Chương 31: Sóng gió sân đình

Mùi ngô nếp luộc đầu mùa thơm ngòn ngọt quyện trong làn khói rơm bảng lảng vừa kịp xua đi cái buốt giá tê tái của buổi sớm mùa đông, thì âm thanh gầm rú xé rách màng tai từ ngõ cái đã dội thẳng vào chái bếp.

An giật thót mình, chiếc đũa cả bằng tre già trên tay khẽ rung lên. Cô vội đặt chiếc nắp vung đan bằng nan nứa trở lại trên miệng nồi, bước nhanh ra bậu cửa. Gió bấc từ phía triền sông Đáy thổi thốc vào khoảng sân đất nện, mang theo những hạt sương muối li ti táp rát mặt. Dưới rặng râm bụt xơ xác lá vì sương muối, bóng lưng Bình sừng sững như một cột mốc, nhưng hai bờ vai anh căng cứng dưới lớp áo trấn thủ màu cỏ úa.

Chiếc xe con Volga đen trũi, biểu tượng uy quyền tột bậc của cơ quan công quyền cấp tỉnh mà cả đời những người nông dân chân lấm tay bùn ở An Hòa hiếm khi được tận mắt nhìn thấy, đang chầm chậm nghiền nát lớp bùn đất đỏ quạch trên con đường liên xã dẫn thẳng vào sân đình. Bụi nước và bùn non bắn tung tóe lên những thân cau gầy guộc ven đường.

Một nỗi bất an lạnh toát từ đốt sống lưng dội ngược lên lồng ngực An.

Chưa đầy bốn tiếng đồng hồ trước, cũng chính tại gian nhà này, trên chiếc nong tằm cũ kỹ, mười bốn dấu tay son mực tàu của xã viên Đội 3 vừa được ấn xuống bản cam ước giao khoán đất bãi. Mảnh vải dù hoa u Mẫn dùng để bọc tập giấy bổi ấy lúc này đang nằm im lìm dưới viên gạch non nơi bệ thờ gia tiên họ Trần, khói hương bài còn chưa kịp nguội tàn. Giờ khắc này, một chiếc xe mang cờ hiệu của Đoàn Thanh tra Đặc biệt tỉnh lại đột ngột giáng xuống như một tiếng sét giữa trời quang.

Liệu có ai phản trắc? Hay chiếc phong bì thư nặc danh nào đó đã vượt qua hàng chục trạm kiểm soát để nằm trên bàn làm việc của Ủy ban tỉnh?

“An, vào nhà vặn nhỏ lửa bếp, mặc thêm chiếc áo ấm rồi cùng tôi ra sân đình.”

Giọng Bình trầm và đanh lại, không hề có lấy một tia hoảng loạn, nhưng đôi mắt anh khi quay lại nhìn cô sâu thẳm và cẩn trọng lạ lùng. Anh đưa tay phủi nhẹ những giọt sương bám trên vai áo cô, cái chạm tay ấm nóng và dứt khoát như truyền sang cho An một luồng sức mạnh vô hình.

“Anh đừng lo,” An khẽ mỉm cười, giọng cô dịu lại nhưng đôi mắt sáng ngời vẻ kiên định, “nồi ngô em luộc chín rồi, để ủ trên tro nóng cho u dậy ăn lót dạ. Đêm qua bà con về hết sức êm, dấu vết bờ bãi chưa ai động đến một nhát cuốc. Họ đến vì cái gì, chúng ta đón bằng cái đó.”

Bình gật đầu, siết nhẹ ngón tay thon nhỏ của vợ một nhịp rồi buông ra, bước chân khập khiễng quen thuộc sải dài ra ngõ.

