Chương 9: Thuật Tam Thổ Quy Nhất

Cụ Chử Đình Luân đứng bên mép cổng xưởng, nhìn bàn tay siết chặt đến rướm máu của người cháu nội đang hướng về phía bãi bồi còn vương vãi tro tàn và mùi lưu huỳnh khét lẹt. Lão thợ cả bát tuần chậm rãi bước lại gần, đặt bàn tay khô ráp nhưng ấm áp lên bờ vai đang căng cứng của Minh Viễn. Một cái vỗ nhẹ vững chãi như neo thuyền giữa dòng xoáy con nước ròng.

“Bình tâm lại, cháu Viễn.” Giọng cụ Luân trầm ấm, ngân vang giữa làn sương sớm đang tan dần trên mặt sông. “Kẻ bất tài mới cậy đến lửa tà và mưu hèn kế bẩn để dọa dẫm người khác. Bọn chúng càng giở trò đốt phá, chứng tỏ nỗi sợ hãi trong lòng chúng càng lớn. Tre nứa cháy rụi thì một vài mùa mưa bãi bồi lại mọc lên bạt ngàn vạt mới, nhưng ngọn lửa căm hờn nếu không biết nén lại sẽ chỉ làm mờ mắt người cầm đục.”

Minh Viễn khẽ rùng mình, từ từ nới lỏng những ngón tay đang bấm chặt vào da thịt. Anh quay lại nhìn ông nội, ánh mắt dần lấy lại vẻ kiên nghị:

“Cháu hiểu rồi, thưa ông. Bọn chúng muốn chặn đường đóng cối của làng ta, nhưng chúng không thể cướp đi đôi bàn tay và khối óc của thợ Diên Cối.”

“Tốt lắm!” Cụ Luân gật đầu, chòm râu bạc khẽ rung rinh trong gió sớm. Ánh mắt màu hổ phách của bậc đại tông sư bừng lên tia sáng sắc lẹm. “Gạt chuyện đám lưu manh sang một bên. Hôm nay, ta bắt đầu đúc ruột cối bằng thuật Tam Thổ Quy Nhất. Khung cạp đã vững, dăm nghiến đã sẵn, nhưng cái thần của vành cối ngàn năm nằm trọn ở khối đất nén trong lòng nó.”

Hai ông cháu quay trở vào khoảng sân gạch thênh thang. Bà con xóm thợ đã giúp dọn sạch mảnh vỡ, đặt vào giữa sân ba chiếc vạc sành lớn chứa đầy nguyên liệu đã được chọn lọc công phu suốt nhiều tháng trời. Cụ Luân khom lưng, vốc một nắm đất từ chiếc vạc thứ nhất lên lòng bàn tay. Đất sét màu gan gà lấy từ tầng sâu ba trượng dưới đáy bãi bồi phù sa sông Hồng, đã qua chín tuần phơi sương tẩm nắng, tán mịn như bột nếp cúng đình, mịn màng không gợn một hạt cát sạn.

“Nhìn cho kỹ, Minh Viễn.” Cụ Luân miết nhẹ đầu ngón tay cái lên tảng đất sét dẻo quánh. “Đất phù sa bãi bồi này tích tụ tinh hoa của dòng nước chở nặng phù sa tự ngàn đời. Nó có tính âm nhu, dẻo dai vô cùng nhưng nếu đứng một mình thì khi khô sẽ nứt toác. Bởi vậy, tổ phụ ta mới sáng tạo ra phép phối trộn ba thức đất trời làm một.”

Cụ chỉ tay sang chiếc vạc thứ hai chứa đầy tro trấu đốt âm ỉ suốt ba ngày ba đêm quyện cùng bột xơ dừa già đã được xé tơi từng sợi li ti như tơ tằm:

“Tro trấu xốp nhẹ giữ cho khối đất có khe thở li ti, còn xơ dừa già đóng vai trò như ngàn vạn đường gân đan cài chằng chịt, níu giữ từng thớ đất phù sa không bao giờ rạn nứt trước lực giằng co.”

Dứt lời, cụ Luân nghiêng chiếc hũ sành da lươn rót một dòng mật mía cô đặc quánh vàng óng như hổ phách vào giữa đống đất. Mùi ngọt lịm đậm đà của mật mía bốc lên ngào ngạt, át đi cái mùi khét lẹt của dầu thông cháy đêm qua, mang lại cho cả khoảnh sân một bầu không khí ấm áp, thuần hậu lạ kỳ.

“Mật mía nung chảy là chất kết dính vạn năng của đất trời, biến ba thức rời rạc thành một thể thuần nhất, đanh quánh như đồng đen.” Cụ Luân nhìn cháu, nhấn mạnh từng tiếng: “Máy sắt của người Tây Vực dùng trục đặc bánh đà kim khí, mỗi lần quay cưỡng bức là va đập rung bần bật, nhiệt nóng bốc lên ngùn ngụt làm cháy khô phôi gạo. Còn ruột cối đất nén của ta, khi đã quy nhất, sẽ triệt tiêu toàn bộ lực rung lắc do tay kéo sinh ra. Nó giữ cho buồng xay luôn mát lạnh như nước giếng khơi sâu trong lòng đất, có thế hạt gạo ngọc thực mới giữ trọn từng giọt dầu cám và phôi mầm tươi sống.”

Nghe ông nội giảng giải ngọn ngành triết lý thâm sâu của nghề cối, Minh Viễn bừng tỉnh ngộ. Anh cởi trần chiếc áo nâu, để lộ phiến lưng săn chắc cuồn cuộn gân bắp, bước lại bên chiếc cạp cối đan bằng tre bánh tẻ ken vảy cá chép vừa được gá chặt trên giá đỡ gỗ lim.

“Bắt đầu nện đất!” Cụ Luân trầm giọng hạ lệnh.