Chương 18: Ngọn lửa phản biện

Tiếng bước chân dứt khoát của đoàn giám khảo vang lên đều đặn trên nền gạch hoa cương, kéo theo sự im lặng gần như tuyệt đối của cả một góc sảnh lớn. Người đi đầu là một vị giáo sư trạc ngoài sáu mươi tuổi, vầng trán cao hằn sâu những nếp nhăn suy tư, mái tóc bạc phơ cắt ngắn gọn gàng sau cặp kính lão gọng kim loại sáng loáng. Tấm thẻ nhựa trên ngực áo vest sẫm màu của ông ghi rõ chức danh: Trưởng ban giám khảo lĩnh vực Hóa học.

Bốn vị giám khảo còn lại tản sang hai bên, ánh mắt sắc bén lướt qua tấm áp phích dệt bằng vải thô của Linh, mô hình tháp chưng cất hồi lưu bằng đồng thau sáng bóng của Long, rồi dừng lại trên chiếc bình nhôm chứa dung môi sinh học đặt ở vị trí trung tâm.

Vị Trưởng ban giám khảo không vội khen ngợi mô hình bắt mắt như những vị khách trước đó. Ông lật mở tập hồ sơ dự thi dày cộp của trường THPT Duyên Hải, ngón tay gõ nhẹ lên trang ghi tóm tắt đề tài, giọng nói trầm vang nhưng lạnh lùng và đầy sức ép:

“Mô hình gia nhiệt cách thủy rất có ý thức về an toàn phòng thí nghiệm, bài thuyết trình mở đầu của các em cũng rất trôi chảy. Nhưng đây là cuộc thi khoa học kỹ thuật, không phải một buổi trình diễn thủ công mỹ nghệ. Tôi muốn hỏi sâu vào bản chất phản ứng.”

Ông dừng lại một nhịp, ánh mắt sắc lẹm nhìn thẳng vào bốn học sinh lớp mười một:

“Các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi như benzen hay fomanđehit sở hữu cấu trúc vòng thơm và liên kết đôi rất bền vững. Hệ dung môi của các em chỉ dùng dịch chiết thực vật thông thường, lấy cơ chế nào để bẻ gãy hoặc trung hòa triệt để các liên kết hóa học cứng đầu ấy trong thời gian ngắn? Hơn nữa, hợp chất polyphenol tự nhiên từ lá ổi vốn cực kỳ nhạy cảm với ánh sáng và nhiệt độ, rất dễ bị oxy hóa ngược thành dạng sẫm màu mất hoạt tính. Các em lấy gì để đảm bảo độ ổn định sinh học của sản phẩm khi đưa vào bảo quản và sử dụng thực tế trong điều kiện học đường nóng ẩm?”

Câu hỏi hóc búa như một gáo nước lạnh tạt thẳng vào không gian đang hân hoan. Từng câu từng chữ đều xoáy sâu vào điểm cốt tử của đề tài, chạm đúng vào những bài toán nan giải nhất của ngành Hóa học xanh hiện đại. Một vài giáo viên trường bạn đứng phía sau khẽ lắc đầu thì thầm, tỏ vẻ ái ngại cho nhóm học sinh trường huyện ven đê.

Không khí căng thẳng nghẹt thở lập tức bao trùm gian trưng bày số hai mươi ba.

Nhân liếc nhanh sang bên cạnh. Cậu thấy hai bàn tay Khôi đang gồng cứng, những đầu ngón tay siết chặt lấy mép bàn gỗ đến mức trắng bệch, nụ cười hoạt bát thường ngày hoàn toàn biến mất trên gương mặt người bạn cùng bàn. Phía sau tấm vách ngăn nỉ dán áp phích, Linh và Long đang đứng nép mình, hai đôi mắt mở to căng thẳng, nín thở không dám phát ra một tiếng động nhỏ. Ở góc xa hành lang, thầy Tuấn đứng thẳng người, hai bàn tay đan chặt vào nhau sau lưng, ánh mắt cương nghị dõi theo từng cử động của học trò.

Một thoáng run rẩy chạy dọc sống lưng Nhân, nhưng cảm giác sợ hãi ấy nhanh chóng tan biến, nhường chỗ cho sự tĩnh lặng phi thường.

Trong tâm trí cậu, hình ảnh những đêm trắng bốn đứa chụm đầu bên ngọn đèn bàn lật từng trang tài liệu, mồ hôi ướt đẫm lưng áo Long khi gò từng khúc ống đồng, đôi mắt cay xè vì dầm mưa của Linh, và cả vết sẹo bỏng mười năm trước trên cánh tay thầy Tuấn bỗng hiện về rõ mồn một. Họ không bước lên bục thi này bằng sự may mắn hay những lời hoa mỹ sáo rỗng. Họ đứng ở đây bằng hàng trăm giờ thực nghiệm thấm đẫm mồ hôi và niềm tin sắt đá.

Hít một hơi thật sâu để lồng ngực tràn ngập hương sả the mát quen thuộc, Nhân đĩnh đạc bước lên nửa bước, đối diện trực tiếp với vị Trưởng ban giám khảo.

“Em xin kính chào thầy và các thầy cô trong Hội đồng Giám khảo ạ,” giọng Nhân cất lên, trầm tĩnh, rõ ràng và mạch lạc. “Em xin phép được giải trình cụ thể hai vấn đề cốt lõi mà thầy vừa nêu.”