Ngoài đường làng, không khí tĩnh mịch của sớm mai đã hoàn toàn biến mất, thay vào đó là sự hoang mang tột độ lan nhanh như vệt dầu loang. Mấy bà gánh rau đi chợ sớm quẩy đôi bồ đứng dạt vào gốc đa, mắt mở thao láo nhìn chiếc xe bốn bánh láng bóng. Chị Đượm từ ngõ bên tất tả chạy xộc ra, chiếc khăn vuông vắt vội trên vai, mặt cắt không còn hột máu. Vừa thấy vợ chồng An, chị đã níu lấy vạt áo An, run rẩy thì thào:

“Thím An ơi... chết dở rồi! Xe của tỉnh... cờ đỏ viền vàng rõ ràng rành rành. Đêm qua vừa... vừa mới ký tá xong, có khi nào quân Đội 1 hay lão Tiết...”

“Chị Đượm!” An ngắt lời bạn, giọng trầm tĩnh nhưng dứt khoát như một mệnh lệnh, “Bình tĩnh lại. Không có việc gì phải cuống. Càng sợ, người ta càng nghi. Chị cứ coi như không biết gì, bảo bà con ai có việc nấy, không được tụ tập xì xào.”

Chị Đượm nuốt nước bọt cái ực, nhìn vào ánh mắt phẳng lặng như mặt hồ không gợn sóng của An, lồng ngực đang phập phồng cũng dần hạ xuống. Chị khẽ gật đầu rồi quay gót, lén lút rẽ sang ngõ xóm dưới để dặn dò các hộ nòng cốt.

Tại sân đình Hợp tác xã, chiếc Volga đã tắt máy, để lại một vệt khói xám khét lẹt mùi xăng dầu. Cánh cửa xe bật mở. Bốn người đàn ông bước xuống, ai nấy đều mang vẻ mặt nghiêm nghị, sắc lạnh. Đi đầu là một người trạc ngoài năm mươi tuổi, vóc người gầy gò nhưng quắc thước, mặc áo măng tô dạ màu xám đen, đầu đội mũ nồi bộ đội, tay xách chiếc cặp da Tiệp Khắc đã sờn mép. Theo sau là hai cán bộ trẻ hơn đeo kính trắng, nách kẹp sổ tay bìa cứng và một người đàn ông trung niên mang huy hiệu của ngành Thú y tỉnh.

Cùng lúc đó, Chủ nhiệm Bùi Đắc Khoát từ trong gian văn phòng Hợp tác xã vội vã rảo bước ra, hai tay còn đang cài nốt chiếc cúc áo đại hàn bằng vải kaki Tô Châu sờn chỉ. Trên ngực áo bốn túi của ông, chiếc bút máy Kim Tinh cài ngay ngắn. Dù sắc mặt có thoáng chút bất ngờ khi nhìn thấy biển số xe, nhưng vẻ lão luyện của một người từng trải qua kháng chiến chống Pháp lập tức giúp ông lấy lại phong thái đĩnh đạc.

“Kính chào các đồng chí đại diện Đoàn Thanh tra của Ủy ban Nhân dân tỉnh!” Ông Khoát chủ động bước tới, đưa tay ra bắt, giọng sang sảng át cả tiếng gió bấc gầm gào qua mái ngói đình cổ. “Sương muối buốt giá thế này mà các đồng chí đã về tới cơ sở, Đảng ủy và Ban Quản trị Hợp tác xã An Hòa thật sự vinh dự và cảm kích. Mời đồng chí Trưởng đoàn và các đồng chí vào gian văn phòng xơi chén trà xanh nóng cho ấm người đã.”

Người đàn ông mặc áo măng tô dạ khẽ bắt tay ông Khoát, cái siết tay lạnh ngắt và hời hợt. Ông ta không bước vào trong mà đứng sững giữa sân gạch mốc thếch, đưa ánh mắt sắc như dao cau quét một vòng qua các dãy chuồng trại, kho tàng và đám đông xã viên đang lấp ló ngoài cổng đình.

“Báo cáo đồng chí Chủ nhiệm Khoát, tôi là Vũ Đình Trọng, Trưởng ban Thanh tra Nông nghiệp tỉnh,” giọng ông ta đanh gọn, rành rọt từng tiếng như gõ thước lim xuống phản. “Chúng tôi thừa lệnh lãnh đạo Ủy ban tỉnh về An Hòa đột xuất sáng nay. Chuyện nước trà xin gác lại sau. Tỉnh vừa nhận được đơn thư tố giác khẩn cấp của quần chúng nhân dân mang tính chất đặc biệt nghiêm trọng.”

