Chương 20: Sa Bàn Giữa Công Đường

Lời thách thức hằn học của Trương Bá Kỳ vừa dứt, hai người lính cảnh binh đã bước tới, khóa chặt cổ tay gã bằng chiếc còng sắt sáng lạnh rồi áp giải ra khỏi phòng lưu trữ. Dáng người bủng beo trong bộ âu phục nhàu nhĩ loạng choạng khuất sau khúc quanh hành lang, để lại tiếng gót giày gõ dồn dập và những lời lầm bầm cay độc tan dần vào khoảng không tĩnh mịch.

Cụ Ngọ Doãn Đăng đứng lặng bên mép bàn gỗ gõ đỏ, khẽ thở ra một hơi dài điều hòa khí tức. Đôi mắt cụ nhìn theo bóng kẻ thủ ác, nét mặt vẫn giữ nguyên vẻ điềm tĩnh, ung dung.

— Cụ Ngọ, — Lê Thục Đoan bước lại gần, giọng rành rẽ nhưng thoáng âu lo. — Bá Kỳ tuy đã bị tống giam, song ngày mai trước phiên tòa đại hình, hội đồng thẩm phán người Pháp sẽ đòi hỏi chứng cớ thực nghiệm cụ thể nhất. Chúng ta phải làm sao để các quan lớn tận mắt thấy được chiếc ghe không thể tự đắm?

Cụ Đăng quay sang nhìn cô thư ký trẻ, chòm râu bạc dài khẽ rung nhẹ:

— Cô Đoan chớ bận lòng. Lão này đã tính kỹ. Muốn bẻ gãy luận điệu quỷ quyệt của kẻ gian, ta phải dựng lại toàn bộ lòng sông Vàm Cỏ Lau ngay giữa công đường. Sự thật vật lý chỉ sáng tỏ khi dòng nước được vận hành trước mắt mọi người.

Nhận được sự phê chuẩn đặc cách từ Chánh thanh tra Delacroix, ngay trong đêm tối trước giờ mở phiên đại hình, phòng đại sảnh rộng thênh thang của Tòa án Tỉnh Sa Đéc được thắp sáng rực rỡ bởi hàng chục ngọn đèn măng-sông. Tiếng cưa xẻ, đục đẽo vang lên rộn rã khi nhóm thợ mộc tài hoa của xóm gốm Cái Sơn cùng Hai Lãm và Ba Định cấp tập chuyển gỗ sao, ván kiền kiền vào ráp khung.

Cụ Đăng tự tay cầm thước mộc, đo đạc từng phân tấc chuẩn xác để dựng nên một chiếc bồn gỗ hình chữ nhật dài hai sải tay, rộng hơn bốn thước mộc, thành bồn được quét hai lớp hắc ín chống rỉ nước. Khi phần mộc hoàn tất, cụ xắn cao tay áo đũi, trực tiếp nhào nặn đất sét dẻo và bột đá mịn của mỏ Cái Sơn để đắp nên sa bàn thu nhỏ của khúc sông Tiền. Dưới bàn tay gân guốc, tài hoa của bậc lão làng am tường dòng chảy suốt hơn một thế kỷ, từng khúc uốn của bờ rạch, từng bãi bồi cát sỏi và lòng chảo sâu hoắm mười hai thước nước của vụng Vàm Cỏ Lau dần hiện lên sống động. Cụ còn cẩn trọng găm những mẩu đá cuội nhỏ tái hiện các gờ đá ngầm ven lạch, đảm bảo mọi chi tiết địa hình đều tuân thủ nghiêm ngặt theo tỷ lệ xích thực tế.

Ở hai đầu hồi của bồn gỗ, cụ Đăng chỉ đạo lắp đặt một hệ thống guồng nước bằng gỗ thao lao quay bằng tay quay trợ lực, phối hợp cùng ba ống dẫn xả áp bằng đồng thau có van điều tiết. Cơ cấu này cho phép bơm tuần hoàn, nén luồng nước mặt và hút mạnh tầng đáy, tạo nên một xoáy nước dạng phễu nón ngược vặn xoắn chuẩn xác góc nghiêng mười lăm độ hệt như con nước mùa lũ năm 1936.

Thục Đoan cẩn thận dùng giẻ lau khô mặt sàn xung quanh, mắt không rời từng thao tác cẩn mật của cụ Đăng:

— Thưa cụ, với van xả áp này, ta có thể khống chế được vận tốc dòng xoáy theo từng khắc nước đúng không ạ?

— Phải đấy, cô Đoan, — Cụ Đăng mỉm cười, dùng chiếc dùi gỗ mun gõ nhẹ vào vành van đồng. — Khi guồng quay đều, dòng nước tầng mặt phẳng lặng sẽ chảy xiết qua eo hẹp, gặp hốc bùn tầng đáy sẽ tự cuộn phễu nón ngược. Người không hiểu cơ học sông nước dễ lầm tưởng ghe chìm do thuồng luồng hay sóng dữ, nhưng sa bàn này sẽ phơi bày rõ ràng rằng lực hút của dòng xoáy tự nhiên không bao giờ đủ sức bẻ gãy một chiếc ghe chở nặng dằn cân đối.

Lúc ấy, cánh cửa gỗ lớn của đại sảnh khẽ mở. Phan Thị Lụa tay đỡ bụng bầu bước vào, dáng đi chậm rãi, mệt mỏi nhưng ánh mắt đã vơi bớt nét tuyệt vọng. Trên tay chị là chiếc khay tre nhỏ đặt một chén trà sen ấm nóng, khói thơm nghi ngút quyện cùng hương bưởi non.