Chương 2: Lối Rẽ Ngược Dốc Sương

Phạm Đăng Khoa khép cánh cửa chiếc xe bán tải hai cầu bám đầy bụi đỏ bazan, siết nhẹ cuốn sổ ghi chép sờn mép trong tay. Gió lạnh từ thung lũng thổi thốc lên mang theo hơi ẩm bảng lảng của sương mù cao nguyên Cầu Đất ở độ cao hơn một nghìn năm trăm mét. Cái lạnh cắt da giữa tiết trời tháng Mười lập tức thấm qua lớp áo khoác thô sẫm màu, nhưng đối với người đàn ông bốn mươi tuổi vừa trải qua một chặng đường dài xuyên đêm từ Sài Gòn, luồng không khí thanh sạch và ngai ngái mùi đất ẩm này lại khiến lồng ngực anh giãn ra nhẹ nhõm.

Khoa dừng chân bên bờ rào dã quỳ lác đác hoa vàng, đưa mắt nhìn triền dốc thoai thoải. Suốt ba tuần qua, bốn chi nhánh của chuỗi Mộc Bản tại Sài Gòn rơi vào thế ngặt nghèo khi nguồn nhân hạt Arabica mộc sạch bị các thương lái đồng loạt cắt đứt. Đứng sau mạng lưới thâu tóm ấy là Tập đoàn Tân Á của Vũ Tiến Dũng. Chúng dùng tiềm lực tài chính gom sạch nguyên liệu, ép Mộc Bản nhượng lại cổ phần hoặc phải dùng hạt thứ phẩm tẩm ướp phụ gia công nghiệp.

Với một người mười năm gắn bó cùng cối rang mộc, thỏa hiệp với hạt pha tạp đồng nghĩa với việc bóp chết triết lý của chính mình. Cuộc hôn nhân ngắn ngủi kết thúc trong hòa bình cách đây đúng bảy năm khi vợ cũ định cư nước ngoài đã dạy cho anh hiểu: nếu thiếu sự đồng điệu về giá trị cốt lõi, mọi gắn kết đều sẽ tan vỡ. Với hạt cà phê cũng vậy. Thay vì ngồi trong văn phòng Quận 3 chịu trận, Khoa tự mình lái xe vượt đèo Prenn, tìm về Cầu Đất để gây dựng sự hợp tác thực chất cùng những nông hộ canh tác sạch.

Khoa sải bước theo lối mòn trải đá dăm dẫn vào khu giàn phơi. Trước mắt anh, năm hecta rẫy của chú Bảy trải dài tít tắp, từng cành Catimor và những gốc Bourbon cổ trĩu nặng quả chín đỏ thẫm nép mình dưới tán thông. Mùi dịch quả lên men thoang thoảng trong gió, ngọt dịu tựa mật ong quyện cùng men rượu vang non, lập tức đánh thức khứu giác tinh tế của một người thợ rang dạn dày kinh nghiệm.

Dưới mái hiên khu sơ chế, người nông dân già sáu mươi hai tuổi cùng một người phụ nữ thanh mảnh buộc tóc gọn sau gáy đang dõi theo anh bằng ánh mắt đầy cảnh giác.

Khoa bước tới khoảng sân đất nện, tháo găng tay, lịch thiệp cất lời:

“Chào chú Bảy, chào cô.”

Chú Bảy thoáng ngỡ ngàng, đôi bàn tay gầy guộc chà nhẹ vào vạt áo:

“Chào cậu… Cậu lên rẫy có việc chi? Xe cộ nhìn lạ hoắc, chẳng giống mối lái quanh đây.”

“Cháu là Phạm Đăng Khoa, người sáng lập chuỗi cà phê Mộc Bản ở Sài Gòn,” Khoa mỉm cười, ánh nhìn trầm tĩnh. “Cháu lặn lội lên Cầu Đất vì biết rẫy của chú đang duy trì giống Arabica thuần chất và các gốc Bourbon cổ. Cháu rất mong được chú và cô cho phép tìm hiểu quy trình sơ chế, cũng như bàn về việc hợp tác bao tiêu lâu dài cho nguồn hạt sạch của nông trại.”

Người phụ nữ đứng cạnh bàn gỗ khẽ bước lên nửa bước. Đỗ Thục Quyên nhìn Khoa với ánh mắt sắc lẹm. Dù khoác áo gió bạc màu và đôi ủng bám đất đỏ, chiếc muỗng thử nếm giắt nơi túi áo trước ngực khiến cô toát lên khí chất không thể trộn lẫn của một chuyên gia giám định độc lập.

Khóe môi Quyên khẽ nhếch lên nét cười mỉa mai, giọng cô điềm tĩnh nhưng buốt lạnh tựa sương sớm:

“Anh Khoa, những doanh nhân từ Sài Gòn lên Cầu Đất như anh, tôi đã gặp không dưới mười người. Ai bước xuống xe cũng đem theo những lời hoa mỹ về chuỗi giá trị và sự đồng hành bền vững. Nhưng khi mẻ hạt phơi xong, các anh lại vin vào đủ thứ cớ để ép giá nông dân, hoặc mua vài tạ hạt tốt về chỉ để đánh bóng tên tuổi trên bao bì, rồi bên trong vẫn phối trộn tạp chất nhằm tối đa hóa lợi nhuận.”

Cô đặt chiếc máy đo khúc xạ xuống mặt bàn gỗ, tiếng cạch vang lên dứt khoát:

“Rẫy của chú Bảy đang tiến hành thử nghiệm mẻ Specialty Arabica hai tấn lên men yếm khí khắt khe theo tiêu chuẩn quốc tế. Từng trái chín ở đây được hái chọn bằng tay với mồ hôi của bao con người, không phải món hàng để các chuỗi đô thị đem ra làm trò chơi thương mại chộp giật. Xin lỗi anh, chúng tôi không có nhu cầu hợp tác.”

Sự khước từ thẳng thừng khiến không khí dưới mái hiên bỗng chốc chùng xuống. Chú Bảy bối rối nhìn Khoa rồi nhìn Quyên, toan mở lời nhưng lại ngập ngừng nín lặng.

Đối diện với lời cự tuyệt sắc bén ấy, Khoa không hề biến sắc hay vội vã phân bua. Trải qua bao thăng trầm, anh hiểu rõ những tổn thương mà người làm nông nghiệp chân chính từng gánh chịu từ những kẻ buôn cơ hội.

Khoa chậm rãi gật đầu, giọng trầm dày và vững chãi:

“Tôi hiểu định kiến của cô Quyên. Thương trường ngoài kia có quá nhiều toan tính khiến một người làm nghề nghiêm túc như cô phải dựng lên bức tường phòng vệ dày đặc. Nhưng nếu muốn trục lợi thương mại đơn thuần, tôi đã không vượt ba trăm cây số đường đèo xuyên đêm để có mặt tại đây trong cái lạnh cắt da này.”

Khoa mở cuốn sổ ghi chép sờn mép, bên trong là những trang giấy lưu lại tỉ mỉ từng thông số nhiệt độ nứt hạt, tỷ lệ thất thoát và biểu đồ hương vị do chính tay anh theo dõi suốt nhiều năm:

“Mộc Bản tồn tại được giữa đất Sài Gòn không phải nhờ truyền thông hào nhoáng, mà nhờ sự trung thực với từng mẻ rang. Tôi không mua cà phê để bán câu chuyện thương mại viển vông. Tôi tìm đến Cầu Đất vì tin rằng giá trị của hạt mộc nguyên bản xứng đáng được bảo tồn trọn vẹn từ bàn tay người hái đến tách uống của khách hàng. Một chuỗi liên kết chỉ bền vững khi người trồng được hưởng mức giá xứng đáng với công sức họ bỏ ra.”

Trong lúc lật trang sổ, ngón tay Khoa miết nhẹ trên mặt giấy thô ráp. Ánh mắt Quyên bất giác rơi xuống đôi bàn tay anh.

Khoa nhận ra ánh mắt người phụ nữ ba mươi sáu tuổi thoáng sững lại trong giây lát. Đó không phải là bàn tay nhẵn nhụi của một kẻ chỉ quen ký séc nơi phòng máy lạnh. Lòng bàn tay Khoa hằn sâu những vết chai cứng dày cộm, ngón trỏ và ngón cái sẫm màu vì nhiệt độ của kim loại và khói rang lâu năm, cùng vài vết sẹo nhỏ li ti do vỏ hạt nóng bắn vào khi kiểm tra mẻ rang mẫu. Một người am tường nghề nghiệp như cô hẳn hiểu rõ đôi bàn tay ấy không biết nói dối. Nó thuộc về một người thực sự làm việc cật lực bên ngọn lửa và cối rang, trải qua hàng nghìn giờ lao động nặng nhọc mới có được.

Thế nhưng, sự phòng bị kiên cố dường như đã trở thành thói quen ăn sâu vào tâm trí Quyên, khiến nét dao động nơi đáy mắt cô chỉ lóe lên rồi lập tức bị sự sắc lạnh khỏa lấp trở lại. Cô hít sâu một luồng khí lạnh, ngẩng cao đầu nhìn thẳng vào mắt Khoa.

“Nói về lý tưởng thì ai cũng có thể nói rất hay, anh Khoa ạ,” giọng Quyên đanh lại, từng tiếng rõ ràng và dứt khoát. “Nhưng đối với hạt cà phê đặc sản, ngôn từ không có giá trị bằng vị giác và khứu giác. Nếu anh thực sự hiểu hạt mộc như những gì anh vừa nói, sáng sớm mai hãy có mặt tại góc nhà kho kia. Tôi sẽ thiết lập một bàn thử nếm mù theo đúng tiêu chuẩn SCA. Nếu anh vượt qua và chỉ ra được bản chất của từng mẫu thử, chúng ta sẽ ngồi lại nói chuyện tiếp. Còn nếu thất bại, mong anh lập tức lái xe rời khỏi Cầu Đất và đừng bao giờ quay trở lại đây nữa.”

Khoa nhìn thẳng vào đôi mắt kiên định, lạnh lùng nhưng rực cháy ngọn lửa tự tôn nghề nghiệp của người phụ nữ trước mặt. Anh khép cuốn sổ lại, khóe môi khẽ cong lên một nụ cười điềm tĩnh:

“Được, tôi chấp nhận thử thách của cô Quyên.”