Cụm từ “đặc biệt nghiêm trọng” thốt ra khiến bầu không khí xung quanh như đông cứng lại. Tiếng gió rít qua rặng tre đầu làng nghe buốt nhói. Ông Khoát vẫn giữ nụ cười mực thước trên môi, nhưng hàng lông mày rậm rạp đã hơi nhíu lại:

“Dạ, thưa đồng chí Trưởng đoàn, Hợp tác xã An Hòa chúng tôi luôn quán triệt tinh thần phê và tự phê, hoan nghênh sự giám sát của quần chúng. Không rõ lá đơn phản ánh về vấn đề gì để Ban Quản trị chúng tôi chuẩn bị hồ sơ giải trình?”

Đồng chí Trọng mở chiếc cặp da, ngón tay lướt qua một xấp tài liệu rồi ngẩng lên, gằn giọng:

“Đơn thư nặc danh tố giác: Thứ nhất, Ban Quản trị xã An Hòa buông lỏng quản lý, để dịch bệnh lở mồm long móng lây lan bừa bãi, đe dọa đàn gia súc kéo của toàn huyện Chương Mỹ nhưng lại che giấu báo cáo thành tích. Thứ hai, và đây là điều nghiêm trọng nhất: tại Đội sản xuất số 3 đang manh nha tư tưởng tư hữu, lơ là kiểm soát tập thể, chia chác tư liệu sản xuất và làm ăn trái với nguyên tắc kinh tế xã hội chủ nghĩa!”

Tiếng xì xào nổi lên như ong vỡ tổ từ phía cổng đình. Mấy bác xã viên Đội 3 đứng nép bên bờ rào mặt mày tái mét. Bác Cả Đoan hai tay run rẩy bấu chặt vào gọng cày gỗ, mắt dán chặt vào bóng lưng của Bình và An vừa tiến vào sân đình.

Ông Khoát không hề nao núng, bật cười một tiếng trầm đục:

“Báo cáo đồng chí Trưởng đoàn, đã là thư nặc danh thì thật giả khó lường. Nhưng Đảng ủy và Ban Quản trị chúng tôi làm việc trên tinh thần nói có sách, mách có chứng. Về dịch bệnh, đúng là có nguy cơ từ hạ lưu sông Đáy tràn về, nhưng An Hòa chúng tôi đã lập thế trận chốt chặn, khoanh vùng dập dịch ngày đêm. Còn về chuyện Đội 3 có tư tưởng tư hữu hay chia chác tập thể... đồng chí Đội trưởng Trần Bình đây, và toàn thể xã viên Đội 3 đều có mặt ở đây, chúng tôi sẵn sàng để Đoàn kiểm tra tận mắt, xem tận tay!”

Đồng chí Trọng đưa mắt nhìn sang Bình. Thấy người cựu chiến binh thương tật đứng sừng sững, ánh mắt cương trực nhìn thẳng vào mình không một chút né tránh, bên cạnh là một cô gái trẻ dáng người mảnh khảnh nhưng nét mặt điềm đạm, tự tin đến lạ lùng, vị Trưởng đoàn khẽ nhướng mày.

“Được! Tinh thần dám chịu trách nhiệm của đồng chí Chủ nhiệm rất tốt,” đồng chí Trọng khoát tay quay sang vị cán bộ thú y đi cùng. “Đồng chí Tiến, chuyên viên thú y của Ty Nông nghiệp, sẽ trực tiếp kiểm tra khu chuồng trâu tập trung trước. Nếu dịch bệnh bùng phát mà giấu giếm, lãnh đạo xã phải chịu trách nhiệm trước pháp luật. Sau đó, chúng tôi sẽ làm việc về vấn đề đất đai.”

“Xin mời các đồng chí đi lối này,” Bình trầm giọng lên tiếng, giơ tay làm động tác dẫn đường dứt khoát như một người chỉ huy ngoài mặt trận. “Khu chuồng trại tập trung của Đội 3 nằm ngay phía sau sân kho.”

