Chương 5: Đoạn xích thử nghiệm

Cụ Thư Hoài Đức nhận chiếc rương gỗ lim từ tay đứa cháu nội. Đôi bàn tay gân guốc, chai sần qua hơn sáu mươi năm quai búa khẽ run lên khi lẫy đồng bật mở. Dưới lớp vải điều đã ngả màu thời gian, những chiếc búa con, kìm kẹp phôi và chiếc đe sắt gia bảo vẫn còn vẹn nguyên. Mùi tro tàn khét lẹt của xóm chài ven sông vừa bị giặc đốt chưa tan, nhưng trong lồng ngực người thợ già bát tuần, ngọn lửa nghề rèn đã bừng bừng trỗi dậy.

Cụ ngẩng đầu nhìn quanh bến Lạc Vệ. Dân binh đang khẩn trương thu dọn chiến địa, khiêng xác giặc vứt xuống hố vôi, dựng lại những đoạn rào tre gai vừa bị phá nát. Phía ngoài xa, dòng Như Nguyệt vẫn cuồn cuộn chảy xiết, mang theo hơi lạnh buốt giá của tiết cuối đông.

“Cương! Phục!” Cụ Đức cất tiếng gọi trầm hùng. “Theo lão về căn lều rèn dã chiến cạnh lũy đất. Đêm nay, ta phải rèn cho xong cỗ xích đầu tiên!”

Thư Hoài Cương vác búa tạ rảo bước đi trước, Nguyễn Phục ôm cánh tay rách da vừa được băng chặt bằng vải thô đi bên cạnh cụ già. Dưới mái lều lợp vội bằng lá cọ cạnh lũy đất bờ Nam, chiếc lò đắp bằng đất thó Từ Sơn nhanh chóng được khơi thông. Cương giật bễ thụt đều tay, luồng gió mạnh lùa vào họng lò khiến những tảng than lim già bốc cháy đỏ rực, tiếng than nổ lép bép xua tan cái giá buốt bến sông.

Cụ Đức cởi phanh vạt áo nâu, để lộ bờ ngực đồi mồi rắn rỏi như gốc lim già. Cụ gắp thỏi gang xốp đặt gọn gàng vào giữa lá thép quặng đỏ Từ Sơn đã nung đỏ hồng.

“Cương, búa nhịp hai! Phục, giữ kẹp phôi cho vững!”

Tiếng búa tạ của Cương cùng nhát búa con dẫn đường của cụ Đức giáng xuống mặt đe chan chát. Từng chùm hoa lửa vàng rực bắn tung tóe trong đêm đen. Dưới ngọn lửa than lim và sức búa dồn dập, lớp thép dẻo bên ngoài dần ôm khít lấy lõi gang xốp bên trong, uốn thành một mắt xích tròn trịa, dày dặn bằng bắp tay tráng đinh.

Đến công đoạn then chốt, cụ Đức tự tay cầm chàng đục sắc lẹm, kê mắt xích đỏ rực lên mũi đe. Cụ vung búa ghè mạnh, xẻ ba đường vát quanh thân xích rồi dùng kìm mũi cong uốn gập lại. Ba chiếc ngạnh thép chìa ra sắc lẹm, uốn cong vòng như vuốt rái cá, đầu ngạnh hơi vát ngược về phía sau.

Cương quệt mồ hôi đầm đìa trên trán, nhìn ba chiếc ngạnh kỳ lạ rồi thắc mắc:

“Thưa ông nội, rèn ngạnh cong vát thế này để làm gì? Sao không rèn mũi nhọn thẳng đứng như chông cạn để đâm thủng đáy thuyền?”

Cụ Đức nheo đôi mắt sáng quắc ánh lửa than, mỉm cười giải thích:

“Mũi nhọn thẳng đứng chỉ cắm được một lần, gặp dòng nước chảy mạnh sẽ dễ bị cuốn nghiêng hoặc làm xích lật úp xuống bùn. Nhìn kỹ đi con! Ba ngạnh này rèn vát xuôi theo chiều con nước. Khi thả xuống đáy lạch, sức nước chảy xiết sẽ ép ba ngạnh khép sát vào thân xích, lướt êm ru mà không vướng bèo bọt rong rêu. Nhưng hễ lườn thuyền giặc hay guồng chèo bọc da trâu đè qua ngược hướng nước, ngạnh sắt gặp sức miết sẽ lập tức bửa ngược cắn ngập vào thớ gỗ. Càng giằng co, ngạnh càng ngoạm sâu, khóa chết guồng chèo!”

Nguyễn Phục chăm chú ngắm nghía mắt xích ngạnh ba chấu vừa nguội, hai mắt bừng lên tia sáng khâm phục:

“Kỳ diệu thay! Đáy thuyền giặc bọc hai lớp da trâu ngâm mỡ dẻo quánh, tên bắn thì trượt, nhưng da trâu gặp lưỡi móc vát này miết qua thì chỉ có nước rách toạc. Cụ cho con đoạn xích này, con sẽ mang đi thử ngay rạng sáng nay!”

Suốt canh tư đến đầu canh năm, tiếng búa đe dưới mái lều rèn dã chiến không hề ngơi nghỉ. Hai mươi mắt xích ngạnh ba chấu được đúc liền, kết thành một đoạn xích dài hơn một trượng, đen nhánh và nặng tới hơn hai trăm cân.

Trời hửng sáng, sương lạnh bảng lảng trên mặt nước sông Cầu. Cụ Thư Hoài Đức chống gậy lim đứng trên gò đất cao sau hàng rào tre gai, căng mắt nhìn ra lạch nước nông bến Lạc Vệ. Phía ngoài lạch nước, những đầu ống sậy của Nguyễn Phục cùng nhóm kình ngư khẽ nhấp nhô rồi lặn mất tăm dưới lòng sông đục ngầu, nơi họ nhận lệnh cắm cọc nghiến giữ chặt đoạn xích ngạnh đón lõng con nước.

Từ bờ Bắc, một hồi tù và trầm đục rúc lên, xua tan sự tĩnh lặng của sớm mai.

Một chiếc thuyền tuần tiễu hai tầng của giặc Tống đang rẽ nước tiến sang. Mũi thuyền bọc đai đồng sắc lạnh, hai bên mạn là những guồng chèo lớn bọc kín da trâu đực đen nhẫy đang bì bõm quạt nước, tạo nên những đợt sóng vỗ dập dồn vào bờ cát. Trên sàn thượng, hơn chục tên lính Tống mặc giáp da, tay lăm lăm nỏ cứng đứng ngạo nghễ ngó nghiêng thám thính mép bờ Nam.

Con thuyền giặc ỷ vào lớp da trâu kiên cố, ngang nhiên rẽ vào lạch nước nông bến Lạc Vệ nhằm tìm kiếm bến đỗ đổ bộ.