Chương 15: Cửu Khúc Trắc Quang

Mùi xỉ than tanh nồng bốc lên từ những mảnh vụn vỡ nát dưới nền đá hoa cương khiến Trịnh Sâm giật nẩy mình. Hắn trừng mắt nhìn Hoàng Mắt Mèo đang quỳ rạp dưới đất, mồ hôi vã ra như tắm trên gương mặt bủng beo. Trước làn sóng la ó gầm gừ của đám đông thợ bốc xếp và tiểu thương Chợ Sắt, Trịnh Sâm nghiến răng ken két, bàn tay đeo nhẫn cẩn kính mắt mèo siết chặt lấy mép chiếc áo pardessus màu xám chuột. Hắn gạt phắt tên thợ chột sang một bên, bước sấn tới trước mặt cụ Côn, giọng the thé át cả tiếng gió sông Cấm:

“Vỡ một cục đá thì chứng minh được cái gì? Chẳng qua thợ nhà tôi lỡ tay đánh rơi! Lão già lẩm cẩm, ông đừng hòng dùng trò ma thuật vặt vãnh đánh lận con đen để quịt món nợ sáu vạn đồng! Tiệm Vạn Lợi Hưng của tao bán kính khắp đất Cảng này, ai dám bảo kính tao làm hỏng mắt người? Còn mảnh vỡ đôi kính ngũ sắc của thằng Gia Định, nếu ông không chứng minh được nó vốn là đồ giả do chúng mày mang tới, thì hôm nay căn nhà ven sông Cấm vẫn phải giao ra đây!”

Cụ Nhiếp Thế Côn đứng sừng sững bên mép giàn gỗ lim, vạt áo chẽn màu chàm phất phơ trong gió mặn. Đôi mắt hổ phách của bậc đại thọ tám mươi tám tuổi nhìn thẳng vào gương mặt bóng nhờn hung hãn của gã trùm cầm đồ, ánh lên nét đĩnh đạc và uy nghiêm khôn cùng.

“Được thôi, chú mày muốn chết đến nơi còn ngoan cố cãi chày cãi cối, lão già này sẽ cho chú mày tâm phục khẩu phục.” Cụ Côn thong thả cất giọng, tiếng vang rền như chuông đồng ngâm đáy giếng. “Xưa nay nghề luyện kính coi trọng nhất một chữ ‘Quang’. Lòng người có thể dối trá, giấy tờ có thể mua chuộc, nhưng ánh sáng nhật nguyệt rọi qua tâm kính thì không một hạt bụi gian manh nào giấu nổi.”

Nói đoạn, cụ Côn xoay người bước lại gần chiếc bàn gỗ lim. Dưới ánh nắng đỉnh trưa rực rỡ, cụ cẩn trọng mở nắp chiếc hộp gấm điều, nâng chiếc lăng kính tam giác thạch anh ngũ sắc được tôi luyện bằng ngọn lửa dầu phụng không khói. Bề mặt lăng kính trong vắt như giọt nước mùa thu, phẳng mịn đến mức không bắt một gợn bụi.

““Gia Định, xoay giàn mộc đón quang trục!”” Cụ Côn dõng dạc phân phó.

“Dạ, thưa ông cụ!” Gia Định bước tới, bắp tay cuồn cuộn gân guốc siết chặt then gỗ lim, xoay nhẹ góc giàn mộc cổ truyền. Khung gỗ kêu khẽ một tiếng ‘cạch’, hướng thẳng lỗ tròn mở quang trục về phía mặt trời chói chang trên đỉnh đầu.

Cụ Côn đặt nhẹ chiếc lăng kính thạch anh vào khớp ngàm gỗ mun chính giữa giàn. Luồng sáng mặt trời gay gắt giữa trưa rọi thẳng vào trung tâm thấu kính. Trong chớp mắt, hiện tượng khúc xạ bách nghệ ‘Quang Thấu Cửu Khúc Quy Chân’ bùng nổ kỳ ảo. Tia sáng trắng đơn sắc vừa lọt qua lăng kính liền tán sắc rực rỡ, phóng ra một dải quang phổ bảy sắc cầu vồng liền mạch, quét ngang qua khoảng sân rộng rồi rọi thẳng lên bức vách tôn thép đồ sộ của Chợ Sắt.

Hàng ngàn người dân nín thở trố mắt nhìn. Dải sáng đỏ, cam, vàng, lục, lam, chàm, tím trải dài đều đặn, mịn màng không đứt gãy, sáng rực cả một góc quảng trường.

“Đó là đường quang của ngọc lành, của tâm chính.” Cụ Côn khẽ nói, rồi đưa tay móc từ túi da bò ra chiếc tròng kính thủy tinh mà Hoàng Mắt Mèo từng bán cho khách tại Vạn Lợi Hưng. “Bây giờ, hãy nhìn vào đường quang của phường gian thương chúng mày!”

Cụ nhẹ nhàng cài tròng kính của tiệm Vạn Lợi Hưng vào khe chắn sáng trước lăng kính.

‘Vù!’

Dải quang phổ bảy sắc tuyệt đẹp trên vách tôn thép lập tức bị biến dạng hoàn toàn. Ánh sáng vừa đi qua tròng kính dỏm liền méo mó vặn vẹo. Thay vì dải màu trong suốt, trên bức vách thép bỗng hiện lên chi chít những mảng tối đen sì, lỗ chỗ như tổ ong vò vẽ. Đó chính là bóng đen của hàng vạn bọt khí li ti và xỉ than chưa tan hết ẩn sâu trong lớp thủy tinh phế liệu nấu ẩu.

Chưa dừng lại ở đó, cụ Côn lấy tiếp chiếc kính gọng sừng trâu cũ mà Vạn Lợi Hưng từng ép bán cho bé Mận đặt chồng lên thước đo mộc. Trên vách thép, trục sáng trung tâm bỗng gãy gập một góc hiểm hóc, vệt hội tụ tiêu điểm bị văng lệch hẳn sang một bên vách tôn.

“Bà con xóm Cảng nhìn cho rõ!” Cụ Côn chỉ que vạch gỗ mun lên từng vệt đen loang lổ trên vách thép, giọng đanh thép tựa sấm sét: “Bề ngoài đánh bóng láng mượt, nhưng bên trong ruột rỗng bọt than! Bọt khí này cản trở khúc xạ, khiến ánh sáng đi vào mắt bị tán loạn. Nguy hiểm hơn cả là tâm kính bị mài vạy, lệch khỏi quang trục chuẩn tới ba ly! Người mang cặp kính này, võng mạc ngày đêm phải gồng mình co quắp điều tiết để bù trừ độ lệch. Đeo ba tháng thì mờ mắt, đeo nửa năm thì nhược thị, một năm thì mắt hỏng hoàn toàn! Chúng mày vì mấy đồng bạc bất lương mà đang tâm hủy hoại đôi mắt của đồng bào mình!”