An bước song song bên cạnh Bình, khẽ liếc nhìn vị chuyên viên thú y tên Tiến. Người này xách theo một chiếc hòm gỗ y tế sơn chữ thập đỏ, dáng điệu vội vã và vẻ mặt đầy hoài nghi. An hiểu rất rõ, trong bối cảnh các xã lân cận như Thụy Hương, Đồng Tân trâu chết la liệt, xác trâu vứt bừa bãi xuống lòng sông Đáy khiến cả huyện hoảng loạn, việc An Hòa bình an vô sự quả thực là một điều khó tin đối với cấp trên. Nếu không giải trình thấu đáo bằng khoa học thực nghiệm, người ta hoàn toàn có quyền nghi ngờ An Hòa giấu dịch hoặc chôn trộm xác trâu.

Đoàn người rảo bước qua khoảng sân phơi rộng thênh thang, tiến về phía dãy chuồng trâu của Đội 3.

Càng đến gần, đồng chí Trọng và cán bộ thú y Tiến càng lộ vẻ ngạc nhiên. Thông thường, bước vào khu chuồng trại tập thể của các hợp tác xã vào mùa đông rét mướt, đập vào mũi người ta sẽ là mùi phân ứ đọng nồng nặc xộc lên cay xè mắt, kèm theo cảnh tượng lầy lội, nhớp nhúa, trâu bò đứng run bần bật trong gió lùa.

Thế nhưng, khu chuồng của Đội 3 lại hoàn toàn khác biệt.

Bốn bề chuồng trâu được quây kín bằng những tấm phên nứa dày nẹp rơm rạ chắc chắn, ngăn tuyệt đối những luồng gió bấc độc địa từ triền sông thổi vào. Cửa chuồng mở ra, một luồng hơi ấm áp dịu nhẹ phả ra ngoài, mang theo thoang thoảng mùi thơm của trấu rang quyện với mùi bồ kết và sả xông khói. Hoàn toàn không có mùi xú uế tanh tưởi đặc trưng của bệnh dịch.

Vừa bước chân qua rãnh vôi bột trắng xóa rải dày trước cửa, đồng chí Tiến đã phải thốt lên:

“Kỳ lạ thật... Dưới sàn chuồng này rải cái gì thế này?”

Trước mắt đoàn thanh tra, hai mươi tư con trâu của Đội 3 không hề bị xích chân dưới nền đất bùn lầy lội. Chúng đứng khoan thai trên một lớp đệm lót dày hơn gang tay màu nâu nhạt, khô ráo và xốp mịn. Mỗi con trâu đều được mặc một chiếc áo giữ ấm khâu bằng bao tải gai lót rơm khô cẩn thận, miệng đang nhai rơm rạ rào rạo, đuôi phe phẩy nhịp nhàng, mắt trong veo không một gợn dỉ.

Đồng chí Tiến bước nhanh tới, ngồi thụp xuống chuồng, tháo găng tay len rồi luồn bàn tay trần sâu vào lớp mùn dưới chân trâu. Đôi mắt sau cặp kính trắng của anh ta tròn xoe vì kinh ngạc:

“Nhiệt độ... dưới này phải đến hai mươi lăm, hai mươi sáu độ C! Đất cát xung quanh đông cứng như đá, sao lớp lót này lại ấm thế này? Các đồng chí đốt lửa ngầm bên dưới à?”

Tiếng xì xào của đoàn thanh tra làm An khẽ mỉm cười. Cô bước lên một bước, lễ phép nhưng giọng nói vô cùng rành rọt, tự tin:

“Báo cáo đồng chí Trưởng đoàn và đồng chí cán bộ thú y, chúng tôi không đốt lửa. Đây là đệm lót sinh học do Đội 3 chúng tôi tự mày mò làm từ nguồn phụ phẩm nông nghiệp sẵn có.”

Đồng chí Trọng nheo mắt nhìn An, vẻ nghi ngờ vẫn chưa tan biến: