Chương 7: Nạn Nhân Của Mắt Kính Giả

Dải quang phổ ngũ sắc tỏa ra từ khối thạch anh dưới ánh đèn dầu phụng vừa thu lại khi cụ Nhiếp Thế Côn khép nắp hộp gấm. Nhìn đứa cháu họ còn đứng sững sờ kinh ngạc, cụ khẽ vỗ vai anh, nụ cười hiền từ nở trên gương mặt quắc thước:

“Đi ngủ đi thằng Định. Mai còn bao nhiêu việc phải lo, muốn mài ngọc trước tiên phải dưỡng cho mắt sáng lòng thanh.”

Sáng sớm hôm sau, trời phố Cảng mù sương. Cụ Côn mang theo túi cói, dẫn Gia Định rảo bước về phía bến phà Bính. Giờ này, những chiếc thuyền buôn ngoại tỉnh từ mạn sông Hồng, sông Đuống chở theo nông thổ sản xuôi dòng về cập bến. Cụ cần tìm mua dầu lạc nguyên chất ép mộc không pha tạp và vài thỏi bùn mịn ngũ hành – thứ cát bùn ngậm bột đá son tự nhiên chỉ dân thợ đãi khoáng sông Lô mới có, dùng làm chất phụ gia đánh bóng mặt cầu thấu kính.

Không khí bến phà ồn ã, sực nức mùi cá tôm, mùi dầu máy xộc lên lẫn trong làn khói than đá của những chuyến tàu phà đầu ngày. Tiếng còi rúc từng hồi dài xé tan màn sương sớm.

Đang cùng Gia Định lách qua đoàn người gồng gánh đông đúc, cụ Côn chợt khựng lại. Ngay bên bờ kè đá dốc dẫn xuống bến nước, một bóng người nhỏ thó bỗng lảo đảo. Cô bé chừng mười sáu tuổi, mặc chiếc áo nâu vá chằng vá đụp, hai tay ôm chiếc mẹt tre đựng mớ cá tép vụn. Đôi chân cô bé bước hụt một nhịp trên bậc đá rêu trơn, người nghiêng ngả rồi ngã dúi dụi xuống vệ đường.

“Ối!”

Tiếng thét non nớt nghẹn lại. Chiếc mẹt lật úp, mớ cá tép tươi nhảy tanh tách, bắn tung tóe khắp nền đất sỏi bẩn thỉu. Kèm theo đó là tiếng “lạch cạch” khô khốc của một vật cứng văng vào góc chân cột đèn.

Cụ Côn thoăn thoắt sải bước tới, đưa đôi tay gân guốc nâng bả vai cô bé dậy:

“Kìa cháu, có sao không? Đứng vững nào.”

Cô bé run rẩy bám lấy cánh tay cụ già, đôi mắt mở to ngơ ngác nhưng đồng tử lại dại đi, đảo quanh tán loạn như người lạc trong đêm đen. Cô bé quờ quạng hai bàn tay lấm lem bùn đất xuống mặt đường, giọng mếu máo hoảng hốt:

“Kính... kính của cháu đâu rồi? Cụ ơi, cháu không nhìn thấy gì cả, tối om hết rồi!”

Gia Định nhanh chân cúi nhặt một gọng kính nhựa rẻ tiền màu đen nằm chỏng chơ bên vệ cỏ, đưa lại cho cụ Côn:

“Kính của em nó đây thưa ông cụ.”

Cụ Côn đỡ lấy chiếc kính, ánh mắt tinh tường thoáng ngưng lại. Tròng kính dày cộm, mặt ngoài trầy xước loang lổ như vỏ ốc. Đưa kính lên ngang tầm mắt, cụ hướng về phía vệt sáng le lói của mặt trời vừa ló rạng sau màn sương bến phà để thẩm định. Chỉ liếc qua một thoáng, lông mày bạc của bậc lão nghệ nhân bách nghệ bỗng giật mạnh, đôi mắt hổ phách lóe lên tia nhìn sắc lẹm.

Tâm quang học của hai tròng kính không hề nằm ở vị trí đồng tử, mà bị mài lệch sang một bên tới gần ba ly! Bề mặt thấu kính khúc xạ méo mó, biến những đường thẳng tắp của lan can bến tàu thành những đường cong queo vặn vẹo. Đây là thứ tròng đúc ép bằng phế liệu tạp nham, thợ tiện tay mài ẩu cho vừa gọng chứ chẳng hề đo đạc khoảng cách đồng tử hay trục thị giác của người dùng.

“Trời đất quỷ thần ơi! Mận ơi là Mận!”

Từ góc lán che bạt ven mép nước, một người đàn ông trung niên lưng còng, đôi mắt mờ đục phủ màng trắng xóa, tay cầm chiếc gậy tre lần mò hớt hải chạy tới. Trên tay ông ta vẫn còn vướng mấy sợi cước vá lưới dang dở. Nghe tiếng bước chân gấp gáp của cha, cô bé Mận òa khóc nức nở:

“Thầy ơi... con lại vấp ngã, cá tôm đổ hết rồi... Mắt con buốt quá, con chẳng thấy đường đâu cả...”

Người cha ôm chầm lấy con gái, đôi bàn tay gầy guộc run rẩy vuốt mái tóc khét nắng của đứa con côi cút, giọng nghẹn ngào trong cay đắng. Thấy cụ Côn và Gia Định đứng che chắn giúp, ông vội chắp tay hướng về phía trước:

“Đội ơn hai bác đã đỡ cháu nó. Khổ thân con bé, số kiếp nhà con bần hàn trớ trêu...”

Cụ Côn chậm rãi đưa trả chiếc kính nhựa, giọng trầm ấm nhưng ẩn chứa nỗi niềm trắc ẩn sâu xa: