Chương 5: Bí Quyết Của Bác Ba

Mùi chua thối khăm khẳm bốc lên từ lòng thùng phuy nhựa khiến tôi lợm giọng, phải đưa cổ tay áo lên che vội mũi. Trên bề mặt dung dịch, lớp váng nhầy nhụa màu xám tro đùn lên từng cụm bọt khí lúp búp. Đám vi sinh bản địa vốn đang phát triển thuận lợi đã bị nước mưa bẩn tràn từ mái hiên xuống tiêu diệt sạch trơn, nhường chỗ cho lũ tạp khuẩn thối rữa hoành hành.

Linh đứng chết trân bên thùng men, cuốn sổ tay da siết chặt trong mười đầu ngón tay trắng bệch. Giọng cô run rẩy, chực khóc:

“Hỏng hết rồi... Nước mưa kéo theo bụi trần mái tôn làm pH tụt xuống dưới bốn, khuẩn kỵ khí sinh mùi lưu huỳnh đang chiếm ưu thế tuyệt đối. Nếu thứ nước nhớt này bơm vào trụ, chùm rễ non nớt của đám xà lách sẽ thối nhũn chỉ sau hai mươi bốn tiếng.”

Huy vò đầu bứt tai, cặp kính cận trượt xộc xệch xuống tận chóp mũi:

“Trời đất ơi, công sức gom bã đậu cả tuần qua! Giờ mầm cây đang khát dinh dưỡng sau một đêm dầm bão. Hay là tao chạy ra chợ Kim Biên vét nốt tiền túi mua tạm mấy bao phân bón lá vô cơ về pha đỡ? Chứ để thế này thì chết đói cả nút!”

“Không được!” Tôi kiên quyết lắc đầu, hai bàn tay siết chặt vạt áo lấm lem. “Đề cương nhóm mình đăng ký với bộ môn là quy trình tuần hoàn sinh học khép kín. Nếu dùng phân hóa học công nghiệp để chữa cháy, vừa làm hỏng hệ vi sinh giá thể xơ dừa, vừa biến khóa luận của tụi mình thành trò dối trá.”

Thế nhưng nhìn năm trụ nhựa với một trăm năm mươi mầm lá non nớt đang run rẩy đón những tia nắng sớm đầu ngày, ruột gan tôi như có lửa đốt. Mua phân vô cơ thì phản bội mục tiêu ban đầu, mà đổ bỏ mẻ ủ đi làm lại từ đầu thì không kịp thời gian, rễ cây sẽ teo tóp vì đói khoáng.

“Mới sáng ngày ra mà mấy đứa tụ tập làm ầm ĩ gì sau hông giảng đường thế này?”

Một tiếng tằng hắng trầm đục vang lên cắt ngang bầu không khí bế tắc. Bác Ba từ lối đi ngách bước tới, vai vác chiếc xẻng sắt đã mòn vẹt lưỡi, dáng đi hơi còng quen thuộc trong bộ đồ bảo hộ màu xanh sờn bạc.

Thấy ba đứa chúng tôi đứng ủ rũ như gà mắc tóc quanh chiếc thùng phuy bốc mùi nồng nặc, bác Ba hạ xẻng xuống nền gạch, thong thả tiến lại gần. Bác không hề bịt mũi hay nhăn mặt, chỉ cúi người nhìn kỹ lớp màng nhớt đen trên mặt bã đậu, rồi đưa bàn tay thô ráp, chai sần vốc một chút bọt khí lên mũi ngửi thử.

“Mưa tạt làm xối nước rãnh vào bồn chứ gì?” Bác Ba điềm đạm hỏi, ánh mắt nheo lại nhìn vẻ mặt tái mét của Linh. “Mùi này là khuẩn thối lên men yếm khí. Hồi xưa ở nông trường cao su miền Đông, mấy hố ủ phân chuồng gặp mưa rào cũng hay bị trở chứng sủi bọt đen sì thế này.”

Linh cúi gằm mặt, giọng lí nhí:

“Dạ... cháu sơ ý không chằng kỹ bạt che miệng thùng. Bây giờ tạp khuẩn lấn át hết men vi sinh rồi, chắc cháu phải đem đổ bỏ...”

“Bỏ là bỏ thế nào, của một đồng công một lượng!” Bác Ba bật cười hiền hậu, vỗ vỗ vai Linh trấn an. “Cỏ cây nó cũng như con người, gặp lúc trở trời thì phải cho nó uống thang thuốc giải. Mấy đứa đứng đó chờ bác một lát.”

Nói rồi, bác Ba quẩy chiếc xẻng rảo bước nhanh về phía căn phòng bảo vệ nhỏ xíu dưới gầm cầu thang Giảng đường B. Vỏn vẹn năm phút sau, bác quay lại, hai tay cầm theo một bánh men rượu nếp thủ công gói trong giấy báo cũ và một chai nhựa chứa thứ chất lỏng sánh đặc màu nâu cánh gián.

“Bác Ba, đây là...” Tôi tròn mắt tò mò nhìn bánh men mốc trắng li ti bọc trong tay bác.

“Men rượu nếp của bà con dưới miệt vườn Tiền Giang đem lên cho bác,” bác Ba vừa bẻ đôi bánh men, để lộ phần lõi xốp ngát hương nồng đượm, vừa từ tốn giải thích. “Trong bánh men này có nấm men Saccharomyces và chủng nấm sợi cực mạnh. Chúng nó háu ăn lắm. Mấy đứa giã nhuyễn bánh men này ra, hòa chung với chai rỉ mật đường này rồi trút thẳng vào thùng bã đậu.”