Chương 3: Thước Gỗ Đo Dòng Chảy

Cụ Ngọ Doãn Đăng đứng lặng bên khóm cúc tần trước sân, ánh mắt nhìn xuyên qua rào giậu râm mát ven rạch Cái Sơn. Nhận thấy bóng dáng Thục Đoan khựng lại ngoài ngõ trước đốm lửa tẩu thuốc của kẻ rình mò, cụ bèn hắng giọng một tiếng thật trong, tay chống cây gậy mun gõ cộc cộc xuống mặt thềm gạch tàu. Tiếng gõ gãy gọn, dứt khoát vang lên giữa đêm tĩnh mịch lập tức khiến bóng đen tựa gốc dừa giật mình. Đốm lửa đỏ dụi tắt ngấm, Thạch Vong lủi nhanh vào rặng dừa nước rậm rạp rồi biến mất theo con lạch tối tăm.

Thấy kẻ khả nghi đã thoái lui, Đoan quay gót vào hiên thuật lại cặn kẽ tông tích gã thợ lặn Ba Thắc. Cụ Đăng khẽ gật đầu, vỗ về bảo cô cứ an tâm về xóm gốm nâng đỡ chị Lụa, chuyện đối phó với dã tâm của phường gian ác ắt phải dựa vào chứng cớ rạch ròi nơi đáy nước.

Tờ mờ sáng hôm sau, khi con nước lớn vừa chớm ròng, mặt sông Tiền còn mờ ảo dưới lớp sương bảng lảng. Cụ Đăng cùng Đoan thuê một chiếc xuồng ba lá của bác lái đò quen, lặng lẽ chèo xuôi về phía ngã ba Vàm Cỏ Lau. Dưới đáy xuồng, cụ Đăng cẩn thận xếp chiếc tráp gỗ đựng thước mộc, cuộn dây dọi buộc quả chì và dăm ba quả cầu gỗ tiện tròn sơn màu đỏ ối nổi bật trên sóng nước.

Chiếc xuồng lướt êm qua những rặng bần de ra mặt rạch. Khi mũi xuồng tiến gần vùng nước xoáy Vàm Cỏ Lau, dòng chảy bỗng đổi sắc đục ngầu, cuộn tròn từng xoáy bọt lục bình dập dềnh. Người chèo xuồng ghìm chặt dầm bơi, ái ngại bảo:

— Cụ Ngọ ơi, tới mí nước xoáy rồi đó. Ghe chài qua đây ai cũng phải nín thở né xa, cụ cẩn thận kẻo trượt chân sa xuống dòng dữ.

— Bác cứ giữ mái chèo cho thật vững ở mép nước êm, — Cụ Đăng từ tốn đáp.

Cụ đứng thẳng trên sạp xuồng, thân hình dong dỏng cao vững chãi theo từng nhịp lắc lư của sóng nước nhờ phép điều tức dưỡng sinh vững vàng. Cụ mở tráp lấy ra một quả cầu gỗ sơn đỏ, thả nhẹ xuống mặt nước sát luồng chảy xiết, rồi rút chiếc đồng hồ quả quýt bằng bạc ra bấm khắc. Quả cầu gỗ xoay tròn, chầm chậm trôi theo rìa xoáy, mất một khoảng thời gian dài mới từ từ bị cuốn lệch về phía hạ lưu chứ không hề bị hút thẳng vào đáy sâu.

Tiếp đó, cụ Đăng cầm cuộn dây dọi buộc quả chì nặng, thả thẳng xuống tầng nước sâu bên mạn xuồng. Dây dọi căng ra, cụ dùng chiếc thước mộc khảm ốc xà cừ áp sát mép dây, nheo mắt đo góc nghiêng của lực kéo thủy lưu tầng đáy. Nước chảy xiết khiến sợi dây lệch một góc chừng mười lăm độ, nhưng quả chì vẫn chạm đáy bùn ở độ sâu mười hai thước nước mà không bị lực xoáy nón ngược bẻ gập phương vị.

Đoan chăm chú ghi chép từng con số góc độ và độ sâu vào cuốn sổ tay bọc da, cất giọng thắc mắc:

— Thưa cụ, góc nghiêng của luồng nước thế này có ý nghĩa gì đối với chiếc ghe Thuận An?

Cụ Đăng thu dây dọi, vuốt chòm râu bạc chấm ngực rồi điềm đạm giải thích:

— Cô Đoan nhìn kỹ xem. Vàm Cỏ Lau tuy mang tiếng hiểm trở, nhưng lực xoáy nón ngược ở tầng đáy hôm nay chỉ đủ sức kéo lệch sợi dây dọi một góc rất nhỏ. Chiếc ghe bầu Thuận An vốn đóng bằng danh mộc sao cát dày dặn, dưới đáy lại dằn bốn mươi thùng gốm men lam nặng trịch. Với tải trọng và trọng tâm vững như bàn thạch ấy, nếu chỉ thuận theo dòng xoáy tự nhiên của con nước ròng, mạn ghe cùng lắm chỉ chao đảo dạt sang doi cát, tuyệt đối không thể tự lật úp hay vỡ toác mạn thuyền giữa ban ngày. Nhất định phải có một ngoại lực ghê gớm tác động trực tiếp vào thân ghe.

Đúng lúc ấy, một chiếc ghe chài lưới nhỏ cắm sào gần bãi sậy trôi dạt tới gần. Bác chài già đầu đội nón lá rách, nhận ra bậc lão làng xóm gốm liền chắp tay cất tiếng chào:

— Thầy Ngọ đi đâu sớm dữ vậy thầy? Có phải thầy ra coi vụ ghe chú Toàn bị chìm bữa trước hôn?