Chương 7: Nhật ký và những giọt phân đoạn

Thảo Linh mỉm cười, đôi tay thoăn thoắt tháo nút thắt dây gai mộc mạc rồi mở nắp chiếc hộp gỗ. Bên trong không phải dụng cụ kim khí hay ống nghiệm thủy tinh, mà là một cuốn sổ tay dày dặn bọc vải thô màu nâu nhạt. Ở góc bìa, một nhành sả chanh xanh ngát được thêu tỉ mỉ bằng chỉ cotton, sống động đến từng đường gân lá.

Linh nâng cuốn sổ bằng cả hai tay, trân trọng trao về phía Nhân:

“Tặng cậu đấy, Nhân. Tớ thấy cậu toàn ghi chép thông số hóa học vào mấy mẩu giấy nháp vụn rồi nhét trong túi áo blouse, vừa dễ lẫn vừa dễ rách. Làm nghiên cứu khoa học thực nghiệm thì nhật ký quan sát phải thật quy củ chứ.”

Nhân sững người giây lát rồi cẩn thận đón lấy cuốn sổ. Lớp vải thô ram ráp dưới đầu ngón tay mang lại cảm giác ấm áp lạ thường. Khi cậu khẽ lật từng trang giấy xơ dừa ngà ngà, sự kinh ngạc khiến lồng ngực cậu khẽ rung lên. Các bảng biểu theo dõi thực nghiệm được kẻ thẳng tắp bằng mực đen sắc nét, chia rõ từng cột: thời gian đun, nhiệt độ ngưng tụ, thể tích thu được, màu sắc và độ trong suốt.

Đặc biệt hơn cả là những bức ký họa màu nước đan xen giữa các trang. Từng phiến lá bạc hà âu mép răng cưa đẫm sương sớm, những mảng vỏ bưởi lấm tấm túi tinh dầu vàng óng, bụi sả chanh thân tím ngắt vươn mình trong nắng gió sông Đào… Tất cả đều hiện lên chân thực, mềm mại dưới nét cọ tài hoa. Phía cuối trang mở đầu còn có hình vẽ phác thảo giàn chưng cất hồi lưu bằng ống đồng của Long, đặt giữa khoảng sân thượng gạch tàu lộng gió.

“Khéo tay thật đấy Linh ơi!” Khôi ghé sát đầu vào xem, trầm trồ cất tiếng khen ngợi. “Có cuốn sổ chỉn chu thế này, hồ sơ dự thi cấp tỉnh của nhóm mình chắc chắn ăn đứt các trường khác về mặt hình thức!”

Long cũng đưa bàn tay thô ráp quệt ngang chóp mũi lấm lem mồ hôi, cười toe toét:

“Nhìn mấy nhánh cây trên tranh vẽ hệt như ngoài đời thật. Có khi dán nhãn mẫu thử cũng nhờ tay nghề của Linh hết!”

Nhìn những vệt màu nước rực rỡ và từng dòng chữ ngay ngắn, Nhân thấy khóe mắt mình nong nóng. Suốt hơn một năm qua, góc sân thượng này chỉ có mình cậu lầm lũi với cỏ cây, đất cát và những công thức hóa học khô khốc ghi vội. Chưa từng có ai biến những nhánh lá dại mà cậu nâng niu trở thành một tác phẩm nghệ thuật trân quý đến nhường này. Lớp vỏ bọc e dè, khép kín bấy lâu trong lòng Nhân như có một vết nứt êm ái, để luồng sáng ấm áp chan hòa tràn vào.

Nhân ngẩng đầu lên, khẽ mỉm cười — nụ cười hiếm hoi và rạng rỡ nhất từ trước đến nay:

“Cảm ơn cậu nhiều lắm, Linh. Cuốn sổ này thực sự là điều tuyệt vời nhất với tớ.”

Cậu bước lại gần dãy bàn thí nghiệm, vẫy tay gọi cả ba người bạn:

“Hệ thống chưng cất của Long hoạt động rất trơn tru, sổ tay của Linh cũng đã sẵn sàng. Bây giờ, tớ sẽ hướng dẫn mọi người kỹ thuật then chốt tiếp theo: chưng cất phân đoạn để tách các lớp tinh dầu theo nhiệt độ bay hơi.”

Khôi nhanh nhẹn lật trang giấy trắng đầu tiên, kẹp chiếc bút bi vào ngón tay, mắt sáng ngời:

“Phân đoạn thế nào hả Nhân? Tớ tưởng cứ gom hết tinh dầu nổi trên mặt nước là xong chứ?”

“Không đơn giản như vậy đâu,” Nhân kiên nhẫn giải thích, ngón tay chỉ vào cột đo nhiệt độ trên nắp bình inox. “Tinh dầu thực vật là một hỗn hợp gồm rất nhiều hợp chất hữu cơ có khối lượng phân tử và nhiệt độ sôi khác nhau. Nếu gom chung, chúng ta chỉ thu được tinh dầu thô lẫn nhiều tạp chất kém bền, rất dễ bị oxy hóa. Muốn tạo hệ dung môi sinh học khử khuẩn và hòa tan được các hợp chất hữu cơ bay hơi, chúng ta phải thu nhận các phân đoạn tinh khiết nhất ở từng ngưỡng nhiệt độ thích hợp.”

Cả nhóm lập tức bắt tay vào việc. Khôi chăm chú theo dõi chiếc đồng hồ đo áp suất và nhiệt độ, nắn nót ghi lại từng con số biến thiên. Long thuần thục điều chỉnh van xả áp và tiết lưu dòng nước mát từ chiếc máy bơm chìm mini để duy trì chu trình ngưng tụ ổn định. Linh cẩn thận sắp xếp các lọ thủy tinh màu nâu sẫm, dùng bút dạ ghi rõ tên từng phân đoạn cần thu gom.