Chương 5: Đáy Sâu Vàm Cỏ Lau

Giữa cái nắng gắt gao đổ lửa xuống sân Tòa án Tỉnh Sa Đéc, cụ Ngọ Doãn Đăng đứng tựa vào chiếc gậy mun đợi sẵn dưới bóng râm mát của hàng me tây cổ thụ. Trông thấy Lê Thục Đoan ôm chặt chiếc cặp da sải bước nhanh ra cổng với đôi mắt ngời sáng nhưng vầng trán nhíu chặt âu lo, cụ khẽ gật đầu, đưa chiếc quạt nan phe phẩy làn gió mát về phía cô thư ký trẻ:

— Trát lệnh hoãn chỉ được bốn ngày, đúng không cô Đoan?

— Dạ thưa cụ Ngọ, đúng bốn ngày nữa ông Morel sẽ giải ngân số tiền bồi thường mười lăm ngàn đồng bạc cho hãng tàu Bá Kỳ. — Đoan thở hắt ra một hơi, giọng đượm vẻ gấp gáp. — Chánh thanh tra Delacroix đòi hỏi phải có dấu vết cơ học phá hoại thực tế từ chính xác chiếc ghe Thuận An nằm dưới đáy nước thì mới đủ căn cứ phong tỏa dòng tiền và chặn lệnh tịch thu lò gốm. Mười hai thước nước xoáy Vàm Cỏ Lau sâu hoắm, bốn ngày liệu có quá ngặt nghèo?

Cụ Đăng vuốt chòm râu bạc dài chấm ngực, đôi mắt quắc thước ánh lên nét điềm tĩnh lạ kỳ:

— Lòng tham của loài người thì vội vã, nhưng con nước sông Tiền lại có nhịp điệu của đất trời. Bốn ngày là đủ, miễn là ta biết nương theo chu kỳ của dòng chảy. Ta về lò gốm Cổ Thao Thiết chuẩn bị, đêm nay chính là thời khắc con nước thuận nhất trong tháng.

Chiều buông chầm chậm trên rạch Cái Sơn. Trong gian nhà mái ngói cổ kính, khói nhang trầm lan tỏa dịu nhẹ hòa cùng mùi đất nung ngai ngái quen thuộc. Cụ Đăng trải rộng tập bí kíp ghi chép phương pháp định dòng thủy lưu lưu truyền từ thế kỷ mười tám lên mặt bàn gỗ sao. Dưới ánh đèn dầu phụng, cụ cẩn trọng dùng ngòi bút lông chấm mực tàu vạch từng nét đồ hình biểu diễn tuần trăng và tiết khí mùa lũ.

— Đáy Vàm Cỏ Lau là chỗ hợp lưu hiểm hóc, bình thường nước vặn xoắn thành phễu nón ngược sâu tới mười hai thước, người thường lặn xuống sẽ bị ép tức ngực không thở nổi. — Cụ Đăng chỉ đầu gậy mun vào điểm giao cắt của hai con lạch. — Nhưng vào tuần trăng này, đúng lúc nửa đêm canh ba, mặt nước sẽ đạt tới chân con nước ròng kiệt đáy. Áp lực thủy tĩnh lúc ấy hạ xuống mức thấp nhất, luồng xoáy ngưng nghỉ chừng một khắc trước khi con nước lớn quay đầu tràn về. Đó là cơ hội duy nhất để chạm tới đáy sông mà bảo toàn tính mạng.

Đúng nửa đêm canh ba, bến sông chìm trong màn sương mờ ảo đặc quánh. Một chiếc ghe bầu chỉ huy mộc mạc âm thầm tách bến Cái Sơn, trôi xuôi về phía Vàm Cỏ Lau trong tĩnh lặng tuyệt đối, không hề thắp một ngọn đèn bão nào để tránh tai mắt dòm ngó của đám tay sai hãng Bá Kỳ. Trên khoang thuyền, hai thợ lặn dũng cảm nhất của xóm gốm là anh Hai Lãm và chú Ba Định đang ngồi thoa dầu tràm giữ ấm cơ thể. Trước mặt họ là hai bó ống sậy rỗng ruột bọc da trâu thô sơ cùng những sợi dây thừng bện vỏ dừa chắc nịch.

Cụ Đăng đứng thẳng ở mũi ghe, hai tay chắp sau lưng, hít thở từng hơi êm nhẹ theo thuật điều tức dưỡng sinh. Cụ thả một khúc gỗ gòn nhỏ có buộc dây chỉ xuống mặt nước, ngón tay già nua cảm nhận từng rung động rất khẽ truyền ngược lên da thịt.

— Nước đã bắt đầu đứng, chân ròng kiệt đáy chạm mốc. — Giọng cụ Đăng trầm ấm mà dứt khoát vang lên giữa đêm vắng. — Hai chú nghe lão dặn: Luồng xoáy tạm ngưng nhưng bùn nhão dưới đáy rất dày. Hai chú bám theo sợi dây dọi này mà đáp thẳng xuống mạn sườn bên tả của xác ghe. Chỉ có đúng một khắc thôi, thấy vật gì khả nghi nơi khoang gốm thì buộc vào móc sắt giật dây báo hiệu ngay, tuyệt đối không được nấn ná ráng sức.

Hai thợ lặn gật đầu quả quyết:

— Cụ Ngọ yên tâm, ơn nghĩa của chú Toàn và lò gốm với xóm thợ bấy lâu nay, sống chết phen này bọn con cũng phải tìm cho ra lẽ phải!

Dứt lời, Hai Lãm và Ba Định ngậm chặt ống sậy thô sơ, thoăn thoắt lách mình qua mạn thuyền rồi lặn mất tăm vào làn nước đen ngòm. Mặt sông Tiền chỉ còn lại những chuỗi bọt khí li ti từ đáy sâu sủi tăm đều đặn trồi lên mặt nước. Thục Đoan đứng bên mạn ghe, hai bàn tay siết chặt lấy thanh be thuyền, ánh mắt căng thẳng dõi theo từng gợn sóng tăm tối. Cụ Đăng vẫn đứng bất động như tạc tượng, ngón tay đặt hờ trên hai sợi dây thừng hoa tiêu, cảm nhận từng cử động nhỏ nhất của người lặn dưới mười hai thước sâu.