Chương 9: Sụp Lạy Trước Khói Nhang

Khói trầm hương bảng lảng vương quanh những pho bài vị sơn son thếp vàng, đượm cùng mùi nước lá bưởi thơm nồng vừa lau dọn khắp gian từ đường. Ánh nến sáp ong bập bùng hắt những quầng sáng vàng vọt lên sập gụ và hàng cột lim bóng nhẫy, soi rõ từng đường nét khắc khoải trên gương mặt xám ngoét của Diệp Thừa Tông.

Lão thái quân Diệp Thục Đoan ngồi tĩnh tại trên chiếc ghế gỗ mun bên tả án gian. Lưng bà thẳng tắp, hai bàn tay gầy gò nổi rõ những đường gân xanh cùng vệt chàm bám sâu vào kẽ móng qua hơn sáu mươi năm lăn lộn bên lu vại. Bà lặng lẽ lần từng hạt bồ đề nhẵn bóng, ánh mắt sâu thẳm tựa làn nước mùa thu dừng lại nơi người con cả đang đứng chết trân ngoài ngưỡng cửa.

Thừa Tông lảo đảo bước qua bậc cửa gỗ lim cao ngang gối. Chân phải nhói buốt vì vết trẹo khớp đêm mưa bão khiến dáng đi của ông ta xiêu vẹo, hai đầu gối run rẩy như không còn đỡ nổi thân xác đẫy đà. Ánh mắt ông ta dán chặt vào chiếc đĩa sứ hoa lam đặt ngay ngắn sát chân bát hương đồng cổ kính. Mẩu vải the màu mận chín rách tưa mép, vệt nước chàm khô cứng phủ lên thớ tơ óng ả nằm im lìm ở đó, tựa một vết dao vô hình cắm thẳng vào tim gan kẻ phạm tội.

“Con đứng trơ ra đó làm gì? Lại đây.”

Giọng cụ Đoan cất lên, trầm đục, bằng phẳng, không một gợn gắt gỏng nhưng lại nặng tựa nghìn cân đá tảng rớt xuống gian phòng tịch mịch.

Thừa Tông rùng mình một cái, lê từng bước nặng nề đến trước bệ thờ. Miệng ông ta mấp máy, môi khô khốc nứt nẻ:

“Mẹ… mẹ gọi con…”

Cụ Đoan không đáp ngay. Bà khẽ ngừng tay lần tràng hạt, hướng mắt lên di ảnh cùng bài vị của người chồng đã khuất từ hai mươi năm trước. Ngọn nến lung linh lay động theo làn gió luồn qua khe liếp.

“Năm Cảnh Hưng thứ tư mươi, cả vùng Lạc Thủy này chịu một trận lụt lớn. Nước sông cuồn cuộn đỏ ngầu dâng ngập quá nửa mái nhà, cơ nghiệp của phường nhuộm Ngũ Nhã chìm nghỉm trong bùn rác. Cha con khi ấy lưng còng gãy gập, ngâm mình dưới dòng nước xiết vớt từng mớ lá chàm khô, giữ từng chum men giống. Mẹ bế con mới tròn năm tuổi trèo lên chái bếp, còn thằng Khiêm đỏ hỏn quấn trong manh chiếu rách khóc ngặt vì đói sữa.”

Giọng bà thong thả, như đang kể lại một câu chuyện của tiền kiếp xa xôi, nhưng từng thanh âm lại rành rẽ khắc sâu vào màn đêm:

“Những ngày hàn vi ấy, cha mẹ nhịn từng bát cháo hoa, bớt từng củ khoai sắn để chắt chiu tiền mua giấy bút cho con dùi mài kinh sử mong ngày đỗ đạt. Đến khi con thi trượt, cha con lại dốc lòng dạy con đạo buôn bán, giao việc quản lý xuất nhập tơ lụa cho con gánh vác, dặn dò anh em các con phải một lòng đùm bọc, giữ lấy nếp nhà thanh bạch. Cha con trước lúc nhắm mắt từng nắm tay con mà bảo: vải rách có thể vá, chứ lòng người mà nứt nẻ thì tổ tông muôn đời không an.”

Nghe mẹ nhắc đến cha, lồng ngực Thừa Tông nghẹn ứ, từng giọt mồ hôi lạnh toát ra ướt đẫm trán.

Cụ Đoan chậm rãi đưa tay vào bọc áo, rút ra một mảnh giấy hoa tiên màu ngà viền đỏ, nhẹ nhàng đặt xuống mặt bàn thờ, ngay cạnh chiếc đĩa sứ hoa lam đựng mẩu vải the rách. Trên góc giấy, con dấu son hình đầu hổ của sòng bạc Hắc Hổ vẫn còn tươi thắm, đỏ lòm như một vết máu tanh tao.

“Hôm nhận hịch lệnh của quan Trấn thủ, con đánh rơi mảnh giấy này ở sân trước. Ta đã nhặt được, nhưng ta không nói.”

Cụ Đoan chuyển mắt nhìn thẳng vào gương mặt đang cắt không còn giọt máu của con trai:

“Đêm qua giông gió ngập trời, gấu áo the ngoại trấn màu mận chín của con bị then sắt rãnh cống cạnh chum số bảy móc rách một mảng. Sáng nay, mép ủng gấm thêu chỉ của con còn dính vệt nước chàm pha vôi sống chưa kịp lau. Trưa nay, con lén mang đôi ủng ra sau đống rạ mục kho củi nhà đông, rồi chiều lại cắt vụn ném vào lò than hòng đốt sạch tang chứng. Mẹ già này tuy mắt mờ chân chậm, nhưng mũi vẫn ngửi được mùi tro vôi, mắt vẫn trông rõ dấu chân trượt ngã bên bờ đất sét.”

Thừa Tông nghe từng câu, từng chữ của mẹ như những tiếng búa nặng nề giáng thẳng vào đầu. Mọi sự dối trá, mọi mưu mô giấu giếm tưởng chừng kín kẽ bỗng chốc trần trụi dưới ánh nến từ đường. Ông ta lảo đảo ngã quỵ xuống đất.

“Rầm!”

Thừa Tông sụp quỳ trên nền gạch Bát Tràng trơn bóng, hai tay ôm chặt lấy đầu gối, cả người run bắn lên bần bật: