Chương 17: Mối neo then chốt

Đứng trên gò đất bồi mép bến Lạc Vệ, cụ Thư Hoài Đức siết chặt cây gậy lim già, đốt ngón tay gầy guộc trắng bệch. Dưới màn sương lạnh giăng mờ mặt nước, đôi mắt đồi mồi sáng quắc của cụ dán chặt vào khoảng bãi cạn phía thượng lưu. Từng chùm tên sắt từ mạn thuyền tuần tiễu giặc Tống vút qua không trung ràn rạt, đan thành tấm lưới chết chóc chụp thẳng xuống chiếc thuyền nan đơn độc.

Trong khoảnh khắc ngàn cân treo sợi tóc, cụ Đức thấy bóng Hoài Cương giật phắt tấm khiên mây bọc da trâu ken dày che kín lưng, cả người nép sát sàn thuyền. Đôi tay gân guốc của chàng vẫn ghì chặt dầm gỗ, nương theo dòng nước cạn lượn một đường ngoạn mục lách thẳng vào vụng lau sậy rậm rạp che chắn mép bờ Nam. Mũi tên giặc cắm phầm phập vào lưng khiên và mạn thuyền ken két, cày tung từng vệt nước trắng xóa. Toán thuyền tuần tiễu của giặc Tống gầm gừ, nhưng sợ rào tre chông ngầm bờ Nam nên không dám rượt sâu, đành buông những tràng chửi rủa the thé rồi hậm hực quay mũi chèo trở lại bờ Bắc.

Chiếc thuyền nan trườn qua vũng sậy, dạt hẳn vào bãi bùn bến Lạc Vệ. Thở phào nhẹ nhõm, cụ Đức buông gậy lim, bước vội xuống mép nước đón đứa cháu đích tôn. Thấy bả vai áo chàm của Cương lại rớm một vệt máu tươi thấm qua lớp vải thô, cụ cau mày, giọng run lên vì xúc động nhưng ánh mắt chan chứa tình thương:

“Cháu liều lĩnh quá! Nhưng cứu được giàn xích dưới đáy vực là giữ được huyết mạch non sông. Ngồi xuống để các chú đắp thuốc băng lại miệng vết thương!”

Cương gạt mồ hôi đầm đìa trên trán, khẽ gượng vai nén cơn nhức buốt rồi mỉm cười rắn rỏi:

“Cháu không sao, chút thương tích này chẳng bõ bèn gì đâu ông nội! Giặc đã thu cào sắt, anh Phục cùng đội kình ngư dưới đáy vực bình an vô sự rồi!”

Cụ Đức gật đầu, lòng nhẹ bẫng như trút được tảng đá nặng. Nhưng nhìn dòng Như Nguyệt đang cuộn sóng trong đêm đông giá rét, nét trầm ngâm lại phủ lên gương mặt nhăn nheo hằn sâu dấu vết thời gian. Cụ xắn cao gấu quần nâu sồng, chân trần giẫm thẳng xuống lớp bùn nhão buốt giá như ngâm đá.

“Cụ ơi, nước lạnh thấu xương, cụ đã tám mươi hai tuổi rồi, để bọn cháu làm!” Mấy tráng đinh Từ Sơn vội chạy tới toan đỡ lấy cụ.

Cụ xua tay, giọng sang sảng át tiếng gió bấc gào qua rặng tre:

“Thân già này còn mấy giọt máu nóng, chút lạnh này thấm tháp gì so với nỗi nhục mất nước! Mối neo then chốt bờ Nam là quả tim của cả thế trận xích ngầm, sơ sẩy một tấc là vạn quân tan tác. Để lão tự tay xem xét mới yên lòng.”

Chống gậy tiến sâu vào vùng bùn lầy ngập ngang bắp chân, cụ Đức dừng lại trước mô đất bồi rải đá tảng kiên cố. Dưới gốc lim già nghìn năm ăn sâu vào lòng đất bờ Nam, đầu mối của tuyến xích ngầm khổng lồ được chôn sâu hơn một trượng dưới lòng bùn. Cụ ngồi thụp xuống, luồn đôi bàn tay gân guốc thô ráp như vỏ cây cổ thụ vào làn nước lạnh ngắt, mò mẫm chạm vào mắt xích cái to bằng bắp tay người lớn.

Hơn sáu mươi năm gắn bó với bễ than, đe đá và quặng sắt đỏ, đôi bàn tay của người thợ già Từ Sơn nhạy bén hơn bất cứ thước đo nào. Áp chặt lòng bàn tay chai sần vào mắt thép trơn nhẫy, cụ Đức nhắm nghiền mắt, nín thở tập trung tinh thần. Qua từng thớ kim loại xanh biếc tôi nước tro gai dại, cụ lắng nghe từng rung chấn vi tế truyền từ đáy Vực Tử Thần chạy dọc về đây.

Dòng nước xoáy đáy vực cuộn tròn thắt đáy chữ V đang giằng xé dữ dội. Mắt xích cái rung lên từng nhịp bần bật, căng như dây đàn. Lông mày bạc trắng của cụ Đức khẽ nhíu lại. Cụ mở mắt, nhìn xoáy vào khoảng tối nơi Cương và các thợ rèn đang vây quanh, trầm giọng bảo:

“Thế neo đang bị giằng căng gắt quá. Nước triều rút xiết làm dây xích ngầm dưới vực ghì chặt đầu mối. Nếu hạm đội thuyền giặc nặng vạn cân bọc da trâu húc phải, cú va chạm đột ngột sẽ giật tung then cài cọc lim bờ Nam trước khi kịp hãm thuyền giặc.”

Cương thoáng ngạc nhiên, vội cúi xuống sát mặt nước:

“Thưa ông nội, vậy phải làm sao để xích chịu nổi sức xô vạn cân mà không bứng gốc cọc?”