại.” Giọng cụ Luân bình thản như giọt sương đọng trên lá chuối tiêu. “Đêm đã về khuya, hai đứa nghỉ ngơi cho tĩnh tâm. Ngày mai lên công đường, chúng ta đàng hoàng bước đi bằng đôi chân của người thợ cối.”

Minh Viễn nuốt khan, cẩn thận gỡ tờ giấy sắc điều cất vào tráp gỗ, lòng dạ tuy còn sôi sục nhưng nhìn phong thái ung dung của ông nội, chàng cũng dần lấy lại vẻ trầm tĩnh.

Sáng hôm sau, khi sương mù bảng lảng trên bến sông Hiến vừa tan, nha môn huyện xứ Sơn Nam đã chật ních người xem. Bách tính khắp các phường buôn, dân cày từ các bãi bồi ven sông cùng cánh thợ thủ công lũ lượt kéo về, đứng ken đặc ngoài cổng tam quan. Ai nấy đều nín thở dõi mắt vào công đường uy nghiêm rợp bóng lọng xanh quạt vả.

Ngồi trên ghế thượng tọa giữa công đường không phải vị tri huyện sở tại, mà chính là quan Khâm sai Lê Khắc Thuần. Ông khoác phẩm phục đại thần tam phẩm màu cánh gián thêu chim công, râu ba chòm điểm bạc buông dài, ánh mắt sắc như lưỡi kiếm nhìn xuống phía dưới. Bên tả công đường, Trần Bá Hộ diện áo gấm tía thêu kim tuyến, phe phẩy quạt lông che miệng, đứng cạnh Pierre Dubois vận âu phục dạ đen cài khuy đồng sáng quắc, tay chống thanh ba-toong gãy ngọn hôm trước nay đã được gắn chốt bạc mới toanh.

Bên hữu, cụ Luân mặc bộ đồ vải nâu sồng giản dị, vóc dáng quắc thước đứng thẳng, hai bàn tay đan nhẹ trước bụng. Minh Viễn và Mai Nương đứng hầu phía sau cụ nửa bước.

Trần Bá Hộ bước lên nửa bước, chắp tay cúi rạp, cất giọng the thé tráo trở:

“Bẩm quan lớn! Bản hộ cùng thương đoàn Tây Vực của ngài Dubois mang cỗ máy trục sắt bánh răng tới Phố Hiến là muốn canh tân mối lợi nông tang, giúp bách tính xay thóc nhanh gấp mười lần, kịp nộp đủ hạn mức kho quân lương triều đình. Thế nhưng phường cối Diên Cối của lão Chử Đình Luân này cậy nếp cũ hủ bại, kích động dân phu bãi bồi tẩy chay máy mới, lại còn chây ỳ món nợ năm trăm quan tiền mua vật liệu bãi tre! Hành vi ấy rõ ràng là cản trở việc thông thương, phá hoại sự hưng thịnh của bến cảng Sơn Nam. Kính xin Khâm sai đại nhân nghiêm trị để giữ nghiêm phép nước!”

Pierre Dubois chống gậy bước lên, ánh mắt xanh biếc trừng trừng nhìn cụ Luân, giọng lơ lớ trịch thượng:

“Bản tôn xin khẳng định, kỹ nghệ đồ đất nện tre đan của lão già này đã đến lúc vào đống rác! Cỗ máy Cự Lôi Xa của ta dùng bánh răng kim loại, guồng nước kéo một canh giờ bằng thợ thủ công làm cả tuần trăng. Giữ lại thứ cối đất thô lậu ấy chỉ làm chậm trễ tiến trình giao thương của Đại Việt!”

Tiếng xì xào phẫn nộ nổi lên từ đám đông nông dân và thợ cối ngoài sân.

Quan Khâm sai Lê Khắc Thuần không vội phán xét, ngón tay ông gõ nhẹ lên mặt bàn án thư, ánh mắt dừng lại trên gương mặt quắc thước của bậc đại tông sư làng cối:

“Chử lão trượng, đối phương cáo giác phường cối của lão cản trở kỹ nghệ tiến bộ, làm tổn hại việc cung ứng quân lương. Lão trượng có điều gì giãi bày trước công đường?”

Cụ Luân bước lên một bước, vòng tay vái chào vị Khâm sai đại thần rồi quay sang nhìn thẳng vào mắt Trần Bá Hộ và Pierre Dubois. Ánh mắt cụ sáng rực, giọng nói trầm hùng, ngân vang khắp gian công đường:

“Bẩm Khâm sai đại nhân! Lão phu một đời đẽo gỗ nện đất, chưa từng dám cản trở điều gì có lợi cho xã tắc và bách tính. Nhưng mượn danh cỗ máy trục sắt để bóp nghẹt kế sinh nhai của hàng vạn nông phu, ép giá thu mua lúa non xuống còn một nửa, thì đó không phải là thông thương, mà là tước đoạt mồ hôi nước mắt của người cày cấy!”