Chương 9: Luật Tục Bến Sông

Cụ Cầm Bá Huân đứng lặng bên bậu cửa, gió bấc thổi thốc vào thềm gạch làm vạt áo bà ba bay phần phật. Cụ chầm chậm bước xuống sân đất son, cúi lưng nhặt tờ trát phạt mộc đỏ nằm vương bên chân chõng tre, tiện chân gạt mảnh tẩu thuốc gãy sang một bên mép thềm. Mùi dầu cù là cùng khói thuốc đắng nghét của gã hào lý dường như vẫn còn phảng phất, vấy bẩn nếp nhà xưa cũ.

Dưới bến nước, thằng Tía thở hồng hộc chạy xộc lên sân, hai cánh tay rắn rỏi siết chặt đôi chèo gỗ sao, mắt trừng lên đỏ hoe:

— Ông cố! Đám tuần đinh vừa nghênh ngang đi qua xóm đò, tụi nó buông lời nhục mạ bến phà nhà mình. Thằng chắt này thiệt tức không chịu nổi, để chắt gọi anh em trai tráng xóm cồn vác đòn xóc tới tính sổ với thằng chả!

— Đứng lại!

Tiếng quát trầm đục mà uy nghiêm của cụ Huân như neo sắt cắm sâu xuống lòng sông, giữ chặt bước chân sấn sổ của thằng chắt nội. Cụ vuốt thẳng mép tờ giấy bản đóng dấu mộc đỏ, mắt nhìn thằng Tía, giọng chùng xuống:

— Cả đời ông cố mầy kéo cáp qua bao luồng sóng dữ, chưa từng dùng đòn xóc gậy gộc để nói chuyện phải quấy với ai. Đám hào lý đang mượn bóng quan Tây, chỉ chờ mình manh động là đem trát tới tịch thu bến bãi, bắt bớ dân lành. Con nước rong tháng Chạp sắp tràn về rồi, muốn giữ được bến, giữ được chòi lá của bà cố mầy, thì phải dùng cái lý của đất sông.

Cụ khẽ ho một tiếng húng hắng, vết sẹo cáp đứt nơi sống lưng lại nhói lên khi cụ dằn cơn giận:

— Mầy mau chèo xuồng qua xóm bến và mé cồn, thưa với ông Bảy đò dọc, bác Ba chài lưới cùng mấy chú bác phu đò lâu năm. Nói già này có lời mời bà con chạng vạng ghé lại nhà ngói uống chén trà quao, bàn việc sống còn của bến nước.

Thằng Tía dạ ran một tiếng rồi thoăn thoắt quay đầu chạy vụt xuống mé rạch.

Đến khi ráng chiều đỏ quạch như mật mía buông xuống dòng sông Hậu, gian nhà ngói ba gian bắt đầu sáng bừng ánh đèn dầu mù u. Hơn chục bậc cao niên và phu đò tóc hoa râm, da ngăm đen vì mưa nắng tề tựu quanh chiếc phản gỗ gõ đỏ. Khói thuốc rê quyện vào hương trà nóng tỏa lan khắp gian nhà, vẻ mặt ai nấy đều trĩu nặng âu lo sau những lời đe dọa ngang ngược của Hương cả Biền.

Cụ Huân trang trọng bưng từ góc phản ra một chiếc tráp gỗ lim đen bóng đã mòn nhẵn then cài. Bằng những ngón tay gân guốc thô ráp in hằn dấu tích kéo cáp tám mươi năm, cụ cẩn trọng mở nắp, nâng ra một cuốn sổ bọc vải điều đã ngả màu ố vàng.

— Thưa các bậc cao niên, thưa anh em phu đò, — giọng cụ Huân vang lên rành rọt giữa sự im phăng phắc của gian nhà. — Hương cả Biền cậy thế tàu sắt Chợ Lớn, đem trát tòa bố đòi dẹp bến phà Cầm gia, lại còn muốn san bằng xóm cồn Bưởi để dựng bến than đá, kho dầu cặn. Nhưng đất lề quê thói, bến sông này có luật tục của bến sông!

Cụ lật từng trang giấy bổi xơ xác mép, nơi nét mực nho pha son vẫn còn sắc sảo:

— Đây là cuốn sổ hương ước bến đò từ thời cha ông khai hoang lập ấp, được quan sở tại tiền triều cấp bằng chuẩn y hơn nửa thế kỷ trước. Trong này ghi rõ: luồng sông nhánh này nước cạn nhiều doi cát ngầm, đáy rạch lắm chà bần gai góc, mở bến phà cáp mây là để cho bá tánh đôi bờ qua lại bán mớ rau, con cá mưu sinh. Sợi cáp ngâm nước vôi khi tàu ghe nhỏ đi qua thì hạ sát đáy bùn, chưa từng cản trở con nước hay làm lật một chiếc xuồng tam bản nào.

Ông Bảy đò dọc gật gù chòm râu bạc, đập tay xuống mặt phản: