Chương 4: Vạch Trần Thủy Tinh Tạp

Nghe tiếng cụ thúc giục, Gia Định run rẩy thọc sâu bàn tay thô ráp vào túi áo vải bạt nồng nặc bụi than. Anh cẩn thận móc ra mảnh vải thô gói kỹ hai mảnh kính vỡ vụn, đặt nhẹ lên chiếc bàn trà bằng gỗ lim đã lên nước bóng lẫy. Mảnh thủy tinh chạm mặt gỗ phát ra tiếng lách cách khô khốc, đanh gọn nhưng sắc nhọn như cứa vào lòng người.

Cụ Nhiếp Thế Côn hạ mắt nhìn. Dưới quầng sáng vàng dịu của ngọn đèn dầu phụng, cụ không vội vã đưa lên ngắm mà chỉ vươn bàn tay khô gầy, thon dài với những đốt ngón tay điểm đốm đồi mồi đón lấy. Đầu ngón trỏ chai sạn vì hơn bảy mươi năm mân mê đá mài khẽ miết dọc theo đường gờ vát cạnh sắc lẻm của mảnh vỡ.

Cảm giác trơn nhẫy gợn tay truyền qua làn da. Một cái nhíu mày thoáng hiện trên vầng trán rộng hằn sâu nếp nhăn của cụ lão đại thọ.

“Cụ ơi... bọn chúng ném vỡ tan tành đôi kính gia bảo của tổ tiên để lại, cháu... cháu thật bất hiếu!” Gia Định nghẹn ngào, hai bờ vai vạm vỡ so lại vì cay đắng.

“Bình tâm lại, thằng Định.”

Giọng cụ Côn chậm rãi, trầm vang như chuông đồng ngâm đáy giếng, dập tắt luồng khí nóng đang chực trào trong ngực đứa cháu trai. Cụ khẽ lắc đầu, đặt mảnh kính nằm ngửa trên mặt đĩa đồng.

Cụ với tay nâng chiếc ấm tích gốm da chu nung đỏ quạch, nghiêng vòi rót một giọt nước chè tươi đặc sánh lên tâm mảnh kính. Nước chè xanh ngắt như ngọc, sánh đặc bởi lá chè đồi hái sớm om kỹ. Bình thường, nếu rơi trên bề mặt thấu kính tinh thể tự nhiên phẳng tuyệt đối, sức căng bề mặt sẽ khiến giọt nước đọng lại tròn xoe như hạt sương mai đọng trên lá sen, trong vắt và vững vàng không dịch chuyển.

Thế nhưng, giọt nước vừa chạm vào mảnh kính vỡ liền lập tức loang lổ, chân nước gãy vụn thành ba bốn nhánh ngoằn ngoèo tựa chân rết rồi trượt dài xuống mép vát.

Đôi mắt màu hổ phách của cụ Côn thoáng lóe lên một tia sắc lạnh. Cụ khẽ hừ lạnh một tiếng:

“Nhìn thấy chưa? Mặt kính lồi lõm từng vi ly gợn sóng, độ cong tiêu cự lệch lạc đến mức giọt nước chè cũng không đậu nổi. Bách nghệ quang học lưu truyền mấy trăm năm, thấu kính chuẩn tắc phải đạt đến độ phẳng tuyệt đối, không dung thứ cho nửa đường tơ gợn sóng.”

Cụ Côn rút chiếc khăn lụa trắng vắt bên hông túi da bò, nhẹ nhàng thấm khô giọt nước chè. Sau đó, cụ kẹp mảnh kính giữa ngón cái và ngón trỏ, chầm chậm đưa lên trước ngọn lửa dầu lạc không khói. Ngọn lửa vàng óng nhảy múa trong chụp đèn thủy tinh, rọi thấu qua lớp vật liệu mỏng manh.

“Lại đây, nhìn thật kỹ vào tâm lửa.” Cụ ngoắc tay bảo Gia Định.

Gia Định vội cúi thấp người, nín thở ghé mắt nhìn theo hướng ngón tay cụ chỉ. Dưới ánh lửa thuần khiết không vương chút muội đen, cấu trúc bên trong của mảnh kính phơi bày trần trụi. Ẩn sâu trong lòng vật liệu không phải là sự trong suốt thanh khiết, mà lổn nhổn hàng trăm đốm đen li ti lơ lửng, vây quanh bởi những bọt khí nhỏ li ti như trứng cá dạt vào bờ cát.

“Thấy những hạt đen đó không?” Cụ Côn cất giọng đĩnh đạc, từng lời từng chữ rành rọt như búa gõ đe. “Đó là xỉ than chưa cháy hết và bọt khí bị nén ép khi nấu chảy xỉ tạp. Thứ này chỉ là thủy tinh phế liệu trôi nổi ngoài bến bãi, người ta gom về nấu lại bằng than đá tạp nham rồi đổ khuôn dập dối. Gặp nhiệt độ cao một chút là rạn ngầm từ trong ruột, chỉ cần gõ nhẹ móng tay cũng nứt toác.”

Gia Định trợn trừng hai mắt, miệng há hốc:

“Nghĩa là... đây không phải mảnh kính của nhà cháu?”